TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Belirtileri,radyasyon alimini takip eden günler hatta saatler içerisinde ortaya çikan etkilerdir. Radyasyonun akut dönem etkileri olarak da adlandirilir. Bunlar arasinda en erken tanimlananlar kanin sekilli elemanlari ile üreme hücrelerinde görülen ve radyasyon alimini takip eden günler içersinde ortaya çikan degisikliklerdir. Isinlamanin erken etkisi olarak,kanin sekilli elemanlarindan lökositlerde azalma tespit edilirken,peri ferik yaymada lenfositlerde oranca artis,granülositlerde ise azalma dikkati çekmektedir. Ancak bu tür bir hematolojik depresyonun saptanabilmesi için asgari 25rem(0,25Sv) tüm vücut i inlamasi gerekmektedir. Eritrositlerde ki azalma ise lökositlere oranla daha sonra ortaya çikmakta ve tespit edildiginde radyasyon hasarinin daha agir oldugunu kanitlamaktadir.

Üreme hücreleri içinde i inlanmaya en hassas olani spermatogoniumlardir. Bu hücrelerde radyasyona bagli azalim ekspojürdan sonraki saatler içinde gerçeklesmektedir. 1 Sv (100rem) ani radyasyon dozu erkekte sperm,kadinda ise yumurta üretimini yavaslatmakta olup 0,25Sv ani doz seviyesinden itibaren üreme hücrelerindeki degisikler laboratuar bazinda tespit edilebilmektedir. Bu seviyelerdeki i inlama dozlarinda olusan degisiklikler genellikle kisa bir süre içersinde normale dönerken 4Sv(rem) ve üzerindeki dozlardaki i inlamalarda kisirlik mutlaktir.
Deri;kan ve üreme hücrelerine nispeten radyasyona daha az duyarlidir. Cilt üzerinde i inlamaya bagli gelisen kizarikliklar seklinde tanimlanan eriten,radyasyona maruz kalistan 1-3 hafta içersinde ortaya çikmaktadir. Eritemin ortaya çikis süresi ve derecesi radyasyonun siddeti ve radyasyona maruz kalan alanin genisligine göre degisiklik göstermektedir. Maruz kalinan radyasyon dozu yükseldikçe cildin daha derin tabakalarinin etkilenmesine bagli olarak ülserasyon ve nekrozlar gelismektedir.
Vücuttaki saç ve killarin radyasyona etkisiyle dökülmesi olan epilasyonun derecesi ayni eritemde oldugu gibi maruz kalinan radyasyonun siddeti ile dogru orantili olup radyasyonun tatbikinden yaklasik iki hafta sonra görülmeye baslar. 300-600rem‘ lik dozlarda (3-6Sv),dökülen kil ve tüylerin yeniden büyümesi için 2-3 ay gerekirken 1000-2000rem ‘lik dozlarda bu süre 6-8 aya dek uzamaktadir. 3000-6000 rem ‘lik lokal dozlar ise kalica epilasyona neden olabilmektedir.
Uzun zaman zarfinda,sindirerek alinan küçük dozlardaki radyasyon,insanda kisa dönemde belirgin bir rahatsizlik tablosu veya hastalik yaratmazken ani ve yüksek doz i inlama sonrasinda alinan radyasyon,i inlanan vücut parçasi ile iliskili olarak bir dizi rahatsizlik ve hatta ölümle sonuçlanan degisikliklerle sonuçlanmaktadir. Ani doz kavrami Türkiye Radyasyon Güvenligi Yönetmeligi’nce bir kisinin 50mSv(5 rem) ‘den fazla ani bir vücut dozu almasi seklinde tanimlanmaktadir. Hafif radyasyon hasari olarak da nitelendirilen bu düzeydeki doz aliniminin radyasyon güvenligi ulusal merkezine bildirilmesi zorunludur. 0,25Sv(25 rem) ‘e kadar alinan ani tüm vücut dozu i inlamasinda radyasyon klinik bir etki olusturmadi i gibi ne bu dozu alan kisi ne de o kisiyi muayene eden hekim tarafindan fark edilir. 0,25Sv(25-100 rem) ani doz aliminda kisinin kendisi bir sey hissetmedigi halde yapilan kan sayiminda lökositlerin sayisinda azalma ve oraninda degisme tespit edilir. Böyle bir durumda genellikle tibbi tedaviye ihtiyaç yoktur;ancak bir önlem olarak radyasyona maruz kalan kisi birkaç günde olsa gözlem altinda tutulmali ve kisinin radyasyon ile ilgili çalismalari ve hayat dozu dikkate alinarak yeniden düzenlenmelidir. 1 Sv ‘nin üzerindeki dozlarda ise kisi,almis oldugu radyasyonun bünyesinde yaratti i rahatsizliklari hissetmeye baslar. 1-2 Sv(100-200 rem) ani vücut dozuna maruz kalan kisi hafif derecede radyasyon hastasi olarak kabul edilir. Hafif derecede radyasyon hastali inda kisi bir süre mide bulantisi,kusma,istahsizlik ve halsizlik belirtisi gösterir. 1,4 Sv üzerindeki dozlarda ciltte eritem olusabilir. 2 Sv ‘ye kadar olan i inlama dozlarina bagli sikayetler birkaç hafta içinde kendiliginden iyileserek kaybolur.
2-3 Sv (200-300 rem) ani tüm vücut dozu aliminda bu dozu alan kisi orta derecede radyasyon hastasidir. Sayilan bu rahatsizliklar hem daha agir hem de daha uzun süreli olarak görülürken bunlara ilave olarak bogaz yanmasi,ishal,kilo kaybi,solukluk,ciltte kirmizi lekeler ortaya çikar. Bu tür bulgular tibbi tedaviye ihtiyaç gösterir ve iyilesmeleri için yaklasik 3 aylik bir süre gerektirir. 2-3 Sv ‘lik bir i inlama dozuna maruz kalan kiside çok küçük bir olasilikla da olsa 2-6 haftalik bir süreç içersinde ölüm görülebilmektedir.
3-6 Sv (300-600 rem )‘lik tüm vücut dozuna maruz kalan kisi agir radyasyon hastasidir. Agir radyasyon hastasi kiside,yukarida sayilan bir dizi rahatsizliklar daha siddetli ve uzun süreli olarak seyrederken,bu rahatsizliklara ilaveten yüksek ates,ciltte morarma ve yaniklar,mukozalarda kanayan yaralar,saç ve killarda dökülme,asiri kilo kaybi görülür. Iyi bir tibbi tedaviye ragmen olgularin yarisinda 2-6 hafta içersinde ölüm kaçinilmazdir. Hele 6 Sv(600 rem) üzerinde tüm vücut dozu almis bir kisi için kurtulus ümidi hiç yok gibidir.