TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 
Bayat Boyu (Bayatlar)

O?uz boylar?ndan biri. Bozoklar?n Gün-Hano?ullar? koluna ba?l?d?r.

"Devleti ve nimeti bol, devlet ve nimet sahibi" manâs?na gelen Bayat boyunun ongunu (sembolü), ?ahin; ?ölenlerdeki et paylar?, "sa?kar? ya?r?n" (sa? kürek kemi?i) k?sm?d?r. Ka?garl? Mahmud, Divanü Lügati't-Türk'te O?uz boylar?n?n dokuzuncusu olarak, Bayat boyunu göstermi?tir.

O?uzlar?n sa? kolunda bulunan Bayat boyu, ekseri O?uz hanlar?n?n ç?kt??? dört Bozok boyundan biridir. Di?er O?uz boylar? gibi Sirüderya (Seyhun) Nehri k?y?lar?nda ve kuzeydeki bozk?rlarda ya?ayan Bayat boyu, ?slamiyet'ten önceki tarihinde, Korkut Ata (Dede Korkut) ile temsil edilmi?tir. Bayat boyundan Kara Hoca'n?n o?lu Korkut Ata, ak?ll?, bilgili ve keramet sahibi bir insand?. "Ala atl? ki? tonlu" Kay? ?nal Yavku ile ondan sonra gelen hükümdarlar devrinde ç?kan birçok zor siyasî meseleler, Korkut Ata'n?n dirayeti sayesinde halledilmi?tir.

Di?er O?uz boylar? gibi, ?slamiyet'i kabul eden Bayat boyunun bir k?sm?, 11. yüzy?lda Selçuklu hükümdarlar? idaresinde, Horasan ve ?ran üzerinden Anadolu ve Suriye'ye geldiler. Anadolu'ya gelenlerin bir k?sm?, uçlara yerle?tiler. Bir k?sm? ise göçebeli?i b?rakarak, Bat? ve Orta Anadolu'da köyler kurdular. Bu bölgelerde görülen ve baz?s? günümüze kadar gelmi? olan yer adlar?, Bayat boyunun Anadolu'ya yerle?ti?i devirlere aittir.

Orta Asya'da kalan, Bayat boyuna mensup bir k?s?m oymaklar ise, 13. yüzy?lda Mo?ol istilas?ndan kaçarak, Do?u Anadolu, Suriye ve Irak'a geldiler. 14. yüzy?lda Kuzey Suriye'de, Bozok kolunun Av?ar ve Beydilli boylar?yla birlikte ya?ad?lar. Yaz aylar?nda, yaylak olarak, Anadolu içlerine göçtüler.

Kuzey Suriye'de bulunan, Av?ar ve Be?dilli boylar?yla birlikte 40.000 çad?rdan fazla olan Türkmenlerin Bozok kolunu meydana getiren Bayatlar, baz? siyasî hadiselere kat?ld?lar. Büyük bir ihtimalle Dulkadiro?ullar? Beyli?ini kurdular. Mara? ve Elbistan bölgesinin yeniden iskân?na kat?ld?lar. 15. yüzy?l?n ba?lar?nda, Kara Tatarlardan bo?alan Yozgat ve kom?u yörelerde, Bozok oymaklar? yurt tuttu. Bunlar aras?nda, kalabal?k say?da Bayatlar da vard?. Bu Bayatlar, k???n Kuzey Suriye'ye gittikleri için, ?am Bayat? ad?n? ald?lar. ?am Bayat?'n?n, bir k?s?m Akçalu (A?çolu) ve Akçakoyunlu (A?çakoyunlu) boylar?n?n kollar?yla birlikte, Kaçar boyunu te?kil ettiler. 15. yüzy?l?n sonlar?na do?ru Kuzey Azerbaycan'daki Gence yöresine giden Kaçarlar?n bir k?sm?, 17. yüzy?l?n ba?lar?nda ?ran'?n Esterabad yöresine göç ettirildi. 18. yüzy?l?n son çeyre?inden ba?layarak, 1925 senesine kadar ?ran'? idare eden Kaçar Hanedan?, bu Kaçar koluna mensup olup ?am Bayat?'ndan ç?km?? olmas? mümkündür.

Bozok'ta (Yozgat ve civar?) kalan ?am Bayat? kolu ise, çiftçilik yapt??? arazide köyler kurarak, tamamen yerle?ik hayata geçtiler. Bayatlar?n önemli bir kolu da, 15. yüzy?l?n sonunda Akkoyunlu fethi üzerine, ?ran'a göç etti. Bunlar?n bir k?sm? Azerbaycan'da, önemli bir k?sm? da Hemedan'?n güneydo?usundaki Kezzaz ve Girihrud yöresinde yerle?ti.

Akkoyunlu Devleti'nin y?k?lmas?ndan sonra ?ran'a hakim olan Safevîler'in hizmetinde, birçok Türkmen toplulu?u gibi, önemli miktarda Bayat da vard?. Cins atlar yeti?tiren ve 10.000 çad?rdan ibaret olan bu Bayatlar?n beyleri, ?ah Abbas taraf?ndan Azerbaycan'daki sancaklara tayin edildi. Böylece, bu yörede ya?ayan Bayatlar da??ld?.

Ayn? yüzy?lda Horasan'da Ni?abur bölgesinde de Bayatlar ya??yordu. Ancak, bu Bayatlar?n Türk olmay?p Mo?ol as?ll? olduklar? anla??ld?. Onlara, Kara Bayat ad? verildi. As?l Bayatlar? bunlardan ay?rt etmek için, Akbayat veya Özbayat denildi.

19. yüzy?l?n ba?lar?nda Akbayatlar?n, Azerbaycan'da 5000 ki?i, Tahran çevresinde 3000 ki?i, ?iraz taraflar?nda 3000 ki?i olmak üzere üç kol halinde ya?ad?klar? tespit edildi. Karabayatlar ise Ni?abur dolaylar?nda oturuyorlard?.

Suriye ve Do?u Anadolu'nun Osmanl? Devleti topraklar?na kat?lmas?ndan sonra, bir k?s?m Bayatlar da di?er Türkmenler gibi geleneksel göçebe hayatlar?n? sürdürdüler. Yerle?ik hayata geçenler de, köy hayat? içinde uzunca bir müddet yaylaya ç?kma gelene?ini b?rakmad?lar. Fakat, Osmanl? toplum yap?s? içinde kayna?t?lar. Boy adlar?yla an?lmaz oldular.

Kanuni Sultan Süleyman Han devrinde, Kuzey Suriye'deki ana Bayat kolu, yirmi obadan meydana gelmi?ti. Fakat bu obalar?n nüfuslar? fazla de?ildi. 16. yüzy?l?n ikinci yar?s?nda boyun ba??nda bulunan Bozca adl? boy beyi ailesi, boy halk?ndan birçok kimseyi de yan?na alarak ?ran'a gitti. Bunlar, orada Bozcal? ad?yla an?ld?lar ve varl?klar?n? geçen yüzy?l?n sonlar?na kadar korudular.

Anadolu'da kalan Bayatlar, Pehlivanl? ve Reyhanl? gibi güçlü obalar olarak hayatlar?n? sürdürdüler. 17. yüzy?lda Bayat obalar?ndan ço?u Pehlivanl?lar?n, geri kalanlar? da Reyhanl?lar?n etraf?nda topland?lar. Böylece, 18. yüzy?lda Pehlivanl?lar, 15.000 çad?ra sahip güçlü bir oymak halinde Bozok'ta oturdular. Reyhanl?lar ise 3000 çad?ra yükselerek, yaz mevsimini Sivas'?n güneyindeki Yeni ?l'de, k??? da Amik Ovas?nda geçirdiler. 19. yüzy?lda Pehlivanl?lar?n ço?u, Yozgat-Ankara aras?ndaki yörede yerle?tiler. Reyhanl?lar ise 1865 senesinde Amik Ovas?nda yerle?tirildiler. Böylece, Reyhanl? kasabas? meydana geldi. Bayat boyunun Kuzu Güdenli oyma??, Kayseri'nin Bucakk??la yöresinde topra?a ba?land?.

Irak'?n Kerkük bölgesinde yerle?mi? olan Bayatlar?n, geçen yüzy?l?n ba?lar?nda, 2000 çad?r kadar oldu?u tespit edildi. Bu bayatlar?n, ?ran Bayatlar?ndan olmas? muhtemeldir.

Anadolu'nun Türk yurdu haline getirilmesinde ve ?slamiyet'in yay?lmas?nda büyük hizmetleri olan Bayat boyundan, büyük ?ahsiyetler yeti?ti. O?uz elinin büyük manevî ?ahsiyeti Dede Korkut (Korkut Ata), ?air Fuzulî, Cem Sultan ad?na Osmanl? Hanedan?n?n eski atalar?na dair Câm-? Cem-Âyin adl? eseri yazan Mahmud o?lu Hasan, Bayat boyundan yeti?en ünlü ?ahsiyetlerdir.

 

 

 

Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn878
mod_vvisit_counterDn1591
mod_vvisit_counterBu Hafta4585
mod_vvisit_counterBu Ay37885
mod_vvisit_counterToplam7345190

Kimler evrimii

Şu anda 20 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev