TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 
            Michelson- Morley Deneyi:
            Michelson ve Morley taraf?ndan geli?tirilen deneysel düzenek, etere göre yerin h?z?n? belirlemek için tasarlanm??t?r. Ortaya ç?kacak fiziksel olaylar?n matematiksel çözüm süresince ise ak?nt?s? olan bir nehirde ileri geri hareket eden kay?kç? problemi ile ayn? temele sahiptir.
 

           
              ?ekilde görüldü?ü gibi, kaynaktan ç?kan ???k, ????? k?smen geçiren k?smen de yans?tan yar? gümü?lenmi? bir ayna üzerine dü?ürülür. Bu ayna, A1 ve A2 aynalar? ile 45º lik aç? yapmaktad?r ve üzerine dü?en ????? iki k?sma ay?r?r. I????n bir k?sm? A1 aynas?na geçer, di?er k?sm? ise yans?yarak A2 aynas?na gider. A1 ve A2 aynalar?ndan yans?yan ???k ise yine ortadaki aynadan geçtikten ve yans?d?ktan sonra gözlemciye ( teleskopa ) gelir. I??k kayna??ndan ç?kan ???nlar?n teleskopa ula?malar? sonunda, ???k ???nlar?n?n farkl? yollar almalar? sonucu teleskoptan bakan gözlemcinin giri?im saçaklar? gözlemlemi? olmas? beklenir.
              I????n A2 aynas?na gidi?-dönü? zaman? t A , A1 aynas?na gidi?-dönü? zaman? t B olmak üzere, iki aynaya gidi?-dönü? zamanlar? aras?ndaki fark? ( ∆t ) hesaplayacak olursak,
               ∆t = t B – t A
 
                    = ………
 
               Michelson-Morley deneyi sonucunda ise, teorik olarak beklenen bu saçak kaymas? gözlemlenmemektedir. Dolay?s?yla, bu deney sonucu itibar? ile negatiftir. Yani, eter ( esir ) maddesinin varl??? ispat edilmeye çal???rken olmad??? ortaya ç?km??t?r. Bu deneyden sonra, “ ???k, ses dalgalar?n?n aksine yay?lmas? için bir ortam gerektirmeyen bir elektromanyetik dalga “ olarak dü?ünülmeye ba?lanm??t?r. Dolay?s?yla ?????n bo?luktaki h?z?, kaynak ve gözlemcinin hareketinden ba??ms?z olarak her yerde ayn? olmal?d?r.
 
 
       Elektrik ak?m?n?n iletilmesi için bir iletkene, sesin iletilebilmesi için kat?, s?v? ya da gaz bir fiziksel ortama, ?s?n?n yay?la bilmesi için yine fiziksel bir ortama gerek oldu?unu daha önceki y?llardan biliyoruz. Buradan yola ç?karak M.Ö. ya?am?? bilim insanlar?, ?????n iletilebilmesi içinde fiziksel bir ortam olmas? gerekti?i sonucuna varm??lard?r. Güne? ???nlar?n?n yer yüzüne gelebilmesi için güne? ile dünya aras?n? ( uzay? ) dolduran bir madde oldu?unu ve bu maddenin ad?n?n ES?R oldu?u sonucuna varm??lard?. Esir sözcü?ünü Mevlana’n?n Mesnevisinde de görmekteyiz. Bu da bize Mevlana’n?n dönemindeki bilimsel konularla da ilgili oldu?unu göstermektedir.
            Bugün ula??lan sonucu hepiniz biliyorsunuz. Uzay sonsuz bir bo?luk yani içerisinde maddi bir ortam söz konusu de?il. I????n yay?labilmesi içinse fiziki bir ortama ihtiyac? yok.
  
 
 
              Michelson-Morley deneyinde, eter maddesinin varl??? ispatlanmaya çal???l?rken, eter hipotezinin yalanlanm?? olmas?, bize evrensel bir gözlem çerçevesinin olmad???n? gösterir. Özel Rölativite Teorisi’de, bu gözlem çerçevelerinin yoklu?unu belirten fiziksel sonuçlar?n analizinden do?mu?tur.
               Einstein, ???k h?z?n?n de?i?mezli?i ile h?zlar için Galile toplam yasas?n?n ciddi çeli?kilerini göz önüne alarak, o güne kadar ki uzay-zaman kavramlar?m?z? tamamen de?i?tiren bir kuram geli?tirdi. Kuram?n? temel iki postülat üzerine kurdu. Bu postülatlar s?ras?yla;
               * Fizik kanunlar?, bütün eylemsizlik koordinat sistemlerinde ayn?d?r.
               * I????n bo?luktaki yay?lma h?z?, bütün eylemsiz koordinat sistemlerinde ???k kayna??n?n ve gözlemcinin hareketinden ba??ms?z olup ayn?d?r ve  m/s   de?erindedir.
               Einstein’?n da belirtti?i gibi, bu postülatlardan ikincisi, birinci postülat?n içindedir. Çünkü Maxwell denklemleri, ???k h?z?n? tahmin ederken herhangi bir çerçeve belirtmez.
                Bu postülatlardan hareketle, Einstein öncelikle Newton mekani?inin temelini olu?turan ve bizleri Galile h?zlar için toplam yasas? ifadesine götüren “ mutlak zaman “ kavram?n? tart??maya açarak ba?lam??t?r.
                “ Farkl? iki olay?n ayn? anda olmas? yani e?zamanl?l?k kavram?n?n, gözlemciye ba?l? oldu?unu belirtir. Bu da, mutlak bir zaman ekseni seçmemizin mümkün olmad???n? ortaya koyar “ ?eklinde yorumlan?r. O halde Galile dönü?üm denklemleri, genel dönü?üm denklemleri olamazlar. Bu durumda, yeni dönü?üm denklemlerine ihtiyaç vard?r. Bu problem, e?zamanl?l???n?n olmad??? Lorentz dönü?ümleri kullan?larak a??labilir.
  
 
        
 
 
 
Ö?renilecek Bilimsel Kavramlar:
a.    Modern fizik
b.    Eylemsiz referans sistemi
c.     Eylemsiz referans sisteminde;
 
    • I??k h?z?n?n, gözlemci ve kaynak h?z?na göre de?i?mezli?i
    • Fizik yasalar?n?n de?i?mezli?i
 
d.    Özel görelilik ve sonuçlar?
 
              Kavramlar? Vermek ?çin Kullan?labilecek Ya?amdan Örnekler ( ba?lamlar )
 
a.    ?kizler paradoksu
 
?K?ZLER PARADOKSU
?kizler paradoksunu duymu?sunuzdur: ?kizlerden biri roketle belirli bir uzakl??a kadar dünyadan ayr?l?r, sonra geri döner. Ona göre dünya ve ikiz karde?i z?t yönde bir gidi? dönü? yolculu?u yapm??t?r. Acaba zaman gecikmesi nedeniyle her ikisi de ötekinin daha az ya?land???n? m? iddia edecektir? Yoksa, biri ötekinden gerçekten daha m? az ya?lanacakt?r?
 
?imdi A ikizinin v h?z?yla, dünya sisteminde ölçülen bir d uzakl???na kadar gitti?ini dü?ününüz. B daha sonra birden dursun ve yeniden v h?z?yla dünyaya dönsün. Bütün yolculuk süresince ikizler kalp at??lar?n? bir birlerine radyoyla bildirsinler. Onlar özde? ikizler olduklar?ndan her ikisi de dünyada iken kalpleri ayn? f frekans?yla atmaktayd?.
 
Harekete geçme, dönme ve durma ivmelerinin B nin kalp at??lar?na etkisini bir kenara b?rakal?m. Ayr?ca h?zlanma için hemen hemen hiç zaman harcanmad???n? kabul edelim. Öyle ki, B yolculuk zaman?n?n yar?s?nda yerden v h?z?yla uzakla?makta öteki yar?s?nda ise yere do?ru gelmektedir.
 
A n?n sisteminde, d??ar? ve içeri do?ru yolculuklar?n her biri
t = d / v
kadar sürer. B ye göre uzakl?klar Lorentz büzülmesine u?ram??lard?r. Örne?in B yere olan uzakl???n?
 
 
Olarak ölçer. Dolay?s?yla ona göre yolculu?un her bir parças? yaln?zca
 
 
Kadar sürer.
A ya göre toplam yolculuk
 2 d / v
 kadarl?k bir zaman al?r ve bu süre içinde kalp at??lar?n?
f. 2d / v
olarak sayar.
B ye göre toplam yolculuk ise
 
 
Kadar zaman al?r ve bu süre içinde kendi kalp at??lar?n?
 
 
Olarak sayar.
Böylece A ikizinin yolculuk süresince kendisi için sayd??? kalp at??lar? say?s? B nin kendisi için sayd???ndan daha fazlad?r.
?imdi kalp at??lar?n?n radyo ile yay?n? arac?l???yla her birinin öteki için kaç kalp atmas? sayd???n? görelim. Doppler’e göre kaynak ve gözlemcinin göresel hareketleri nedeniyle al?nan frekans?n yay?nlanandan farkl? olmas? gerekir. Bu olay ses ve su dalgalar? için bile olur. Gerçekten de, sesteki Doppler olay? günlük görgülerden oldukça iyi bilinir. E?er kaynak ve gözlemci bir birinden uzakla??yorsa, görünür frekans as?l frekanstan küçüktür. E?er bir birlerine yakla??yorlarsa görünür frekans daha büyüktür. I??k ( ve radyo ) i?aretleri için de benzer olaylar olur.
 
Alçak frekans uzun dalga boyuna ve yüksek frekans k?sa dalga boyuna kar??l?k geldi?inden bu iki duruma s?ras?yla “ k?rm?z? kayma “ ve “ mavi kayma “ denmesi gelenek olmu?tur.
 
Bir birine göre hareket eden bütün gözlemciler için ?????n h?z? ayn? oldu?undan Doppler kaymas?na u?ram?? frekanslar?n nicel ifadeleri ses ve su dalgalar? için olanlarla ayn? de?ildir.
 
Gidi? yolculu?u s?ras?nda A da B den k?rm?z?ya kaym?? i?aretler al?r. B nin hareket yönü de?i?ti?i zaman A, d / c kadar bir zaman daha k?rm?z?ya kaym?? i?aretler almaya devam eder. Bu süre, B, A dan en uzakta oldu?unda i?aretlerin A ya ula?mas? için gerekli süredir. Böylece, A
 
b.    Esir’in olmad???n? gösteren çal??malar
 

Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn587
mod_vvisit_counterDn1222
mod_vvisit_counterBu Hafta587
mod_vvisit_counterBu Ay23571
mod_vvisit_counterToplam7637405

Kimler evrimii

Şu anda 29 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev