TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 

Türk Dil Kurumu

Türk Dil Kurumu, Türk Dili Tetkik Cemiyeti ad?yla 12 Temmuz 1932'de Atatürk'ün talimat?yla kurulmu?tur. Cemiyetin kurucular?, hepsi de milletvekili ve dönemin tan?nm?? edebiyatç?lar? olan Sâmih Rif'at, Ru?en E?ref, Celâl Sahir ve Yakup Kadri'dir. Kurumun ilk ba?kan? Sâmih Rif'at't?r. Türk Dili Tetkik Cemiyetinin amac?, "Türk dilinin öz güzelli?ini ve zenginli?ini meydana ç?karmak, onu yeryüzü dilleri aras?nda de?erine yara??r yüksekli?e eri?tirmek" olarak tespit edilmi?tir. Atatürk'ün sa?l???nda, 1932, 1934 ve 1936 y?llar?nda yap?lan üç kurultayda hem Kurumun yönetim organlar? seçilmi?, hem dil politikas? belirlenmi?, hem de bilimsel bildiriler sunulup tart???lm??t?r. 26 Eylül-5 Ekim 1932 tarihleri aras?nda Dolmabahçe Saray?'nda yap?lan Birinci Türk Dili Kurultay? sonunda Kurumun "Lügat-Ist?lah, Gramer-Sentaks, Derleme, Lenguistik-Filoloji, Etimoloji, Yay?n" adlar? ile alt? kol hâlinde çal??malar?n? sürdürmesi kabul edilmi?tir. Sonraki kurultaylarda bu kollardan baz?lar? ayr?lm??, baz?lar? tekrar birle?tirilmi?; fakat ana çat? de?i?tirilmemi?tir. 1934'te yap?lan kurultayda Cemiyetin ad?, Türk Dili Ara?t?rma Kurumu; 1936'daki kurultayda ise Türk Dil Kurumu olmu?tur. Türk Dil Kurumu ba?lang?çtan beri çal??malar?n? iki ana eksen üzerinde yürütmü?tür:
1. Türk dili üzerinde ara?t?rmalar yapmak, yapt?rmak;
2. Türk dilinin güncel sorunlar?yla ilgilenerek çözüm yollar? bulmak.
Atatürk'ün kendisi de Türk dili üzerindeki yerli ve yabanc? ara?t?rmalar? bizzat inceleyerek, dönemindeki bilginleri Türk dili üzerinde ara?t?rmalar yapmaya yönlendirmi?tir. Nitekim Türk dilinin en eski an?tlar? olan Göktürk (Runik) yaz?l? metinlerin ilk iki cildi onun sa?l???nda yay?mlanm??; 1940'larda yay?n hayat?na ç?kabilen Divanü Lügati't-Türk, Kutadgu Bilig gibi eserler üzerinde de yine onun sa?l???nda çal???lmaya ba?lanm??t?r. Daha sonra birçok cilt hâlinde ortaya ç?kacak olan Tarama ve Derleme Sözlü?ü'yle ilgili çal??malar da Atatürk'ün sa?l???nda ba?lam??t?r. Tarama Sözlü?ü, 13. yüzy?lda ba?layan Bat? Türkçesinin eski eserlerinin taranmas?yla; Derleme Sözlü?ü, Anadolu a??zlar?nda kullan?lan kelimelerin derlenmesiyle olu?turulmu? büyük sözlüklerdir. Ça?da? Türkçenin grameri, sözlü?ü, imlâs? ve terimleriyle ilgili çal??malar da Atatürk taraf?ndan ilgiyle izlenmi?tir.
Türk Dil Kurumunun kurulu?uyla birlikte ça?da? Türkçede çok h?zl? bir ar?la?t?rma ak?m? da ba?lam??t?r. Bizzat Atatürk'ün öncülük etti?i, Türk dilinin yabanc? kökenli sözlerden temizlenmesi ak?m? 1935 güzüne kadar sürmü?; halk?n diline girip yerle?mi? kelimelerin dilden at?lmas? i?leminden bu tarihte vazgeçilmi?tir. Atatürk'ün ölümünden sonra öz Türkçe ak?m? Türk ayd?nlar? aras?nda sürekli tart???lan bir konu olmu? ve özellikle 1960'tan sonra Türk Dil Kurumu bu ak?m?n öncülü?ünü yapmaya devam etmi?tir. 1980'den sonra tart??malar durulmu?, bilimsel çal??malar h?z kazanm??t?r.
Atatürk, ölümünden k?sa bir süre önce yazd??? vasiyetname ile mal varl???n? Türk Dil Kurumu ile Türk Tarih Kurumuna b?rakm??t?r. Bu iki kurumun bütçesi bugün de Atatürk'ün miras?ndan kar??lanmaktad?r. Bu miras bugün Türkiye'nin en büyük bankalar?ndan biri olan Türkiye ?? Bankas? sermayesinin %28,9'unu olu?turmaktad?r.
Türk Dil Kurumunun yap?s?yla ilgili ilk önemli de?i?iklik 1951 y?l?ndaki ola?anüstü kurultayda yap?lm??t?r. Atatürk'ün sa?l???nda Millî E?itim Bakan?n?n Kurum ba?kan? olmas?n? sa?layan tüzük maddesi 1951'de de?i?tirilmi?; böylece Kurumun devletle ba?lant?s? kopar?lm??t?r. ?kinci önemli yap? de?i?ikli?i 1982-1983 y?llar?nda gerçekle?tirilmi?tir. 1982'de kabul edilen ve ?u anda da yürürlükte olan Anayasa ile Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu, bir Anayasa kurulu?u olan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu çat?s? alt?na al?nm??; böylece devletle olan ba?lar yeniden ve daha güçlü olarak kurulmu?tur.
Atatürk, 1 Kas?m 1936'da Türkiye Büyük Millet Meclisinin V. dönem 2. yasama y?l?n? aç?? konu?mas?nda Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumunun gelece?i ile ilgili dileklerini ?u sözlerle dile getirmi?ti:

Ba?lar?nda de?erli E?itim Bakan?m?z bulunan, Türk Tarih Kurumu ile Türk Dil Kurumunun her gün yeni gerçek ufuklar açan, ciddî ve aral?ks?z çal??malar?n? övgü ile anmak isterim. Bu iki ulusal kurumun, tarihimizin ve dilimizin, karanl?klar içinde unutulmu? derinliklerini, dünya kültüründe ba?lang?c? temsil ettiklerini, kabul edilebilir bilimsel belgelerle ortaya koydukça, yaln?z Türk ulusunun de?il, bütün bilim dünyas?n?n ilgisini ve uyanmas?n? sa?layan, kutsal bir görev yapmakta olduklar?n? güvenle söyleyebilirim. (Alk??lar)Tarih Kurumunun Alacahöyük'te yapt??? kaz?lar sonucunda, ortaya ç?kard??? be? bin be? yüz y?ll?k maddî Türk tarih belgeleri, dünya kültür tarihinin yeni ba?tan incelenmesini ve derinle?tirilmesini gerektirecektir. Birçok Avrupal? bilim adam?n?n kat?lmas? ile toplanan son Dil Kurultay?n?n ayd?nl?k sonuçlar?n? görmekle çok mutluyum. Bu ulusal kurumlar?n az zaman içinde ulusal akademilere dönü?mesini dilerim. Bunun için, çal??kan tarih, dil ve bilim adamlar?m?z?n, bilim dünyas?nca tan?nacak orijinal eserlerini görmekle mutlu olman?z? dilerim.

Atatürk'ün bu dile?i dikkate al?narak her iki kurum da böylece akademik bir yap?ya kavu?turulmu?tur.
Bugün Türk Dil Kurumu, 20'si Yüksek Ö?retim Kurumu; 20'si Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yüksek Kurulu taraf?ndan seçilen 40 as?l üyeye sahiptir. Üyelerin büyük ço?unlu?u Türk üniversitelerinde çal??an Türkologlard?r. Ba?bakan?n önerisiyle Cumhurba?kan?nca tayin edilen Kurum Ba?kan? ve 40 as?l üye Bilim Kurulunu olu?turur. Kurumun bilimsel çal??malar? bu kurul taraf?ndan plânland??? gibi yönetim i?lerini üstlenen Yürütme Kurulu ile bilimsel çal??malar? yürüten Kol ve Komisyonlar?n üyeleri de bu kurul taraf?ndan seçilir.
Bilimsel çal??malar? yürüten kollar ?unlard?r:

1. Sözlük Bilim ve Uygulama Kolu
2. Gramer Bilim ve Uygulama Kolu
3. Dil Bilimi Bilim ve Uygulama Kolu
4. Terim Bilim ve Uygulama Kolu
5. A??z Ara?t?rmalar? Bilim ve Uygulama Kolu
6. Kaynak Eserler Bilim ve Uygulama Kolu

Türkiye Türkçesinin ça?da? sözlü?ünü sürekli geli?tirerek yay?mlayan ve Genel A? ortam?nda sürekli güncelleyen Türk Dil Kurumu, ?mlâ K?lavuzu'nu 2000 y?l?nda yay?mlam?? olup, 2004 y?l?nda ?lkö?retim Okullar? için ?mlâ K?lavuzu' nu yay?mlam??t?r. 1998 y?l? içinde 9. bask?s? ç?km?? olan Türkçe Sözlük'te 75.000 civar?nda kelime yer alm??t?r.
Son dönemde, y?lda 30-40 bilimsel eseri yay?n dünyas?na kazand?ran Türk Dil Kurumunun üç süreli yay?n? da bulunmaktad?r. Güncel dil konular?n? ve geni? kitlenin anlayaca?? dilde yaz?lm?? ara?t?rmalar? içine alan Türk Dili dergisi ayda bir yay?mlanmaktad?r. Alt? ayda bir yay?mlanan Türk Dünyas? Dil ve Edebiyat Dergisi; Kazak, K?rg?z, Tatar vb. Türk topluluklar?n?n dil ve edebiyatlar?yla ilgili ara?t?rmalara yer verir. Türk Dili Ara?t?rmalar? Y?ll???-Belleten ise tamamen bilimsel ara?t?rmalar? içine al?r ve y?lda bir say? yay?mlan?r.
Türk Dil Kurumunda ?u anda, üç proje yürütülmektedir:

1. Türklük Bilimi (Türkoloji) Alan?nda Yabanc?lar?n Eserlerinin Türkçeye Çevrilmesi Projesi
2. Türk Dünyas? Destanlar?n?n Tespiti, Türkiye Türkçesine Aktar?lmas? ve Yay?mlanmas? Projesi
3. Mühendislik Terimleri Sözlü?ü Projesi

Kurumun biten projeleri ise ?unlard?r:

1. Türkiye Türkçesi Sözlükleri Projesi
2. Kar??la?t?rmal? Türk Lehçeleri ve ?iveleri Sözlü?ü ve Grameri Saha Ara?t?rmas? Projesi
3. Türkiye Türkçesi ve Tarihî Devirler Yaz? Dilleri Grameri Projesi
4. Göktürk (Runik) Yaz?l? Belge, Yaz?t ve An?tlar?n Albümü Projesi

Türk Dil Kurumu 800'e ula?an yay?n?, 40 Bilim Kurulu üyesi, 17 uzman?, 56 çal??an? ve zengin bir ara?t?rma kütüphanesiyle Türkiye'nin sayg?n bilim kurulu?lar?ndan biri olarak çal??malar?n? sürdürmektedir.

 

Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn1140
mod_vvisit_counterDn1226
mod_vvisit_counterBu Hafta2540
mod_vvisit_counterBu Ay15459
mod_vvisit_counterToplam7493041

Kimler evrimii

Şu anda 25 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev