TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Eğitim Haberleri Ara Site Haritası
 
Anasayfa arrow Işık arrow Merceklerde Görüntü Oluşması
Merceklerde Görüntü Oluşması

MERCEKLER

                                     Merceklerin Adlandırılması

                                     Kırma indisi farklı bir ortamda bulunan cisimlerin görüntülerinin ayırma yüzeyinin ve kırma indislerinin özelliklerine göre değişik özellikler gösterdiği bir önceki bölümlerde incelenmişti. Mercekler cisim ile göz arasına konulduğunda cismin görüntüsünü yaklaştırır ya da uzaklaştırır.

                                     Mercekler şekillerine göre ya da ışığı kırma biçimlerine göre adlandırılır.

        Mercekler kenar biçimlerine göre;

 
                                                      Mercekler, ışığı kırma biçimlerine göre;
                                         İnce kenarlı mercekler yakınsak, kalın kenarlılar da ıraksak mercek olarak adlandırılır.
                                         Merceği iki eşit bölen doğruya asal eksen denir. Mercekten kırılmadan geçen ışığın merceğe geldiği nokta optik merkezdir. O ile gösterilir. Merceğin orta noktası kabul edilir.
                                         Merceğin eğri yüzeyleri küreye tamamlandığında elde edilen küre yarıçaplarına yüzeylerin eğrilik yarıçapı denir.
                                         Yüzeylerin eğriliğini artırmak için eğrilik yarıçapını küçültmek gerekir.
                                         Merceklerde Odak Uzaklığı
                                         Asal eksene paralel gelen ışınların kırıldıktan sonra kendilerinin ya da uzantılarının toplandığı yere merceğin odağı, bu noktanın optik merkeze uzaklığına ise odak uzaklığı denir.
                                        Asal eksene paralel olmayıp birbirine paralel gelen ışınlar mercekte kırıldıklarında kendileri ya da uzantıları odak dikmesinde toplanırlar.
                                        Merceklere ışık her iki yüzeyden de gelebileceğinden merceğin her iki yüzünde de birer odak bulunur.
                                         Merceklerde Odak Uzaklığı Nelerin Değişmesi İle Değişir?
                                         1) Işığın Rengi:
                                          Merceklerde odak uzaklığı ışığın gelme biçiminden bağımsızdır. Işık nasıl gelirse gelsin odak noktası sabittir. Ancak her renk ışık için odak farklıdır. Kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi ve mor sırasına gör odak uzaklığı küçülür.
                                          Mercekler oldukça ince ( ve eğrilik yarı çapları büyük ) ise renklerin ayrışması fark edilemez. Bu merceklerde ( lens - gözlük camı ) tüm renklerin odak noktaları birbirine çakışacak kadar yakındır.
                                          2) Merceğin Kırma İndisi:
                                          Kırma indisi ortamınkinden büyük bir merceğin kırma indisinin artması ışığın kırılmasını arttırır. Işık daha çok kırıldığında kendisi ya da uzantısı merceğe yaklaşır.
                                               Dolayısı ile odak uzaklığı merceğin indisi ile ters orantılıdır.
                                            3) Ortamın Kırma İndisi:
                                            Kırma indisi merceğinkinden küçük bir ortamın kırma indisi artarsa, ışığın kırılması azalır.
                                            Işık daha az kırıldığında kendisi ya da uzantısı merceğe uzaklaşır.
                                            Dolayısı ile odak uzaklığı ortamın indisi ile doğru orantılıdır.
                                                                        f α nortam
                                            Ortamın kırma indisi merceğinkinden büyük ise mercek özellik değiştirir. Yakınsak mercek ışığı dağıtır, ıraksak mercek toplar.
                                             4) Yüzeylerin Eğrilik Yarı Çapı:
                                             Kırma indisi ortamınkinden büyük bir merceğin yüzeyleri eğrildikçe ( eğrilik yarı çapı küçüldükçe ) ışığı daha fazla kırarlar. Bu durumda kırılan ışının kendisi ya da uzantısı merceğe daha fazla yaklaşır.
                                             Dolayısı ile odak uzaklığı eğrilik yarı çapı ile ters orantılıdır.
MERCEKLERDE ÖZEL IŞINLAR
                                     Cisimlerin merceklerdeki görüntülerini çizmek için ışığın mercekte nasıl davrandığını bilmek gerekir. İnce ve kalın kenarlı merceklerde ışınlar benzer özellikler gösterir.
                                      İnce kenarlı merceğin özel ışınları çukur aynanınkine, kalın kenarlı merceğin özel ışınları tümsek ayanınkine benzerdir.
                                      1) İnce kenarlı merceğe, asal eksenine paralel gelen ışın kırıldıktan sonra odaktan geçer.
                                      İnce kenarlı merceğe odaktan gelen ışın kırıldıktan sonra asal eksene paralel gider.
                                     Kalın kenarlı merceğe, asal eksene paralel gelen ışın, kırıldıktan sonra uzantısı odaktan geçer.
                                     Kalın kenarlı merceğin odağına doğru gelen ışın kırıldıktan sonra asal eksene paralel gider.
                                             4) İnce kenarlı merceğin F/2 uzaklığından gelen bir ışın kırıldıktan sonra uzantısı odaktan    ( F ) geçer.
                                             İnce kenarlı merceğin odağına ( F ) doğru gelen bir ışın kırıldığında F/2 uzaklığından geçer.
                                           Kalın kenarlı merceğin odağından ( F )  gelen bir ışın kırıldığında F/2 uzaklığından geçer.
                                           Kalın kenarlı merceğin F/2 uzaklığına doğru gelen ışın kırıldığında odak ( F ) tan geçer.
                                                 5) İnce kenarlı merceğin 3/2 F uzağından gelen ışın kırıldıktan sonra 3F den geçer.
                                                 İnce kenarlı merceğin 3F uzağından gelen ışın kırıldıktan sonra 3/2 F den geçer.
                                                 Kalın kenarlı merceğin 3/2 F sine doğru gelen ışın kırıldıktan sonra uzantısı 3F den geçer.
                                                 Kalın kenarlı merceğin 3F sine doğru gelen ışın kırıldıktan sonra uzantısı 3/2 F den geçer.
 
MERCEKLERDE GÖRÜNTÜ
                                              Genel Bilgiler:
                                              Bir noktadan gelen ışınlar mercekte kırıldıktan sonra kendileri kesişiyorsa gerçek, uzantıları kesişiyorsa sanal görüntü oluştururlar.
                                              Kalın kenarlı merceğin önündeki cisim ya da görüntülerin görüntüleri sanal oluşur.
                                              İnce kenarlı merceğin önündeki cisimlerin ya da görüntülerin görüntüsü gerçek ya da sanal olabilir.
                                              Sonsuz ile ince kenarlı merceğin odağı arasında, herhangi bir yerde duran cismin görüntüsü gerçek ve terstir. Odak ile mercek arasında olanların ki sanaldır.
                                               * Kalın kenarlı mercekte, cisim 0 arasında ise görüntüsü sanaldır.
                                               * İnce kenarlı mercekte, cisim F arasında ise görüntüsü gerçektir.
                                               * Cisim F - 0 arasında ise görüntüsü sanaldır.
                                               Cisim ile gerçek görüntüsü merceğin iki farklı tarafındadır ve görüntü terstir.
                                               Cisim ile sanal görüntüsü merceğin aynı tarafındadır ve düz oluşur. İnce kenarlı mercek sanal görüntüleri büyülttüğünde büyüteç olarak adlandırılır. Kalın kenarlı mercek için küçülteç demek yanlış olmaz. Dolayısı ile kalın ve ince kenarlı mercekteki sanal görüntülerin farkı boyut ve konumdadır. İnce kenarlı mercekte sanal görüntü cismin arkasında ve cisminden büyük, kalın kenarlı mercekte ise cismin önünde ve cisimden küçüktür. Odak ile mercek arasındadır.
                                               Cismin Tepe Noktasını Kullanarak Görüntü Çizimi:
                                               Görüntü çizimi yapılırken en az iki ışın kullanılır. Cismin tepe noktasından merceğe gönderilecek iki ışından biri optik merkeze gönderilebilir.
                                            Bu ışının oluşturduğu üçgenlerin benzerliğinden cismin merceğe uzaklığının, görüntünün merceğe uzaklığına oranı ile cismin boyunun görüntünün boyuna oranının eşit olduğu görülür.
                                        Kalın kenarlı mercekte odak işareti ( - ) dir. Sanal büyüklüklerin işareti de ( - ) dir.
                                       Cismin Asal Ekseni Kestiği Noktayı Kullanarak Görüntü Çizimi:
                                        Görüntü çizmek için en az iki ışın gerekli olduğundan asal eksen ışınlardan biri kabul edilebilir. Bu durumda görüntü, cismin asal ekseni kestiği noktadan gönderilecek ışının kırıldıktan sonra asal ekseni kestiği ya da uzantısının kestiği yerde oluşur.
                                        Görüntünün yalnızca yerini bulmak yeterli ise bu çizim kolaylık sağlar.
                                           3F deki cismin tabanından gönderilen ışın kırıldıktan sonra asal ekseni 3/2 F de keser. Kırılan ışının kendisi asal ekseni kestiği için oluşturduğu görüntü gerçek ve terstir. Boyu merceğe uzaklığa bağlıdır. Cisim 3F görüntü 1,5 F de olduğundan boyu cisminkinin yarısıdır.
                                          Görüntü Tablosu:
                                          İnce kenarlı mercekteki görüntü oluşumu ile çukur aynadaki benzerdir. Kalın kenarlı mercekteki ile de tümsek aynadaki benzerdir. Merceklerde ışık kırılarak diğer tarafa geçtiğinden cisimle gerçek görüntüsü merceğin farklı tarafındadır. Aynada ise aynı taraftadır.
İNCE KENARLI MERCEK
                                     Cismin Yeri        Görüntünün Yeri         Görüntünün Boyu       Görüntünün Özelliği
                                        * Sonsuz                 Sonsuz                     Tanımsız                    Tanımsız
                                * Sonsuz - 2F arası      2F - F arası           Cisminkinden küçük        Gerçek - Ters
                                            ( 3F )                     ( 1,5 F )             ( Cisminkinin yarısı )
                                         * 2F                             2F                  Cisminkine eşit              Gerçek - Ters
                                  * 2F - F arası              2F - Sonsuz arası   Cisminkinden büyük      Gerçek - Ters
                                            ( 1,5 F )                    ( 3F )               ( Cisminkinin iki katı )
                                          * F                           Sonsuz                     Tanımsız                     Tanımsız
                                  * F - Mercek arası        Cismin arkasında    Cisminkinden büyük     Sanal - Düz
                                             ( F/2 )                        ( F )                ( Cisminkinin iki katı )
 
KALIN KENARLI MERCEK
                          Cismin Yeri             Görüntünün Yeri        Görüntünün Boyu     Görüntünün Özelliği
                             * Sonsuz                      Odak                       Tanımsız                     Sanal
                    * Sonsuz - Mercek         Odakla Mercek        Cisminkinden küçük      Sanal - Düz
                             arası                         arasında               ( Cisminkinin yarısı )
                              ( F )                     cismin önünde

                                                                ( F/2 )

 

Kaynak: www.uzmanfizikci.com

 
< Önceki

Facebook Sayfamız

Mesleki ve Teknik Eğitim

Mesleki ve Teknik Eğitim

Ziyaretçi Sayacı

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugün431
mod_vvisit_counterDün2128
mod_vvisit_counterBu Hafta7779
mod_vvisit_counterBu Ay100000
mod_vvisit_counterToplam3575649

Kimler Çevrimiçi

Şuanda 1 konuk çevrimiçi

[+]
  • Narrow screen resolution
  • Wide screen resolution
  • Auto width resolution
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev