TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 
Hat Terimleri
Hat Terimleri

A

ABAD? KA?IT
Ham ipekten yap?lan bir ka??t türüdür. Dut a?ac? elyaf?ndan da yap?l?r.

AB?R
Mürekkebe kat?lan güzel koku. Genellikle beyaz sandal sümbül kökü k?rm?z? gül turunç ve i?de çiçekleri narenciye otlar?yla bir miktar dövülmü? misk kar???m?d?r.

AHAR
?ap ve yumurta beyaz?n?n kar???m?ndan olu?an bir ala??m.

AHARLI KA?IT
Bitki boyas?yla boyanm?? ka??da ahar sürülerek elde edilen ka??t.

AKLAM-I S?TTE
Alt? yaz? türü demektir. Bu isimle an?lan alt? cins yaz? birbirine tabi ikili gruplar halinde ?öyle gözden geçirilebilir: Sülüs-nesih muhakkak-reyhani tevk?i-r?ka.

ALTIN MÜREKKEB?
Özel bir ?ekilde dövülerek mikronla ölçülecek kadar inceltilmi? yüksek ayarl? alt?n varaklar?n?n koyu arap zamk? mahlulü veya bal yard?m?yla bir çini tabakta uzun emekle ezilmesi ve suyla y?kan?p süzülerek bir ba?ka taba??n dibinde toplanmas? bize bu mürekkebin esas? olan alt?n zerrelerini verir.


AMME
Kur’an-? Kerim’in 30. cüzü. Hattatlar bu cüzü Kur’an’dan ayr? yazarlard?.


B

BA?A
Kaplumba?a kabu?u. S?cak suda yumu?at?larak tesbih kutubastonka??k tarak gibi e?yalar yap?l?r.

BEYZ?
Oval.

BEZEME
Hatt?n bezenmesi; ¤¤¤yinat süsleme.

BESMELE
"Bismillahirrahmanirrahim"in k?sa ifadesi.

C-Ç


CEL? D?VAN?
Harekesiz yaz?lan divaninin XVI. as?rda ?stanbul'da do?an harekeli süslü ve ha?metli ?ekline celi divani ad? verilmi? bu da devletin üst seviyedeki yaz??malar?nda kullan?lm??t?r.

Ç?V?T
Daha çok Yemen Hindistan Pakistan ve Çin’de yeti?en bir tür ot. Bu ottan elde edilen koyu mavi boya. K?rm?z? ye?il sar? renkli olanlar? varsa da daha ziyade koyu mavi olan? kullan?l?r.

D

D?VAN?
?ran'da resmi yaz??malarda kullan?lan ta'lik hatt? Osmanl?'ya Akkoyunlular (1467-1501) yoluyla XV. as?rda geldi?inde k?sa zamanda büyük bir ?ekil de?i?ikli?i geçirerek Divan-? Hümayun'daki resmi yaz??malara mahsus oldu?undan dolay? "divani" ad?n? alm??t?r.

DER-KENAR
Esas yaz?n?n kenarlar?na yaz?lan yaz?. Ç?kma yaz?. Yaz?n?n/resmin alt ya da yan taraflar?ndaki bo?luklara yaz?lan k?sa not yaz?lar?.

DELA?L-? HAYRAT
Ayet hadis ve dualar? içine alan yazma kitap. Baz?lar?nda Kabe ve Ravza-i Mutahhara’n?n el çizimi minyatüre benzer resimleri vard?r. Buna k?saca Delail veya Delail-i ?erife adlar? da verilir.

DELA?L
Ayet hadis ve dualar? içine alan yazma kitap. Baz?lar?nda Kabe ve Ravza-i Mutahhara’n?n el çizimi minyatüre benzer resimleri vard?r. Buna k?saca Delail-i Hayrat veya Delail-i ?erife adlar? da verilir.

DELA?L-? ?ER?FE
Ayet hadis ve dualar? içine alan yazma kitap. Baz?lar?nda Kabe ve Ravza-i Mutahhara’n?n el çizimi minyatüre benzer resimleri vard?r. Buna k?saca Delail veya Delail-i Hayrat adlar? da verilir.


E


ENBUB
Kesildi?i gibi kalan a?z? düzeltilmemi? kalem.

EZ NEV
Yeniden. Üstad?n talebesinin me?k?ne koydu?u ve o k?s?mdaki yaz?y? yeniden yamas?n? istedi?ini ifade eden kelime.

EKSPRESYON?ST HAT SANATI
Ekspresyonist terimi genellikle büyük ölçüde bozulmu? ve abart?lm?? hislerin ya da hissi unsurlar?n ön planda oldu?u hat türünü tasnif için kullan?l?r.

EN’AM
Kur’an’?n baz? surelerinin yaz?ld??? kitapç?k.


F

FAS?H’ÜL-KALEM
Kaleminden çirkin yaz? ç?kmayan ve son derece güzel yaz? yazan hattat.

FERSUDE
Eskimi? y?pranm?? solmu?.

FETHA
Arapça’da üzerine konuldu?u harfin “e” ya da “a” sesi ile okunmas?n? sa?layan e?imli düz çizgi ?eklindeki i?aret hareke. “Üstün” de denir.

FERA?
Yazma eserlerde eserin son sayfas?ndaki son sat?rlara denir.

F?GÜRAT?F HAT SANATI
Figüratif Hat Sanat? figürlerle hat elemanlar?n? de?i?ik ?ekillerde bir araya getirmektedir.

FERMAN
Ferman kelime itibariyle emir irade buyruk anlamlar?n? ta??r.


G

GARVA
Kesildi?i halde henüz düzeltilmemi? kalem.

GUBAR?
Toz gibi ince ve çok küçük karakterli yaz?. Bir pirinç tanesi üzerine Kelime-i ?ehadet yaz?labilecek derecede küçük yaz?. ?nce ?ekilli hurde yaz?. Yaz?ld??? hat türüne göre Nesih Gubarisi Ta’lik Gubarisi gibi isimler al?r.


H

HOKKA
Küçük Kutu” manas?na gelen Arapça bir kelimedir. Eski hokkalara mürekkep do?rudan do?ruya konulma; Lika denilen ham ipekten bir tutam hokkan?n içine yerle?tirilip de mürekkep bunun üzerine dökülürse lika mürekkebi sünger gibi emer ve kalemin hafifçe likaya bast?r?lmas?yla lüzumu kadar mürekkebi kalemin a?z?n? bular.

H?LYE-? ?ER?FE
Süs anl***** gelen Arapça bir kelime. Hazreti Peygamberin vas?flar?n? anlatan hat eseri.

H?LYE
Süs anl***** gelen Arapça bir kelime. Hazreti Peygamberin vas?flar?n? anlatan hat eseri.

HURDE
Farsça küçük anlam?nda bir kelime. ?nce karakterle yaz?lm?? hat yaz?s?.



I-?

ITR?
Uzun girintili ç?k?nt?l? yaprak motifi. Hat ve kitap süslemelerinde ¤¤¤hipte kullan?l?r. It?r yapra??na benzedi?i için bu adla an?l?r.

?’CAM
Noktalama i?lemi.

?CAZET
Hat ö?rencisinin belirli seviyeye geldi?inde hocas?ndan ald??? diploma yeterlilik belgesi.

?CAZETNAME
Hat ö?rencisinin belirli seviyeye geldi?inde hocas?ndan ald??? diploma yeterlilik belgesi.

?HCAM
Hat veya ¤¤¤hipte harfi ya da motifi bir hamlede yazmak.

?HCAMSIZ
Hat veya ¤¤¤hipte harfi ya da motifi bir kaç hareketle duraklayarak yazmak.

?’RAB
Hareke. Harekeleme i?lemi.

?S MÜREKKEB?
?s mürekkebinin terkibindeki is yak?l?nca is veren bezir ya?? balmumu neft ya?? gaz ya?? gibi maddelerden elde edilir. Ç?radan veya zeytinya??ndan ç?kan is çok ya?l? oldu?u için makbul say?lmaz. ?s mürekkebinin terkibine giren ve onu ka??t üzerinde tespit eden arapzamk?d?r. ?s mürekkebi yapmak için pek çok formüller yaz?l? olarak devrimize kadar gelmi?tir.

?ST?F
Yaz? Düzenlemesi.


K

KALEMTIRA?
tig denilen kesici k?s?m k?ymetli malzemeden yap?lm?? sap ve bu ikisini birbirine ba?layan parazvanadan meydana gelir. Boyu 10-20 cm aras?ndad?r.

KA?IT
Hat sanat?n?n en önemli malzemelerinden biri de ka??tt?r. Eskiden ka??tlar bugün oldu?u gibi do?rudan do?ruya yaz? yazabilecek ?ekilde fabrikadan ç?kmazd?. Hariçten (Çin Hindistan Buhara Avrupa...) olsun yerli imalathanelerden (Ka??thane Yalova Bursa Beykoz...) olsun ; gelen ka??tlar pürtüklü ve kalemin yürümesine müsait olmayan bir haldeydiler. Hatta baz?lar? mürekkebi yayarlard?.

KUF?
Kufi denilen yaz?n?n en temelli karakteri geometrik olmas?d?r. Kûfi’nin hangi çe?idi göz önünde bulundurulursa bulundurulsun bu yaz?da en çok göze çarpan ?eybütün mimarl?k eserlerinde oldu?u gibi parçalar?n kanavay? meydana getiren parçac?klar?n dikeyyatay olmas?d?r.

KU?AK YAZISI
Cami ya da dini bir yap?n?n iç duvar?n?n tamam?n? veya bir k?sm?n? bir ?erit ?eklinde kaplayan hat yaz?s?.

KETEBE
?mza. Hattat?n eserine koydu?u imzas?.

KIT’A
Tek bir ka??da yaz?lan yaz? parças?.

KAFTAN G?YD?RMEK
Üstad taraf?ndan ö?rencinin be?enilen harf kelime veya cümlesinin daire içine al?narak ba?ar?s?n?n taltif edilmesi.

KAF-I TÜRK?
"Kef" yaz?ld??? halde (g ?) olarak okunan kef harfi.


L

LAL MÜREKKEB?
Lotur ?ekerci çö?eni ?ap ve su belirli oranlarda kar??t?r?l?p kaynat?ld?ktan sonra suyu al?n?r; bunun içine “k?rm?zböce?i” nin kurutulmu?u iyice dövülerek ilave edilir ve tekrar kaynat?l?r. Bu ?ekilde edilen lal mürekkebinin pek cazip k?rm?z? rengi vard?r.

L?KA
Hokkan?n içine yerle?tirilen ham ipekten bir tutam. Eski hokkalara mürekkep do?rudan do?ruya konulmazd?. Mürekkep bunun üzerine dökülürse lika mürekkebi sünger gibi emer ve kalemin hafifçe likaya bast?r?lmas?yla lüzumu kadar mürekkebi kalemin a?z?n? bular.


M


MAKTA'
Makta 2-3cm eni10-20 cm boyu olan 2-3mm kal?nd???nda kemik veya fil di?i bir plakad?r. Ba?a ve sedeften yap?lan da makbuldür.

M?STAR (SATIRLIK)
Hat sanat?nda sat?r çizgilerini belirtmeye yarayan ve m?star (sat?rl?k) ad?yla tan?nan bir basit alet benimsenmi?tir.

MÜFREDAT
Hat ö?retiminde elifba’da bulunan harflerin tek ba?lar?na yaz?lmas? ve ikili olarak birbirlerine ba?lanarak yaz?lmas?.

MÜREKKEBAT
Hat ö?retiminde ö?renciye terkip ve tertip yetene?i kazand?ran cümle ?eklindeki yaz? örneklerinin çal???lmas?.

ME?K
Hat e?itimi veren hattat?n ö?rencisine harflerin nas?l yaz?laca??n? gösterdi?i ders örne?i.

ME?KETMEK
Hocas?n?n verdi?i örneklere bakarak hat çal??mak.

MURAKKA’
Yaz? parçalar?ndan meydana gelen hat albümü.

MÜSENNA
Düz ve ters olarak yaz?lm?? hat istifi. Simetrik. Soldaki sa?dakinin ters ?eklidir.
t ve kitap süslemelerinde ¤¤¤hipte kullan?l?r. It?r yapra??na benzedi?i için bu adla an?l?r.


R

R?K'A
Okuyup yazmas? olan her Osmanl?'n?n günlük yaz??malar?nda kulland??? ve a?z? 1 mm'yi geçmeyen kam?? kalemle yaz?lan r?ka hatt? eskiden yazan?n kendi anlay???na göre elden ç?k?yorken XIX. as?rda Bab?ali Rik'as? diye isimlendirilen ve resmi i?lerde kullan?lan bir nevi ile yaz?lm??t?r ki bunun öncüsü Mümtaz Efendi (1225/1810-1287/1872) olmu?tur.


S

SÜLÜS
Sülüs de Kûfî gibi ?slam yaz?lar?n?n ileri en olgun kollar?ndan biridir belki de birincisidir. Hattatl?k deyince sülüsün akla gelmesi de bundand?r.

SÜSLEME
Hatt?n bezenmesi ¤¤¤yinat süsleme.

SEMBOL?K HAT SANATI
?slam sanat? için edebi semboller kullan?m?n?n kendisine has tatbik olunamazl???na ra?men günümüzün baz? hattatlar? bu yolu takip etmi?lerdir. Hat sanat?n?n bu türünde bat?l?la?ma sanat?n kayna?? ve sürecinde yine tesirini göstermektedir.


T

TA'L?K
Ta'lik yaz? asl?nda Tevki hatt?n?n XIV. As?rda ?ran'da kazand??? de?i?iklikle ortaya ç?kan yaz?ya verilen isimdir ve orada daha çok resmi yaz??malarda kullan?lm??t?r.

TU?RA
Osmanl? devrinde tahtta bulunan padi?ah?n ad?na çekilen "tu?ra" padi?ahla birlikte babas?n?n ad?n? ve daima muzaffer olmas?n? dileyen bir duay? ihtiva eden özel bir ?ekildir. Tu?ra bilhassa XVI. as?rda ¤¤¤hipli olarak haz?rlan?rd?. Tu?rayla padi?ahlar d???nda tarikat pirlerinin isimleri yahut bir ayet veya hadis yaz?ld??? da görülmektedir.


T?LM?Z
Ö?renci. Hat e?itimi alan ki?i.

TU?RA ÇEKMEK
Tu?ra yazmak.

TU?RAKE?
Osmanl? döneminde resmi evraklara tu?ra yapan devlet görevlisi Ni?anc? vekili. Tu?ra istiflemede hünerli hattat.


U-Ü

ÜSTÜBEÇ MÜREKKEB?
Üstübeç zahmetlice ezildikten sonra arap zamk? mahlulü ile kar??t?r?larakelde edilir. Bilhassa Mushaflar?n süre ba?l?klar?n? alt?n zemin üstüne yazmakta kullan?l?r.

ÜSTÜN
Arapça’da üzerine konuldu?u harfin "e" ya da "a" sesi ile okunmas?n? sa?layan e?imli düz çizgi ?eklindeki i?aret hareke. “Fetha” da denir.


Y

YAZI ALTLI?I
Bak?? aç?s?n?n 90 derece olarak muhafazas? ve ka??d?n dizde düzgün durabilmesi eskilerin z?r-? me?k (me?k alt?) dedikleri takriben 20*25 cm ebad?nda kaba ka??tlar?n üst üstte tutturulmas?yla haz?rlanan bir altl???n diz üstüne konulmas?na ba?l?d?r.


Z

ZIRNIK MÜREKKEB?
"Z?rn?k" ad?yla bilinen tabiattaki sodyum ve arsenik sülfürün zahmetlice ezildikten sonra arap zamk? mahlulü ile kar??t?r?lmas? sar? renkli bu mürekkebi verir.

ZIR-I ME?K
Yaz? altl???. Bak?? aç?s?n?n 90 derece olarak muhafazas? ve ka??d?n dizde düzgün durabilmesi eskilerin z?r-? me?k (me?k alt?) dedikleri takriben 20*25 cm ebad?nda kaba ka??tlar?n üst üstte tutturulmas?yla haz?rlanan bir altl???n diz üstüne konulmas?na ba?l?d?r.

ZÜLFE
Zülüf. Yüze dökülen saç. Saçak. Kakül. Hatta baz? harflerin ve motiflerin ucundaki çengele verilen ad.

 


Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn2128
mod_vvisit_counterDn2008
mod_vvisit_counterBu Hafta2128
mod_vvisit_counterBu Ay46961
mod_vvisit_counterToplam7354266

Kimler evrimii

Şu anda 41 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev