TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 
P?ht?la?ma Mekanizmas?

Bir yerinizi yaralad???n?zda, yaralanan yerde gerçekle?en i?lemlerin fark?nda bile olmazs?n?z. Oradan akan kan?n bir süre sonra duraca??ndan ve birkaç hafta içinde yaran?n tamamen kapan?p ortadan kaybolaca??ndan eminsinizdir. Kanaman?n durmas? ve yaran?n kapanmas? için sizin pek bir?ey yapman?za gerek yoktur. Zaten kan e?er bunu kendi kendine yapmazsa, bu ak??? durdurup yaran?n kapanmas?n? sa?layacak ba?ka bir yolunuz da yoktur. Çünkü bunu ancak kanda bulunan ve p?ht?la?may? sa?layan 40 tane faktör ile yapmak mümkündür.

Bir yeriniz yaraland???nda sizin yapabilece?iniz tek ?ey beklemektir. Yara aç?l?r, bir iki hafta içinde cildiniz sanki orada daha önce bir kesik olmam?? gibi hiçbir iz kalmadan eski pürüzsüz haline döner. Böyle olaca??ndan eminsinizdir. Oysa o süre s?ras?nda gerçekle?en i?lemlerden ço?unlukla haberiniz bile yoktur. Kan?n p?ht?la?mas? s?ras?nda belli bir s?ra izlenerek birçok mekanizma devreye girer. Kanda ve dokularda p?ht?la?may? ba?latan, h?zland?ran ve sona erdiren 40'tan fazla faktör bulunur. Bu faktörlerin bir özelli?i, s?ra ile devreye girmeleri, birbirlerinden daha önce çal??mamalar?d?r. Bu çok önemlidir. P?ht?la?man?n vücutta çok kontrollü bir ?ekilde olmas? gerekir. Engelleyici faktörlerle h?zland?r?c? faktörlerin dengesi çok önemlidir. Tüm mekanizmalar, adeta kendi s?ras?n? ve miktar?n? bilerek hareket ederler.

?nsan Yaraland???nda Vücudunda Neler Ya?an?r?

Daha önce de belirtti?imiz gibi kanda ve dokularda p?ht?la?man?n meydana gelmesini sa?layan 40'tan fazla madde bulunur. Bunlar?n bir k?sm? p?ht?la?may? ba?lat?r, bir k?sm? h?zland?r?r, bir k?sm? da p?ht?la?may? sona erdirir. Kan?n p?ht?la?mas?, p?ht?la?may? h?zland?ran faktörler ile p?ht?la?may? engelleyen faktörler aras?ndaki dengeye ba?l?d?r. Normal ?artlarda, p?ht?la?may? engelleyen faktörlerin, h?zland?ranlardan daha çok olmas? gerekmektedir. Böylelikle bedende kontrolsüz bir p?ht?la?ma durumu söz konusu olmaz. H?zland?r?c? faktörün engelleyici faktörden daha fazla oldu?u tek an, bir damar?n zedelenme an?d?r. (Arthur C. Guyton, T?bbi Fizyoloji, 7. Bask?, Nobel T?p Kitabevi, 1986, sf. 115)

Damar zedelendi?inde vücutta oldukça yo?un bir hareketlenme ba?lar.

Birkaç saniye sonra vücuttaki tüm sinirler ve tamir sistemleri uyar?lm??t?r.

P?ht?la?ma mekanizmalar?, kaybedilen kan miktar?n? azaltm??t?r.

Yaran?n bulundu?u yerde salg?lanan kimyevi maddeler, herhangi bir enfeksiyona kar?? akyuvarlar? harekete geçirmi?tir.

E?er olu?an yara çok büyükse, alarma geçen beyin ve iç salg? bezleri, kana kimyevi madde ve hormon ordusu salg?layarak bozulan vücut faaliyetlerini düzenlemeye çal???rlar. Bu, Yüce Allah'?n bedenimizde yaratt??? ola?anüstü bir kontrol mekanizmas?d?r.

Hayati Öneme Sahip Bir Süre: 30 Saniye…

A??r tahribatlarda büyük önlemler al?nmas? ve aç?lan yarada p?ht?la?ma i?leminin hemen ba?lamas? gerekmektedir. Bunu sa?lamak için ola?anüstü h?zda bir ileti?im sistemi ?artt?r. Sinirlerin beyne, tahribat?n s?n?rlar? hakk?nda bilgi göndermesinin ard?ndan sadece 50 milisaniye geçmi?tir. Bu, gerçekten de ba? döndürücü bir h?zd?r. Ki?i, belki de, henüz bedeninde bir yara aç?ld???n?n bile fark?nda de?ildir.

E?er kanama durdurulmazsa, vücuttaki kan bas?nc?n?n dü?mesi ve s?v? miktar?n?n azalmas?, ba?ta beyin olmak üzere tüm vücut organlar?na zarar verecektir. Kan kayb? nedeniyle beyin fonksiyonlar? durdu?unda, önce bayg?nl?k, yakla??k 30 saniye içinde de ?uur kayb? meydana gelir. Ard?ndan normal bir kan bas?nc? ile çal??abilen böbrekler, kan bas?nc?n?n dü?mesi sonucunda i?levlerini yerine getirememeye ba?larlar. ??te bu nedenle kanaman?n hemen durmas? çok önemlidir.

?lk önlemler ise hayatidir. Damar?n kesilmesinden sonraki iki saniye içinde damar?n duvar? ani bir spazm ile yani bir refleks hareketi ile kas?l?r. Kal?n duvarlara sahip olan atardamar ise ba?ka bir önlem al?r ve otomatik olarak kapanarak vücuda kan ak???n? en aza indirmeye ba?lar. Damarda kanama ne kadar fazlaysa, spazm da o kadar çok olur. Söz konusu refleks hareketi, 20-30 dakika kadar sürebilir. Bu önlemin ard?ndan trombositler devreye girer. Kanama çok yo?un ise 10-15 saniye içinde, kanama yo?un de?ilse 1 veya 2 dakika içinde trombosit p?ht?s? meydana gelir ve kan ak??? büyük ölçüde durdurulur.

Art?k yaran?n tamamen kapanmas? ve vücut fonksiyonlar?n?n eskisi gibi devam etmesi gerekmektedir. Bu nedenle bu noktada devreye p?ht?la?ma mekanizmas? girer.

Bir Arada Çal??an 40 Faktör

Kanda p?ht?la?maya etki eden 40 faktörü tek bir yaz?da detayl? olarak incelememiz imkans?zd?r. Bu nedenle, p?ht?la?ma sisteminin sadece ana elemanlar?n? tan?tmak yerinde olacakt?r.

Fibrinojen, p?ht?la?ma mekanizmas?n?n en önemli elemanlar?ndand?r ve p?ht? malzemesinin kandaki dura?an halidir. Tuzun suda erimesi gibi, o da plazma içinde erimi? durumdad?r. Vücutta herhangi bir yara olu?ana kadar, son derece sakin bir ?ekilde dola??r durur.

Vücutta bir yara meydana geldi?inde, trombin ad?ndaki bir ba?ka protein, fibrinojenin zincirindeki üç halkadan iki tanesini keser. Art?k bu protein, fibrinojen de?il “fibrin”dir ve bu a?amadan sonra aktif haldedir. Fibrinin kesilen yüzeyleri yap??kan parçalara sahiptir. Bu yap??kan parçalar da di?er fibrinlerin gelerek kendisine yap??malar?na neden olur. Fibrinlerin birbirlerine yap??arak meydana getirdikleri bu kütle, kan?n ak???n? durdurmak için meydana getirilmi? ilk p?ht?d?r. ?lk a?amada detayl? bir çal??ma yap?lmadan bu ilk p?ht?n?n olu?turulmas? için gayret gösterilir. Buradaki amaç, kan? durdurmak, ayn? zamanda da en az protein kullanarak bir ilk yard?m yapmakt?r, yani proteinden tasarruf etmektir.

Vücutta yaran?n aç?lmas? ile aniden harekete geçen trombin, buldu?u bütün fibrinojenlerin zincir halkalar?n? kesmeye ba?lar. Fakat trombinin bunu sürekli olarak veya yaran?n bulundu?u yerden farkl? bir yerde yapmamas? gerekmektedir, çünkü e?er bu ?ekilde ba??ms?z hareket ederse, kesti?i tüm fibrinler birbirlerine yap??acak ve dola??m içinde kontrolsüz p?ht?lar meydana gelecektir. Olu?an bu p?ht?lar ise damarlar?n t?kanmas?na yol açacakt?r. Bu durumda trombinin bir ?ekilde “bask? alt?nda tutulmas?” ve gerekli zamanda gerekli ?ekilde hareket etmek için bir ültimatom almas? gerekmektedir.

Stuart Faktörü Trombini Nas?l Harekete Geçiriyor?

Bu a?amada, söz konusu mekanizman?n bir “indirgenemez komplekslik” oldu?unu kan?tlayan bir ba?lant? daha kar??m?za ç?kar: Trombini harekete geçiren bir ba?ka protein olan Stuart faktörü.

Stuart faktörü, kanda bulunan protrombini keserek onu aktif durumda bir trombin haline dönü?türür. Ancak burada bir problemle kar?? kar??ya kal?r?z. E?er Stuart faktörü, amaçs?zca gördü?ü her protrombini trombin haline dönü?türürse, yine kontrolsüz bir hareketlenme meydana gelecek ve dola??m içinde p?ht?la?ma olu?ma ihtimali artacakt?r. Bu durumda Stuart faktörünün de kanda sürekli olarak aktif halde bulunmamas? ve hareketlenmek için ültimatom beklemesi gerekmektedir.

Stuart faktörünün harekete geçebilmesi için ültimatom, Akselerin ad?ndaki bir ba?ka proteinden gelir. Ancak Akselerin de kanda kendi halinde dola?an bir proteindir. Kanda kendi halinde dola?an bu proteinin de aktifle?mesi gerekmektedir. Elbette bunun için de bir proteine ihtiyaç vard?r. Ancak i?in en hayranl?k uyand?r?c? yan?, Akselerinin hareketlenmesini sa?layan proteinin “trombin” olmas?d?r. Oysa trombin bu s?ralamada Akselerinin oldu?u yerden daha sonra gelmektedir. Peki böyle bir ?ey nas?l olur?

Vücutta bunun için tedbir al?nm??t?r. Normal ?artlarda kanda her zaman bir miktar trombin bulunur. Dolay?s?yla kandaki bu hareketlenmeyi ba?latan, kanda haz?r bulunan söz konusu trombin molekülleridir. Ancak her?eye ra?men, kan?n p?ht?la?mas? i?leminde arka arkaya gelen bu aktifle?melerin nas?l sa?land??? ve ilk planda trombinin nas?l hareketlendi?i henüz tam olarak anla??lamam??t?r. (Michael J. Behe, Darwin'in Kara Kutusu, Aksoy Yay?nc?l?k, 1998, sf. 87-88-89)

Bu sistemi tüm muhte?em özellikleri ve kompleksli?i ile yaratan Yüce Allah't?r. O, yerleri ve gökleri ve ikisi aras?ndakileri yaratm??, yaratt??? her varl?kta Kendi ilmini sergilemi?tir. ??te Darwinistlerin kabullenmekten kaç?nd?klar? gerçek budur.

P?ht?la?ma, Evrimin Gerçek Olmad???na Dair Güçlü Bir Delildir

Yukar?da anlatt???m?z birbiri ile ba?lant?l? bu muazzam sistemin tek bir halkas?n?n eksik olmas? durumunda ne olur? Bu, son derece önemli bir sorudur. Bu zincirin tek bir halkas?n? devreden ç?kard???m?zda kan, p?ht?la?ma i?levini yerine getiremeyecektir.

Bu durum ne tip sonuçlar do?urabilir? Normal ?artlarda bir insan, vücudunda bir Stuart faktörünün veya ba?ka bir proteinin eksikli?ini hissetmez. Ancak vücudun herhangi bir yerinde kanama ba?lad???nda bu eksiklik kendini hemen gösterir, hatta bunun sonuçlar? hayati olabilir. Ba?layan kanama bir türlü durmaz ve kesik küçük olsa bile son derece büyük bir sorun haline gelebilir. D??ar?dan etki bu ?ekildedir. ?çeride ise, aniden ba?layan iç kanamalar eklemlere ve k?k?rdaklara oldukça büyük zararlar vermeye ba?lar ve kanamalar durdurulamazsa sonuç kaç?n?lmaz olarak ölüm olur.

Hemofili hastal??? bu duruma en önemli örnektir. Bu hastal?kta kandaki p?ht?la?ma sisteminin “sadece bir üyesi” fonksiyonunu yerine getirememektedir. Bu durum, kan?n p?ht?la?mas?n? tümüyle engeller. P?ht?la?amayan kan, aç?lan herhangi bir yaradan hiç durmadan d??ar? akacakt?r. D??ar?dan bir bas?nçla engellense bile, yara hiçbir ?ekilde kapat?lamayacakt?r. Bu sorunun çözülmesi için genellikle ki?iye taze plazma takviyesi yap?l?r veya yetersiz olan p?ht?la?ma faktörü kanama bölgesine verilir. (The Human Body: An Intelligent Design, Alan L. Gillen, Frank J. Sherwin III, Alan C. Knowles, Creation Research Society Monograph Series: Number f8, Creation Research Society Books, sf. 117)

Görüldü?ü gibi tek bir faktörün eksikli?i, sistemi tamamen i?levsiz hale getirmektedir. Ve e?er söz konusu t?bbi müdahaleler gerçekle?mezse, kan?n ak???n? durdurman?n ba?ka bir yolu yoktur.

Hayali evrim sürecinin hiç var olmad???n?n delillerinden biri de p?ht?la?ma sistemindeki mükemmellik ve kompleksliktir. Darwinistlere göre her faktör a?ama a?ama geli?mi?tir ve bu durumda a?amalar?n her biri tek ba??na i?levsizdir. Ancak p?ht?la?ma zincirindeki tek bir halkan?n hatta bu halkay? olu?turan tek bir genin bile evrimcilerin iddia etti?i gibi tesadüfen olu?amayaca??n?, Leigh Üniversitesi biyokimya profesörü Michael Behe ?u ?ekilde aç?klamaktad?r:

“Kan? p?ht?la?t?ran proteinlerin, genlerin ?öyle bir kar??t?r?lmas?yla olu?tu?unu söylemek, düzenli ve anlaml? bir paragraf olu?turmak amac?yla ansiklopediden rastgele seçilen cümleleri biraraya getirmeye benzer.” (Michael J. Behe, Darwin'in Kara Kutusu, Aksoy Yay?nc?l?k, 1998, sf. 99)

Yarat?l?? ?nkar Edilemez Kesin Bir Gerçektir

Profesör Behe'nin de belirtti?i gibi, “Dünyada hiç kimsenin p?ht?la?ma ?elalesinin nas?l meydana geldi?i hakk?nda mutlak bir fikri yoktur.” (Michael J. Behe, Darwin'in Kara Kutusu, Aksoy Yay?nc?l?k, 1998, sf. 103) Burada önemli olan, sistemin tesadüflerle olu?amayacak kadar kompleks, kusursuz; ancak Yüce Allah'?n eseri oldu?u aç?kça belli olacak ?ekilde mükemmel ve eksiksiz oldu?unu görebilmektir. Akl?n? kullanabilen her insan, bu gerçekleri görmekte tereddüt etmeyecektir. Yüce Allah'?n mutlak varl???, tüm ihti?am? ile gözler önündedir. Rabbimiz, insan?n kusursuz yarat?l???n? bir Kuran ayetinde ?u ?ekilde bildirmektedir :

“O'dur ki, sizi topraktan, sonra bir damla sudan, sonra bir alaktan (embriyo) yaratt?; sonra sizi bir bebek olarak ç?karmakta, sonra güçlü (erginlik) ça??n?za eri?meniz, sonra da ya?lanman?z için size (belli bir ömür vermektedir). Sizden kiminin daha önce hayat?na son verilmektedir; ad? konulmu? bir ecele eri?meniz ve belki akl?n?z? kullanman?z için (Allah sizi böyle ya?at?r).” (Mümin Suresi, 67)

 

Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn1153
mod_vvisit_counterDn1226
mod_vvisit_counterBu Hafta2553
mod_vvisit_counterBu Ay15472
mod_vvisit_counterToplam7493054

Kimler evrimii

Şu anda 28 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev