TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 
Zeliha Berksoy

Oyuncu - Yönetmen

"Almanlar?n bir laf? vard?r." diyor Zeliha Berksoy, kendini anlat?rken: "Do?du?u oda" Tiyatro ve oyunculu?u, onun do?u?u ile yak?ndan ilgili. Opera artisti olan Semiha Berksoy, annesi çünkü. Anne Berksoy, s?rad??? bir insand?r. Berlin'deki Yüksek Müzik Akademisi'ni bitmi?tir. Zeliha'y? dünyaya getirdi?inde ise 35 ya??ndad?r. Y?l 1946'd?r ve do?uma kadar Semiha Berksoy yaln?zca kariyeri ile ilgilenmi?tir. Böylesi bir müzik ort***** do?an bir bebek için de kaç?n?lmaz olan tek ?ey vard?r: müzik dinlemek. Zeliha'n?n çocuklu?u operalar, Devlet Tiyatrosu kulisleri, turneler, yurt d??? gezileri aras?nda geçer. Hatta Viyana'da Devlet Operas?'nda 'Tanr?lar?n Çökü?ü"nü izledi?inde üç buçuk ya??ndad?r henüz. "Tanr?lar?n Çökü?ü'nü gayet iyi biliyorum." diyor. "Hat?rl?yorum de?il, biliyorum. Çünkü oradaki bir sahneyi defalarca oynad?m. Yani bana anlat?lmad? bu; ben oynad?m."Devlet Tiyatrosu'nda küçük çocuk rollerine ç?kar sonra. Kararl?d?r. Devlet sanatç?s? olacakt?r mutlaka.

Normal e?itimin ard?ndan Ankara Devlet Konservatuar?'n?n tiyatro bölümüne girer. Be? y?ll?k e?itimden sonra Ankara Devlet Tiyatrosu ailesine kat?lm??t?r art?k. Y?l 1965'tir. Bu arada tiyatro üzerine yurt d???nda e?itim görmeye karar verir. E?itim için Berlin seçilir, çünkü Alman tiyatrosu ve Almanya'daki reji sanat? dünyada çok önemli bir boyut ve denek ta??d?r ve Berlin'in Zeliha Berksoy'un kariyerinde de önemli bir yeri vard?r. Böylece tiyatrodan destekli olarak Berlin'in sanat dünyas?na do?ru yol al?r Zeliha Berksoy.

"Berlin'e gitti?im zaman ?ehir ikiye bölünmü?tü; Bat? ve Do?u Berlin. Bat? Berlin, Do?u Almanya'n?n içinde küçük bir adayd?. Ancak gece treni ya da uçakla gidilebiliyordu. Gündüz kara yolu ile geçmek yasakt?. Asl?nda tiyatro sanatç?s? olmak benim için bir ?anst?. Böylece Do?u ve Bat?'daki sanat? ayn? anda izleyebiliyordum." Shiller Theatre o zaman Berlin Devlet tiyatrosu gibidir. ?çinde çok önemli rejisör ve oyuncular? bar?nd?r?r. Zeliha Berksoy'un reji asistanl???na ba?lad??? tiyatroda Shiller'dir. Asistanl?k görevini yaparken Berlin'deki bütün sanat hareketlerini de büyük bir merakla izlemeye devam eder. Müzeler ve özellikle modern sanat galerileri, tiyatrolar ve operalar s?k s?k ziyaret etti?i yerlerdir.

"Berlin Asamble'ye de gidip gelmeye ba?lam??t?m. ?lk önceleri oyunlar? izleyip ç?k?yordum. Bir ekoldür oras?. Her tiyatroda bulunmayan çok ciddi ve geni? bir ar?ivi vard?r. Brecht'e ait en küçük notlar?n bile sakland???, de?erlendirildi?i, oyunlar?n?n hepsinin foto?raflar?n?n bulundu?u, reji defterlerinin ve Brecht'in yöntemleri ile haz?rlanm?? kitaplar?n sakland??? bir ar?iv. Orada Brehct zaman?nda yap?lm?? her?eyi bulabilir, hem oyunlar? izleyebilir hem de bu ar?ivden faydalanabilirsiniz. Provalar? izlemeye gelenler aras?nda benim gibi yabanc? insanlar da vard?. Böylece ben Berlin Asambleye gidip, gelmeye ba?lad?m. O tarihlerde Brecht"in kar?s? hayattayd?. Kendisinden izin ald?m ve belli ba?l? yönetmenlerin provalar?n? izlemeye ba?lad?m. Asamble, ba?l? ba??na bir okuldu benim için. Bir y?l devam ettim. Bu bir y?l meslek hayat?mda çok ?eyi de?i?tirdi.

Türkiye'ye döndü?ümde ba?ka bir insan olmu?tum art?k." Berlin'de kald??? bir y?l boyunca tiyatro yapmay? hiç dü?ünmez Zeliha Berksoy. Esas meselesi, ö?renebilece?i her?eyi ö?renip, kariyerine Türkiye'de devam etmektir. Hatta Shiller Theatre'dan oyunculuk üzerine teklif al?r. Bir Alman gibi konu?maya çal??t??? Almancas?n?n da bunda etkisi büyüktür. Böylece kendini tam tiyatrocu olarak donat?p, Türkiye'ye döner."Ben Türkiye'ye döndü?ümde 70'li y?llard?. Devlet Tiyatrolar?nda yine tutarl?, güzel oyunlar oynan?yordu. Birçok özel tiyatro vard?. Fakat politik olaylardan ötürü baz?lar? prop tiyatro yap?yordu. Bir bölüm de politik tiyatroydu. Tan?nan tiyatrolar aras?nda Ankara Sanat Tiyatrosu, Dostlar Tiyatrosu ve Halk Oyuncular?, Dormen tiyatrosu gibi dramatik oyunlar ya da bulvar oynayan gruplar vard?. Türkiye'ye geldi?imde amac?m bir daha geri dönmemekti. Fakat Devlet Tiyatrosu'na yabanc?la?m??t?m. Yani, buradan giden ayn? ki?i de?ildim döndü?ümde... Bunu çok h?zl? idrak ettim ve Devlet Tiyatrosu'ndan ayr?ld?m. Berlin'de bir süre daha kalmaya ve oyunculu?u denemeye karar verdim. Gidecektim ve Shiller Tiater'da bir sahne haz?rlay?p, oynayacakt?m."

"Asiye Nas?l Kurtulur?" Zeliha Berksoy'un ya?ant?s?na yeni bir yön çizer. Oyun, Vasif Öngören'e aittir ve yazar oyunda Asiye'yi, ?srarla Zeliha Han?m'?n oynamas?n? ister. Asiye'nin annesi olan Zehra'y? da Semiha Berksoy oynar. Böylece Ankara Birlik Tiytarosu, "Asiye Nas?l Kurtulur?"un provalar?na ba?lar. ?ki buçuk ay süren provalar?n ard?ndan perde aç?l?r ve Zeliha Berksoy'un deyimiyle Ankara'da tam bir zelzele ya?an?r. "Oyun, Türkiye çap?nda patlam??t?. Öyle ki iki, üç ayda bitecek gibi de?ildi. 'Asiye'yi iki y?l oynad?m. Tabii iki y?l geçtikten sonra insan?n hayat?nda pekçok ?ey de?i?iyor." Tüm bunlar Zeliha Berksoy'u tekrar Berlin'e dönmekten vazgeçirir. Ard?ndan meslek hayat?na Dostlar Tiyatrosu'nda devam eder.

?ehir Tiyatrolar?'nda konuk oyuncu olur. 'Kafkas Tebe?ir Dairesi', Ferhan ?ensoy'la 'Yedi **üm Günah?', 'Ke?anl? Ali Destan?', tiyatro kariyerine önemli oyunlar olarak geçer. Yavuz Özkan'?n "Film Bitti" ve ?rfan Tözüm'ün '?kili Oyun'u, sanatç?n?n 1989 tarihli iki film çal??mas?d?r. Bak?rköy Belediye Tiyatrosu 1974-75 y?llar? tiyatro ve opera sahne ö?retim üyeli?i yapt??? y?llard?r sanatç?n?n. 1980'de üniversiteye geçer. Bak?rköy Belediye Tiyatrosu bünyesinde kurulan Yunus Emre Tiyatrosu'nun yönetimde Zeliha Berksoy da vard?r. Sanatç?, Türkiye'nin üçüncü ödenekli tiyatrosu olan Bak?rköy Belediye Tiyatrolar?'n?n kurulu?unda Genel Sanat Yönetmeni olarak görev al?r. "Bak?rköy'de 5 y?l boyunca seçme repertuarlar sunduk. O dönem Bak?rköy Belediye Belediye Ba?kan? Ali Talip Özdemir'di. Yerel yönetimlerin politikac?larla uzla?maz bir çeli?kisi vard?r. Bu gibi nedenlerden ötürü aram?zda büyük çeki?meler oldu ve ben bir süre sonra görevimden ayr?ld?m."Jeni 1994-95 sezonunda "Matmazel Juli"yi sahneler. Ayn? y?l Brecht'in 100. do?um günü kutlamalar? kapsam?nda ünlü yazar?n kolajlar?ndan "Yosma"y? sahneye koymaya karar verirler.

"Genco Erkal, 'Yosma' için yeniden bir düzenleme yapt?. Oyunu tek ki?ilik hale getirdi ve dramatik bir örgü kulland?."Brecht'in yosmas?n?n ad? Jeni'dir. Oyundaki Jeni'de Brecht'in Jeni'sidir; 'Üç Kuru?luk Opera'daki Jeni, 'Mahagoni Kenti'ndeki Jeni... Tüm Jeni'ler Brecht'e ait, onun yaratt??? özgün karaterlerdir. Jeni'nin her ak?am gitti?i bir bar vard?r. Bir de Bay Koyner ad?nda bir sevgilisi vard?r. Jeni ondan kulakdan dolma bir?eyler ö?renir. "Jeni, bir ****** ancak di?erlerinden oldukça farkl?... Yani cahil bir sahil ******si de?il. Berlin'de kald?r?mda çal??an ******ler aras?nda da tabakalar vard?r. Jeni, oyunda da söyledi?i gibi ya?amdan dersler ç?karmas?n? bilmi?tir. Bay Koyner'in anlatt?klar? bilinçlenmesini sa?lar. Anti hitlerci, militarizmi sevmez. Böyle bir tavr? var Jeni'nin... Bu bak?mdan Jeni, Brecht'in özgün ki?isi." Brecht 'in özel insanlar?ndan birisidir Jeni. Yazar Jeni'yle hayat? oldu?u gibi, tüm gerçekleri ile anlat?r. Brecht en güzel ve vurucu sözleri ya sokak ******lerine ya da yoksul insanlara söyletir. 'Üç Kuru?luk Opera'da öyledir. Özellikle dilenciler. Bu da sanatç?n?n, hayata kar?? sundu?u bir protestodur, bir kar?? ç?k??t?r. "Bu kez oyundaki ?iirlerin yorum çal??malar? farkl?yd?. 1979 y?l?nda 'Brecht Kabare'yi yapt???m?zda büyük ba?ar? elde etmi?tik. 1987'de yeniden yorumlam??t?k. 1998'de ise söylemlerin çok daha farkl? olmas? yani meseleleri yorumlama ?eklinizin de?i?mesi gerekiyor. Baz? ?iirleri daha sert söylüyorduk örne?in... Her?ey ba?ka biçimde, ba?ka bir dü?ünce, felsefe, bak?? aç?s?, ba?ka bir form ve ba?ka bir anlat?m aç?s? gerektiriyordu."

Zeliha Berksoy, Türk Tiyatrosu için emek vermeyi sürdürüyor. Peki neden bir Zeliha Berksoy Tiyatrosu yok? "Bunu hiçbir zaman dü?ünmedim. Çünkü beni sahnenin üzerinde olmak ilgilendiriyordu. Sonra benim yapmay? dü?ündü?üm tiyatroyu Genco Erkal zaten yap?yordu. Böyle bir tiyatro kurup idari ve ticari yükümlülü?ünün riskini alman?n anlams?z oldu?u dü?ündüm. Yani, Bir Zeliha Berksoy tiyatrosu, Türkiye'deki tiyatroya ne katacakt? ki? Zaman kaybedip, y?pranaca??ma istedi?im oyunlar?, istedi?im ko?ullarda, tiyatro kurulu?lar?nda oynad?m, yan?nda da e?itmenlik yapt?m. Bu beni daha çok ilgilendirdi. Ama dedi?im gibi Türkiye'nin üçüncü ödenekli tiyatrosunu kurdum. Ben bir tiyatro kurdum, kurmad?m de?il. Sanatsal ve ideal olarak üst düzeyde konuma ula?t?rd?m."Tiyatrocu Kahramanlar"Yosma" Türkiye'nin pekçok yerinde seyirciyle bulu?tu. Zeliha Berksoy, bugün, Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuar? Tiyatro Ana Sanat Dal? Ba?kan?."Kendi ülkeme Alman Tiyatro Kültürünü ta??mak çok ho?uma gidiyor" diyor. "Art?k Türkiye'de de Brecht kültürü tan?n?yor. ?zleyicilerden çok büyük bir be?eni, sayg? ve ilgi var. Böylece tüm bu u?ra?lar büyük bir dü?ünsel tatmin olarak dönüyor bana... Çok heyecanlan?yorlar. Ama dü?ünsel tatmin de çok önemli...

Gerçekten, sanki "Yosma" bugün yaz?lm?? gibi..." Türkiye'nin ?u anki tiyatro ortam? içinse ?unlar? dü?ünüyor: "Tiyatro seyircisinde büyük azalma oldu. Bugün ödenekli ve devlet tiyatrolar?n?n hepsini saysan?z 17, 18'i geçmez. Onlarda çok zor seyirci buluyor. Yine de ben tiyatro sanatç?lar?n? kahraman olarak görüyorum. Kendimi de öyle... Her?eye ra?men direniyoruz ve yeni projeler üretiyoruz..

 

 

Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn1105
mod_vvisit_counterDn1226
mod_vvisit_counterBu Hafta2505
mod_vvisit_counterBu Ay15424
mod_vvisit_counterToplam7493006

Kimler evrimii

Şu anda 44 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev