TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 
Uzay Co?rafyas?
Y?ld?zlar

?çinde ya?ad???m?z Evreni tan?ma çabalar? yüzy?llard?r sürüyor. Bu çabalar sonucunda pek çok gökcisminin yap?s? anla??ld?. Bunlarla birlikte y?ld?zlar?n yap?lar?n?n anla??lmas? da içinde bulundu?umuz yüzy?lda gerçekle?ti ve Evren'deki yerimizin özel olmad???n?n fark?na var?ld?.
Fizikçi Sir Arthur Eddington, daha 1920'li y?llarda, çok uzak olmayan bir gelecekte, y?ld?z gibi 'basit'bir cismin nas?l çal??t???n?n anla??labilece?ini söylemi?ti. Nitekim, 30 y?l içerisinde gerçekten, bir y?ld?z?n nas?l 'çal??t???'sorusu çözüldü.
Geceleri, gökyüzüne bakt???m?zda, binlerce y?ld?z görürüz. Gördü?ümüz bu y?ld?zlar, genellikle yeryüzüne di?erlerine oranla daha yak?n, bu nedenle de parlak görünen y?ld?zlard?r. Bu parlak noktalar?n güzelli?i ve ula??lmazl???, çok eski ça?lardan bu güne insanlar?n ilgisini çekmi?; onlar?n olu?turduklar? ?ekilleri, birtak?m tanr?lara; mitolojik kahramanlara ya da günlük hayatta kullan?lan araç-gerece benzetmi?lerdir.

Devamını oku...
 
Samanyolu Galaksisi

?ehir ???klar?ndan uzakta Ay'?n olmad??? aç?k bir gecede, gökyüzünü bir ba?tan öbür ba?a ku?atan puslu, parlak bir ?eriti s?k s?k görebiliriz. Eski insanlar bunu sütyolu "Milkway" olarak isimlendirmi?lerdir. Bugün, bu puslu ?eritin Güne?in de içinde bulundu?u birkaç yüz milyon y?ld?z? içeren, disk ?eklinde bir görünüm oldu?unu biliyoruz. Bir teleskop ile Samanyolunu inceleyen ilk astronom Galileo, Samanyolunun say?s?z y?ld?zlardan ibaret oldu?unu ke?fetti. 1780`li y?llarda William Herchel gökyüzünün 683 bölgeye ay?r?p, bu bölgelerin her birindeki y?ld?zlar? sayarak Güne?'in Galaksideki yerini ç?karmaya çal??t?. Hershel, Galaksinin merkezine do?ru y?ld?zlar?n say?ca, büyük yo?unlukta oldu?unu daha küçük y?ld?z yo?unluklar?n?n ise Galaksinin s?n?r?na do?ru görülece?ini dü?ündü. Fakat, tüm Samanyolu boyunca kabaca, ayn? y?ld?z yo?unluklar? buldu. Buradan hareket ederek, Güne?'in Galaksimizin merkezinde bulundu?unu ortaya ç?kard?. 1920` li y?llarda Hollandal? Astronom Kapteyn, çok say?daki y?ld?zlar?n parlakl???n? ve hareketlerini analiz ederek, Herschel`in görü?lerini do?rulad?. Kapteyn`e göre Samanyolu yakla??k 10 kpc (kiloparsek) çap?nda ve 2 kpc kal?nl???nda olup merkezi civar?nda Güne? bulunmaktad?r.

Devamını oku...
 
Evrenin Yap?s?

Yaz?m?z?n ba??nda da bahsetti?imiz gibi evren ak?l almaz komplekslikte bir yap?ya sahiptir. Evrenin baz? bölümlerinde çok büyük bo?luklar varken, baz? bölümleri yo?un bir ?ekilde gök cisimleri ille doludur. ?lk bak??ta da??n?k gibi görünen bu yerle?im ?ekli asl?nda Big Bang teorisinin ön gördü?ü ?ekilde, homojen bir evreni olu?turmaktad?r. Evren, 400 milyon ???k y?l?ndan daha geni? bir bölümü incelendi?inde homojenlik göstermektedir. Big Bang'den sonra hidrojen ve helyumdan olu?an gazlar kütle çekim enerjisi ve dönmelerinden kaynaklanan manyetik etkinin yard?m? ile yo?unla?arak de?i?ik gök cisimlerini olu?turdular. Yine bu Büyük Patlama sonucunda olu?an ve "kozmik fon ???n?m?" ad? verilen radyasyon bütün evrene yay?lm?? durumdad?r. Gök cisimlerinin yo?unluk gösterdi?i bölgelere galaksi (gökada) ad? verilmektedir. Kesin olmamakla beraber galaksilerin hemen hemen hepsinin merkezinde galaksiyi dengede tutan büyük bir karadelik varoldu?u tahmin edilmektedir. Fakat yap?lan inceleme ve hesaplamalar var olan karadelik ve di?er gök cisimlerinden kaynaklanan kütle çekim etkilerinin bu galaksileri bir arada tutmaya yetmeyece?i fark edilmi?tir. Bu noktada teorik olarak var olan fakat tan?mlanamayan ve gözlenemeyen ba?ka bir maddenin varl??? bulunmu?tur.

Devamını oku...
 

Büyük patlamadan önce madde varolmad???na göre maddeye ba??ml? olan zaman?n varl???ndan da söz edilemez. Bu noktada bir fikir ayr?l??? olmad???na göre Big Bang'den öncesinden söz etmemiz mümkün de?il. Bizim inceleye bilece?imiz, büyük patlama an?nda neler oldu? Nas?l oldu da böylesine büyük bir patlama ile bu kadar kompleks yap?ya sahip bir evren olu?tu? gibi sorular?n cevaplar?d?r. Bu sorular? ancak teorik kozmoloji verilerine dayanarak yan?tlaya biliriz. Fakat elimizde gerekli veriler olmad??? için Big Bang an?n? aç?klamakta fizik teorileri yetersiz kal?yor. Daha önceki anlarda neler olup bitti?i konusunda henüz kesin deliller bulunmad??? için ?u an en fazla patlamadan sonraki 0,00001'inci saniyeden bahsedebiliriz. Patlama an?nda ortaya ç?kan muazzam s?cakl?k, patlamadan 0.00001 saniye sonra kuarklar?n (atom alt? parçac?klar?n) proton ve nötronlar? olu?turabilece?i seviye kadar dü?tü, bu noktada tek atomdan olu?an ve en basit yap?ya sahip element olan H (hidrojen) elementi olu?tu. Patlamadan birkaç dakika sonra milyar derece cinsinden ifade edilebilecek de?ere dü?en s?cakl?k sayesinde "döteryum", "helyum" ve "lityum" elementleri olu?maya ba?lad?. "Büyük Patlama" an?ndan sonraki geni?leme h?z? çok hassas bir de?erdedir. Yap?lan teorik hesaplamalara göre bu geni?leme h?z?, gerçekte olandan milyarda bir daha yava? gerçekle?seydi muazzam kütle çekim etkisi ile evren kendi üzerine çökerek tekrar yok olacakt?. Tersi bir ?ekilde, evrenin geni?leme h?z? milyarda bir daha h?zl? olsayd? atom alt? parçac?klar atomu ve dolay?s?yla evrende var olan gök cisimlerini olu?turamayacak ?ekilde da??lacakt?. ?lk atomlar?n ve elementlerin olu?mas?ndan sonraki uzunca bir süre evren geni?lemeye ve so?umaya devam etti evren yeteri kadar so?udu?unda kütle çekiminin etkisi ile gazlar yo?unla?arak de?i?ik gök cisimlerini olu?turmaya ba?lad?. Evrende var olan hidrojen ve helyum d???ndaki tüm elementler y?ld?zlar?n olu?umundan sonra, bu y?ld?zlar?n çekirde?inde gerçekle?en nükleer tepkimler ile üretilmi?tir. Bu gök cisimlerinin bir araya gelerek niçin galaksileri olu?turdu?u henüz kesin olarak aç?klanabilmi? de?ildir. Bunun aç?klanmas? "kara enerji" ve "kara delik" olarak adland?r?lan gök cisimlerinin tam olarak anla??lmas?na ba?l?d?r. Sonuç olarak bu günün bilimsel ?artlar? ile kesin bir ?ekilde aç?klayamad???m?z bir süreç sonunda evren ?u anki kompleks yap?s?na geldi ve her geçen saniye geni?lemeye devam ediyor.

 

Bilim adamlar? böylesine kompleks bir yap?ya sahip olan evrenin olu?umu hakk?nda tarih boyunca de?i?ik fikirler ve teoriler ortaya atm??lard?r. Fakat di?er konulardaki anla?mazl?klara ra?men günümüzde evrenin ba?lang?c? konusu, bilim adamlar? aras?ndaki tam bir fikir birli?i ile "Big Bang" ad? verilen teoriye dayand?r?lmaktad?r. Bu teori evrenin 10-20 milyar y?l önce "yoktan var edildi?ini" ileri sürmektedir. Yani zaman?m?zdan 10-20 milyar y?l önce madde ve zaman yokken "Big Bang" ad? verilen büyük bir patlama ile aniden madde ve zaman yarat?lm??t?r. "Big Bang" teorisi ilk olarak 1922 y?l?nda Alexander Friedmann taraf?ndan ortaya at?ld?. O güne kadar evrenin dura?an oldu?unu savunan bilim dünyas?n?n bu yeni teoriyi kabullenmesi hiçte kolay de?ildi. Çünkü bu teori evrenin, zaman ve maddeden ba??ms?z olan tüm boyutlar?n üzerindeki bir güç taraf?ndan yarat?ld??? anlam?na geliyordu. Ayn? zamanda "maddenin sonsuzdan gelip sonsuza gitti?ini" iddia eden materyalist felsefe kökünden çürütülmü? oluyordu. Özellikle materyalist bilim adamlar? bu teoriyi kabul etmek istemedi. Fakat "Big Bang" gerçe?ini görmezlikten gelmek çok zordu. Ünlü astronom Edwin Hubble 1929 y?l?nda yapt??? gözlemler sonucunda evrenin devaml? geni?lemekte oldu?unu ispatlad?, bu ispat Big Bang teorisi için çok büyük bir kan?tt?. Hubble'?n bu bulu?u teorinin büyük bir bilim kesimi taraf?ndan kabul görmesini sa?lad?, teoriyi kabullenmek istemeyen ve geni?leyen evren modeline uygun de?i?ik teoriler olu?turmaya çal??an bir kaç bilim adam? ise ancak1989 y?l?ndaki "Big Bang" teorisinin kesin zaferine kadar dayanabildiler. Teorik hesaplamalara göre büyük patlamadan arda kalmas? gereken radyasyonu ara?t?rmak üzere NASA taraf?ndan 1989 y?l?nda f?rlat?lan CUBE uydusu bu radyasyonu f?rlat?l???ndan sekiz dakika sonra belirleyerek "Big Bang" teorisini kesin olarak kan?tlad?. Bu kan?ttan sonra artarda gelen di?er kan?tlar teoriyi destekleme?e devam etti. Evrendeki enerjinin bilinen k?sm?n?n büyük bölümü y?ld?zlarda, Hirojenin (H), füzyon sayesinde Helyuma (He) dönü?mesi ile olu?maktad?r. Bu enerji dönü?ümü evrenin ba?lang?c?ndan bu yana devam eden bir süreçtir. E?er evren sonsuzdan beri var olsayd? hidrojenin tümünün helyuma dönü?mü? olmas? gerekirdi. Fakat ?u an evrende var olan hidrojen, helyum oran? teorik hesaplamalara göre "Big Bang" 'den bu yana olmas? gerekti?i gibidir. Bu ve benzeri bir çok delil "Big Bang" teorisinin güçlenerek ilerlemesini sa?lamaktad?r.

 
Evrenin Olu?umu

Uçsuz bucaks?z gökyüzüne bak?p da hayran olmamak elde de?ildir. Ç?plak gözle görülebilen say?s?z y?ld?z bile evrenin ne kadar karma??k bir yap?da oldu?unu fark etmemiz için yeterli. Ama ç?plak gözle gördü?ümüz gökyüzü evrenin milyarda birlik bir k?sm?n? bile temsil etmiyor. Gerçekte evren insan akl?n?n almakta zorluk çekece?i bir büyüklü?e ve karma??kl??a sahip. Güne? sistemini bar?nd?ran Samanyolu galaksisi dahil yakla??k 100 milyar galaksiden ve say?s?z gök cisminden olu?an devasa boyutlardaki evrenin çap?, devaml? geni?leme?e devam etmektedir. Evren büyüklü?ü yan?nda, ilginçli?i ve karma??kl??? ile de ak?l s?n?rlar?n? zorlamaktad?r. Evrende var olan enerjinin sadece %10'luk k?sm? tan?mlana bilen maddelerden (gezegenler, y?ld?zlar, karadelikler ve çe?itli gazlar) olu?maktad?r, geri kalan enerjinin %90'l?k k?sm? "Karanl?k madde" ismi verilmi? olan gözlemlenemeyen ve tan?mlanamayan maddelerden olu?maktad?r. Bu denli büyük ve karma??k olmas?na ra?men, evrende var olan say?s?z gök cismi e?i görülmemi? bir denge örne?i göstermektedir. Evrenin tüm bu özellikleri kozmolojiyi bilim adamlar? için en popüler bilim dallar?ndan biri haline getirmi?tir. ?u an ya?amakta olan ve günümüze dek ya?am?? tüm büyük bilim adamlar? evreni ara?t?rm?? ve özellikle teorik kozmoloji alan?nda çok büyük çal??malar yapm??lard?r.

 
TER?MLER

EVREN(KA?NAT):Madde ve enerjiden olu?an ba?? ve sonu olmayan sistemdir.

UZAY:?çerisinde gök cisimleri bulunan sonsuz bo?luktur.

SAMANYOLU GALAKS?S?:Güne? sistemimizin içerisinde yer ald??? y?ld?z toplulu?udur.Bu galaksinin çap? yakla??k 100.000???k y?l?d?r.(Bir saniyelik ???k birimi 300.000 km’dir.

YILDIZ:Is? ve ???k yayan gök cismidir.Güne? bir y?ld?zd?r.

GEZEGEN:Güne?ten ald??? ?s? ve ????? yans?tan gökcismidir.

1)?Ç GEZEGEN:Dünya ile güne? aras?nda bulunan Merkür ile Venüs gezegenleridir.Bu gezegenler güne?’e dünyadan daha yak?nd?r.Kütleleri dünyadan küçüktür.

2)DI? GEZEGEN:Güne?’e dünyadan daha uzak olan gezegendir.Güne? sistemi içerisindeki gezegenlerden; Güne?’e en yak?n olan? Merkür, en uzak olan? Plütondur.En büyük olan? Jüpiterdir.Jüpiter henüz so?uyamam?? gaz kütlesi halindedir.

UYDU:Gezegenlerin etraf?nda dönen gök cisimleridir.Bunlarda güne? ????? yans?tarak görülürler.

KUYRUKLU YILDIZ:Güne? sistemi içinde yer alan ve etraf?nda irili ufakl? ta?lar, gaz ve toz tabakas? bulunan gök cisimleridir.

METEOR:Uzayda gezegenlerin yada uydular?n parçalanmas?yla olu?an ta? parçalar?d?r.

 

Güne? sisteminin merkezinde yeralan, en yak?n y?ld?z, Dünya’dan ortalama 149.591.000 km uzakl?kta, 1,39 milyon km çap?nda, ???k saçan dev bir gaz küresi olan Güne?’in en önemli bile?eni hidrojendir; yakla??k % 5 oran?nda helyum ve daha a??r elementleri içerir. 1,99x10(33) erg/saniye h?z?yla enerji üretir. Bu enerji, en çok, görünür ???n ve k?z?lalt? ???n?m olarak uzaya yay?l?r ve Yer’de ya?am?n sürmesinin ba?l?ca nedenidir.
Çaplar? bin kat daha büyük ve kütleleri birkaç yüz kat daha a??r olan bilinen en büyük y?ld?zlara kar??la?t?r?l?nca, Güne?, astronomi s?n?fland?rmas?nda cüce y?ld?z s?n?f?na girer. Ama kütlesi ve yar?çap?, Gökadam?z’daki (samanyolu) bütün y?ld?zlar?n ortalama kütlesine ve büyüklü?üne yak?nd?r; çünkü birçok y?ld?z Yer’den daha küçük ve daha hafiftir. Güne?, tayf?, yüzey s?cakl??? ve rengi nedeniyle, astronomlar taraf?ndan kullan?lan tayf türleri ?emas?nda “G2 cüce” diye de s?n?fland?r?l?r. Yüzey gazlar?n?n yayd??? ?????n tayf ?iddeti, 5000 A’ya yak?n dalga boylar?nda en büyüktür; güne? ?????n?n niteleyici sar? rengi bundan ileri gelmektedir.?çinde ya?ad???m?z Evren'i tan?ma çabam?z, binlerce y?ldan bu yana sürüyor. Günümüzde, en modern teleskoplar sayesinde, Evren'in en uzak kö?elerini, milyarlarca ???k y?l? ötedeki gökadalar? görebiliyoruz. Oysa, Evren'de küçücük bir nokta gibi kalan, içinde ya?ad???m?z Güne? Sistemi'miz hâlâ gizemlerle dolu.
Uzay Ça??'n?n ba?lang?c?ndan bu yana yap?lan çal??malar?n büyük bölümü, Güne? Sistemi'ni ke?fetmek içindi. Bugün, gerek bu çal??malara gerekse çevremizdeki ba?ka olas? gezegen sistemlerine bakarak Güne? Sistemi'mizin olu?um öyküsünü anlatabiliyoruz.
Güne? Sistemi'nin bir bulutsudan olu?tu?u dü?üncesini, ayn? zamanda bir fizikçi de olan Prusyal? filozof, Immanuel Kant ortaya att?. Kant, ilkel Evren'in ince bir gazla dolu oldu?unu canland?rd? dü?üncesinde. Ba?lang?çta homojen da??lm?? bu gazda, do?al olarak zamanla bir tak?m karars?zl?klar ortaya ç?kmal?yd?. Bu kütleçekimsel karars?zl?klar, kütlelerin birbirini çekmesine, dolay?s?yla da gaz?n belli bölgelerde topakla?maya ba?lamas?na yol açacakt?. Peki, bu topaklar neden disk biçimini al?yordu?

Devamını oku...
 
GEZEGEN ''MADEN?''

Sedna 1930’da Plüton’nun ke?finden sonra bulunmu? en büyük gök cismi. Kimi astronomlar Sedna’n?n Plüton’dan da daha büyük olabilece?ini tahmin ediyorlar. California Institute of Technology astronomlar?ndan Prof. Michael Brown liderli?inde yürütülen bir ara?t?rma projesi kapsam?nda ke?fedilen Sedna, Dünya’dan 10 milyar kilometre uzakl?kta Kuiper Ku?a?? olarak bilinen bölgede yeral?yor. Ku?akta bulunan binlerce gökta??ndan ?imdiye dek yakla??k 400 tanesi tam olarak ke?fedildi.

Sedna’n?n da içinde bulundu?u Kuiper Ku?a??, astronomlar taraf?ndan bir “maden” olarak nitenlendiriliyor. Yüzlerce buzdan gökta?? içeren Kiuper Ku?a??’nda, 2000’de Varuna (900 km), 2001’de Ixion (1.065 km) ve 2002’de Kuaoar (1.200 km) gezegensileri tespit edilmi?ti. ?ubat ay?nda ise 1.800 km çap?nda, 2004 DW gözlem ad? ile bir ba?ka gezegensi ke?fedilmi?ti.
Bünyesinde binlerce benzer büyüklükte gök cisminin bulundu?u Kuiper Ku?a?? Sedna veya daha büyük yeni ke?iflere gebe bir bölge. Sedna’n?n daha önce bulunan benzer gökta?lar?ndan fark? kendi ba??na bir yörünge tutturmu? olmas?. Arizona’da bulunan Tenagra Gözlemevi gezegenin yörüngesini belirlemek üzere çal??malara ba?lad?.

Devamını oku...
 
ONUNCU GEZEGEN?M?Z "SEDNA"

16 Mart 2004 —  Ad?n? Eskimo kültüründe okyanus tanr?ças? Sedna’dan alan gökta??, 10 bin 500 Dünya y?l? ile Güne? Sistem’nin en uzun yörüngesine sahip.

Gezegenin ke?fi ile astronomlar aras?nda yeni bir tart??ma ba?lad?. Sedna’n?n bir gezegen olup olmad??? üzerine kafa yürüten bilim adamlar?, bu ?ekilde gezegen kavram?n? ve Güne? Sistemi’nin de yap?sal özelliklerini gözden geçiriyorlar.

Devamını oku...
 

Dünyam?z Samanyolu Galaksisi'ndeki y?ld?z sistemlerinden güne? sisteminde yer al?r.

Bütün gezegenler elips ?eklinde bir yörüngede hareket ederler.

 


Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn1089
mod_vvisit_counterDn1237
mod_vvisit_counterBu Hafta7505
mod_vvisit_counterBu Ay21890
mod_vvisit_counterToplam7598572

Kimler evrimii

Şu anda 23 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev