TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 
HAR?TA TASARIMI

Kartograflar ve yaz?l?mc?lar; uzun y?llardan beri bilgi üreten kullan?c?lar için Kartografik Uzman Sistemler olu?turmaya çal??maktad?rlar. Harita tasar?m amaçl? uzman sistemin modüler olmas? ve her bir harita eleman?n?n ba??ms?z bir modülde geli?tirilmesi gerekmektedir. Bu geli?tirme a?amas?nda uzman yöntemlerin kullan?m? ile nokta objelerin yaz?lar?n?n yaz?lmas? ve kartografik çizgilerin basitle?tirme tolerans de?erlerinin seçimi gibi baz? uzman modüller olu?turulabilmi?tir. Ancak henüz tüm tasar?m kurallar?na ili?kin modüller geli?tirilememi?tir. Amaç, harita kullan?c?s?n?n istekleri do?rultusunda otomatize edilmi? sonuç ürünlerin tekni?ine uygun olarak elde edilmesidir (17).

 

Harita tasar?m?, harita ölçe?i ve amac?n? da içeren çok yönlü bir üretim sürecidir. Yeryüzü gerçekli?inin özetlenmesi ve harita sunumu için gerçek dünyan?n kodlanmas?d?r. Amaca yönelik kullan?m için, konumsal ili?kilerin öncül olanlar?n?, co?rafi gerçekli?in objelerini ve karakteristik yanlar?n? seçerek tasar?mlamad?r. Harita ölçe?ine ve özetlemenin derecesine ba?l? olarak sunulacak objelerin seçiminin yap?lmas?d?r. Reprodüksiyon ortam?na göre grafik s?n?rlar?n belirlenmesi, estetik ve aç?kl?k ilkelerinin uygulanmas?, harita tasar?m sürecinin ileri ad?mlar?n? olu?turur (8,11,12).

Genelle?tirme, i?aretle?tirme ve üretim; harita tasar?m?n?n birbiri ile ili?kili üç temel bile?enidir (bkz. ?ekil 2). Elle yap?lan (klasik) genelle?tirmede bilginin özetlenmesi ve grafik tasar?m e?zamanl? olarak gerçekle?tirilir. Say?sal kartografyada ise; bilgi genelle?tirme süreci ile görsel haritan?n say?sal derlenmesi birbirinden ayr? iki i?lemdir. Birçok objenin kartografik özellikleri ölçe?e ba?l?d?r. Farkl? ölçeklerdeki haritalar?n tasar?m?nda tek veri taban? kullan?m?n? olanakl? k?lan uzman sistem ara?t?rmalar? sürmektedir. Çok amaçl? ‘ölçekten ba??ms?z harita tasar?m?’ ideali, mevcut klasik bilgilerimizle olanakl? de?ildir. Günümüzde birçok harita kullan?c?s?n?n yeterli kartografya bilgisi yoktur. Bu nedenle belirli bir süre daha say?sal haritalar?n olu?turulmas? ve görüntülenmesinde klasik kartografya kurallar? uygulanmal?d?r (11).

 

Harita tasar?m?nda iki ayr? bile?enden biri olan bilginin kodlanmas?, genelle?tirme ile ilgili bir özetleme i?lemidir. ?kinci bile?en kavramsal zorlamalard?r. Kavramsal zorlamalar do?rudan üretimin kapsam?nda yer almaktad?r. Reprodüksiyon ve grafik sunumlardaki zorlamalar? içerir. Her iki bile?enin de semiotik aç?dan kuramsal bir temeli vard?r. Semiotik, i?aretlerin anlamlar? ve biçimleri aras?ndaki ili?kileri düzenleyerek kartografik i?aret olu?turma için bir yakla??m sa?lar. Kartografik i?aret olu?turma; hem özetleme hem de kavramsal zorlamalar? kapsayarak harita tasar?m? sürecinde, genelle?tirme ile harita üretimi ad?mlar? aras?nda bir köprü görevi görür. ??aret olu?turma, görsel hesaplama kurallar? kadar kavrama-alg?lama kurallar?n?n da dikkate al?nd??? semioti?in bir bile?eni olarak alg?lanmal?d?r (17).

 
 
Ekran Haritas? Tasar?m?
 
Vektör veya raster bazl? say?sal harita verilerinden üretilen ekran haritalar? gerekli i?lemlerden (projeksiyon, ölçeklendirme, genelle?tirme ve harita objelerinin seçiminden) sonra gerçek harita gibi kullan?labilirler (6,20). Vektör veya raster bazl? çal??malarda kullan?c? nerede çal??t???n? ve yapt??? her i?lemin sonucunu görmek ister. Niceliksel farklar?n sunumunda farkl? renkler kullan?labilir ama böyle bir uygulama sonuç harita için yanl??t?r. Ayn? renklerin ton (value) ve doymu?luklar? (saturation) de?i?tirilmelidir. Kullan?lan toplam renk say?s? be? ila sekizi geçmemelidir. Vektör bazl? sistemler yaln?zca çizgi, nokta, alan ve yaz?dan olu?uyorsa amaca uygun olarak siyah fon üzerinde parlak renkler kullan?labilir. Amaca hizmet etmeyen tüm detaylar ihmal edilmelidir. Baz? etkile?imli çal??malarda, (örne?in uydu görüntüleri veya hava foto?raflar?n?n üzerine say?salla?t?r?lm?? veri eklenmesi durumunda) vektörel veri için parlak renkler kullan?l?r. Fon görüntüsünün aç?k veya çok renkli olmas? durumunda ise siyah veya beyaz?n kullan?lmas? uygundur. Uydu görüntülerinden say?sal veri i?lenirken renk kullan?m? sorun. yarat?r. CBS ile çal???rken alansal obje renklerinin seçiminde de ayn? sorun söz konusudur. Farkl? renkler, birbirlerine mant?ksal olarak yak?n olmayan alansal bilgilerin gösteriminde kullan?l?r. Kural olarak aralar?nda mant?ksal ili?ki bulunmayan renkler seçilir. Bu durumda ayn? renk tonlar?n?n kullan?lmas? yan?lt?c?d?r. E?er görüntü çok karma??k ise gözal?c? renkler yorumlama ve analizi güçle?tirir. Bu tür problemler için kartografik uzman sistemler üretilmelidir. Özellikle basit ve az renk kullan?m? ile tasar?m daha do?ru bilgi aktarabilir (6,20,21).
 
Klasik kartografik tasar?m veri niteli?i bilgisinin görselle?tirmesi için oldukça genel bir kuramsal taban sa?lar (22). Harita veri niteli?inin (adland?rmal?, s?ral?, aral?kl? veya oransal olarak de?erlendirilmi? veri) görselle?tirilmesi grafik de?i?kenler (konum, büyüklük, biçim, do?rultu, beyazl?k de?eri, dolgu, renk) ile olanakl?d?r (9). Farkl? bilgilerin benzer grafik de?i?kenler kullan?larak sunulmas? kullan?c?y? tereddüte dü?ürür. Kald? ki bazen çok genel harita i?aretlerinin bile deneyimsiz kullan?c?lar taraf?ndan yanl?? anla??lmas? söz konusudur. Veri niteli?i bilgisi kavram?na sahip olmayan harita kullan?c?s?na, veri niteli?inin i?aretini vermek yanl?? anla??lmaya yol açacakt?r. Harita okuyucusu/kullan?c?s? i?aret tablosu ve harita kenar bilgileri ile bu sorunu bir ölçüde çözebilir. Bu haritan?n karma??kl???na, ölçe?ine ve harita okuyucusunun deneyimine ba?l? olarak zaman al?r. Veri niteli?i bilgisi do?ru verilmi? ise süre k?sa olacakt?r. Böylece harita okuyucusu veri niteli?i bilgisini kullanarak harita bazl? karar verme gereksinimini kar??lar. Karar verme konumundaki kullan?c? kavrayamad??? veriyi yads?yacak ve kullanmayacakt?r. Karar vermede veri niteli?i olgusu verinin kendisinden daha belirleyicidir. Sonuç olarak; konumsal veri niteli?inin görüntülenmesi amac? ile yap?lan tasar?mda klasik kartografya kurallar? kullan?ld???nda mant?ksal hatalar ortaya ç?kmayacakt?r. Karma??k ve benzemeyen i?aretler kullan?larak zihinsel alg?lama/kavrama s?n?rlar? zorlan?lmamal?d?r (Bu konu kartografik ileti?imin konusudur.) (20,21,22).
 
Ekran haritas?n? yaz?c?/çizici ile basmak olanakl?d?r. Ancak sonuç ürün genellikle yetersiz olmaktad?r. Ekran haritas? genellikle ka??t haritan?n tasar?m? s?ras?nda kullan?l?r. Daha ileri ad?mlar için, yüksek kalitedeki yaz?c?lar veya ofset bask? için film üreticiler kullan?lmal?d?r. Tasar?mc? genellikle çok kullan?lan bir yöntem olan “gördü?ü gibi sonuç” almak ister (WYSIWYG-What You See Is What You Get). Bu amaçla kullan?lan monitörler yüksek kalitede, çözünürlükte ve titre?imsiz olmal?d?r. Burada ekran renkleri (RGB) ile bask? renklerinin (CMYK) uyumsuzlu?u ve ince, küçük detaylar?n ekran üzerinde görülememesi gibi iki önemli sorun ile kar??la??l?r. 9 puntodan küçük yaz?lar ekranda (gerçek boyutlar?yla) okunamazlar. Çizgi ve alan taramalar?nda halen benzer sorunlar ya?anmaktad?r. TV haritalar?nda da ayn? sorun mevcuttur. Üstelik ekran çözünürlü?ü bilgisayar ekran? kadar iyi de?ildir. Bu nedenle yaz? ve semboller büyük olmal?d?r. Yatay çizgiler ve taramalar kaymalara neden olur (20,11).
 

Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn1541
mod_vvisit_counterDn1226
mod_vvisit_counterBu Hafta2941
mod_vvisit_counterBu Ay15860
mod_vvisit_counterToplam7493442

Kimler evrimii

Şu anda 20 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev