TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 

?ubat 1609'da ?stanbul'da do?du. As?l ad? Mustafa'd?r. Do?u'da Hac? Halife, Bat?'da ise Hac? Kalfa ad?yla da tan?n?r. Babas? Abdullah Enderun'da yeti?mi?, silahdarl?k göreviyle saraydan ayr?lm??t?. 14 ya??na kadar özel e?itim gören Kâtib Çelebi, 1623'te Anadolu Muhasebesi Kalemi'ne girdi. IV. Murad döneminde (1624-1640) giri?ilen Do?u seferlerinde kâtib olarak kat?ld?. 1635'te ?stanbul'a dönerek kendisini tümüyle okuyup yazmaya verdi. Dönemin ünlü bilginlerinin derslerine kat?larak medrese ö?renimindeki eksikliklerini giderdi. Tarihten t?bba, co?rafyadan astronomiye kadar geni? bir ilgi alan? olan Kâtib Çelebi'nin ayn? zamanda zengin bir kitapl??? da vard?. 1645'te s?ras? geldi?i halde yükselemedi?i için kalemdeki görevinden ayr?ld?. Ancak 1648'de Takvimü't-Tevarih adl? yap?t? dolay?s?yla ?eyhülislam Abdürrahim Efendi arac?l???yla kalemde ikinci halifeli?e getirildi. Bundan sonra da ö?renme ve ö?retme yolundaki çabalar?n? sürdüren Kâtib Çelebi pe?pe?e yap?tlar vermeye ba?lad?. Telif ve çeviri olarak yirmiyi a?k?n kitap yazd?. En önemlileri tarih, co?rafya ve bibliyografya alan?ndad?r.

Tarih alan?ndaki yap?tlar?n?n ilki 1642'de tamamlad??? Arapça Fezleke'dir. (Fezleketi Akvâlü'l-Ahyâr fi ?lmi't-Tarih ve'l-Ahbar). Dört bölümden olu?an kitapta tarihin anlam?, konusu ve yarar? anlat?ld?ktan sonra bu alandaki temel yap?tlar?n bir bibliyografyas? verilmi?, ard?ndan da klasik ?slam tarihçili?ine uygun olarak dünyan?n yarat?l???ndan 1639'a dek kurulan devletler ve meydana gelen önemli olaylar k?saca s?ralanm??t?r. Arapça Fezleke'nin devam? niteli?indeki Türkçe Fezleke 1591-1654 aras?ndaki olaylar? anlatan bir Osmanl? tarihidir. Olaylar?n kronolojik s?ralamas?n?n ard?ndan her y?l?n sonunda o y?l içerisinde ölen devlet adamlar? ve bilginlerin ya?am öykülerinden ve yap?tlar?ndan da k?saca söz eder. Takvimü't-Tevarih ise, Adem Peygamber'den 1648'e kadar geçen tarihsel olaylar?n bir kronolojisidir.

En tan?nm?? yap?tlar?ndan olan Tuhfetü'l-Kibar fi Esfari'l-Bihar'da kurulu? döneminden 1656'ya kadar Osmanl? denizcili?inin bir tarihçesi yan?nda Osmanl? donanmas?n?n, tersane ve bahriye örgütünün i?leyi?ini anlat?r, kaptan-? deryalar?n ya?am öykülerini verir. Sonunda da son zamanlarda denizlerde u?ran?lan ba?ar?s?zl?klar? giderme yolundaki ö?ütlerini s?ralar.

Co?rafi yap?tlar?n en önemlisi olan Cihannüma Osmanl? co?rafyac?l???nda yeni bir ç???r açm??t?r. Kâtib Çelebi Cihannüma'y? iki kez yazm??t?r. 1648'de yazmaya ba?lad??? ilki klasik ?slam co?rafyas? temelindeydi. Bu yap?t?n? henüz bitirmemi?ken eline geçen Gerardus Mercator'un Atlas'?n? Mehmed ?hlasî adl? bir Frans?z dönmesinin yard?m?yla Latince'den Türkçe'ye çevirterek yeni bilgiler edindi ve 1654'te Cihannüma'y? ikinci kez yazmaya giri?ti. Ard?ndan yine Mercator'un Atlas Minor'unu elde etti. Bunlar?n yan? s?ra Bat?l? co?rafyac?lardan Ortelius, Cluverius ve Lorenz'in yap?tlar?ndan da yararland?. Do?al olarak eski Arap, ?ran ve Osmanl? co?rafyac?lar?n yap?tlar?n? da kulland?.

Kristof Kolomb ve Macellan’dan bahsedir

?kinci Cihannüma, dünyan?n yuvarlak oldu?unu da kan?tlamaya çal??an fiziki co?rafya a??rl?kl? bir giri? bölümünden sonra Kristof Kolomb ve Macellan'?n ke?if gezilerinden söz eder. Ard?ndan Japonya'dan ba?layarak Asya ülkelerini tan?t?r. Bunlar?n tarihleri, yönetim biçemleri, ekonomileri, inançlar? konusunda bilgiler verir. Bu arada ?slam co?rafyac?lar?n?n bilgi yanl??lar?n? gösterir, bunlar?n harita kullanmamaktan ileri geldi?ini aç?klar. Bu ikinci Cihannüma'da anlat?lan son yer Van'd?r. Birinci Cihannüma'da ise Osmanl? Avrupa's? ve Anadolu ile ?spanya ve Kuzey Afrika'y? kapsamaktad?r. Her iki biçimde de ek olarak birçok harita vard?r.
Cihannüma, özünde tüm ?slam ve H?ristiyan co?rafyac?l???n?n da temeli olan Batlamyus (Ptolemaios) kur***** dayanmakla birlikte, o güne dek hemen hemen hiç yararlan?lmayan Bat? kaynaklar?n? Osmanl? co?rafyac?l???na tan?tmas? bak?m?ndan büyük önem ta??r.

14.500 kitap

Kâtib Çelebi'nin Bat?'da tan?nan en ünlü yap?t? Ke?fü'z-Zünun an Esamü'l-Kütübi ve'l-Fünun'dur. Arapça bir bibliyografya sözlü?ü olan yap?tta 14.500 kitap ve risalenin ad? ve yazar? verilir. Bilim tasnifine göre ve alfabetik olarak düzenlenmi? olan yap?t, yirmi y?lda tamamlanm??t?r.

?bni Haldun çizgisi

Kâtib Çelebi'nin tarih felsefesini ve toplum görünü?ünü aç?klamas? bak?m?ndan önemli olan yap?t? Düsturü'l-Amel li-Islahi'l-Halel'dir. K?sa k?sa dört bölümden olu?an bu küçük risalede ?bn Haldun'un etkisi aç?kça görülür. Toplumlar?n da canl?lar gibi do?up, geli?ip, öldü?ü görü?ünü yineleyen Kâtib Çelebi, bu dönemlerin uzunlu?unun ya da k?sal???n?n toplumlara ve ki?ilere göre de?i?ti?ini de ekler. Risalede Osmanl? toplumunun ömrünün uzamas? için de reaya, asker ve hazine konular?nda al?nmas? gerekli önlemleri s?ralar, ö?ütler verir.

Namaz ve oruç vakitleri

Daha çok dinsel konular? tart??t??? yap?tlar?n?n en önemlilerinden olan ?lhamü'l-Mukaddes fi Feyzi'l-Akdes'de kuzey ülkelerinde namaz ve oruç zamanlar?n?n belirlenmesi, dünyada güne?in hem do?du?u hem de batt??? bir yerin var olup olmad??? ve her ne yana yönelirse Mekke'den ba?ka k?ble olabilecek bir yer olmad???n? tart???r. Arapça olan bu yap?t?nda yan?tlamaya çal??t??? bu sorular? daha önce ?eyhülislama ve bilginlere sordu?unu, ama doyurucu bir kar??l?k alamad???n? da belirtir.

Akl-? selime davet: Mizanü’l Hakk

Son yap?t? olan Mizanü'l-Hakk fi ?htiyari'l-Ahakk'da da dönemin din bilgilerinin tart??t?klar? çe?itli konular hakk?nda dü?üncelerini aç?klar.Kar??t dü?üncelere ho?görüyle bak?lmas?n? ö?ütler. Din bilginlerinin kendi aralar?ndaki ?iddetli tart??malar?n?n temelsizli?ini ve zararlar?n? vurgular. Yap?t?n sonunda kendi özya?amöyküsüne yer verir.

6 Ekim 1657'de ?stanbul’da öldü.

ESERLER?
Tuhfetü'l-Kibar fi Esfari'l-Bihar, (ö.s), 1729; (yeni harflerle, 1973); Cihannüma, (ö.s), 1732; Takvimü't-Teravih, (ö.s), 1733; Düsturü'l-Amelli-?slahi'l-Halel, (ö.s), 1863, (yeni harflerle, 1982); Nizanü'l-Hakk fi ?htiyari'l-Ahakk, (ö.s), 1864, (yeni harflerle, 1972); Türkçe Fezleke, (ö.s), 2 cilt, 1869-1870; Ke?fü'z-Zünun an Esamii'l-Kütübi ve'l-Fünun, (ö.s), ?. Yaltkaya ve R. Bilge (yay.), 2 cilt, 1941-1943; ?lhamü'l-Mukaddes fi Feyzi'l-Akdas, (ö.s), M. Hamidullah (yay.), ?slam Tetkikleri Enstitüsü Dergisi, IV, (3-4), 1971.

Mizanu'l-Hak fi ?htiyari'l-Ehakk
?slam'da Tenkit ve Tart??ma Usulü
Katip Çelebi
Marifet Yay?nlar?

Dinî ilimlerden matematik ve co?rafyaya kadar geni? bir yelpâzede söz sahibi olan Kâtip Çelebi, Mizânü'l-Hak ad?n? verdi?i bu Türkçe eserde; Osmanl? toplumunda tart??ma konusu olan dînî ve sosyal konular? ele al?p incelemi?tir.
Tart??ma usûl ve âdâb?na dikkat etmeden âdetâ bir karalama ve kör dö?ü?üne döndürülen ve toplumu rahats?z eden bu gidi?e, o, sa?duyu ve tarafs?zl??? ile kar?? ç?km??; a??r? uçlarda ölçüsüz bir ?ekilde kavga edenlere orta yolu, itidâl ve dengeyi göstermi?tir.
Bugün de ülkemizde tart???lan birçok dînî ve sosyal konuya da ???k tutan Mîzânu'l-Hak, dünün tart??malar?n? aktar?rken, yar?n? da ayd?nlatmaktad?r.

 

Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn598
mod_vvisit_counterDn1100
mod_vvisit_counterBu Hafta1698
mod_vvisit_counterBu Ay31560
mod_vvisit_counterToplam7555005

Kimler evrimii

Şu anda 33 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev