TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 
Hanl?klar
?til (Volga) Bulgar Hanl???

Bir k?s?m ara?t?r?c?lar M?s?r'dakiler haricinde kurulan ilk Müslüman Türk devletinin Karahanl?lar oldu?unu ileri sürerken bir k?s?m ara?t?r?c?lar da ?til Bulgar Hanl???'n?n ilk Müslüman Türk devleti oldu?unu kabul etmektedirler. Bulgarlar?n Türk as?ll? olduklar? son yap?lan ara?t?rmalarla kesinlik kazanm??t?r. Bulgarlar?n Güney-Rusya bozk?rlar?na Hun dalgalar?ndan biriyle ula?m?? olduklar? anla??l?yor.

Bunlar 481 y?l?nda Bizans ?mparatoru Zenon (474-475, 476-491)a Gotlar'a kar?? yapt?klar? sava?ta yard?m etmi?lerdi. Daha sonra Hun kütleleriyle kar??an ilk Bulgar birli?inde On-ogurlar?n ço?unlukta olduklar? anla??l?yor. Bu s?rada Bulgar ülkesinin merkezi Kafkasya'daki Kuban nehri ve Azak Denizi havalisindeki bozk?rlar idi.

Bulgarlar önceleri Göktürk Ka?anl???'n?n idaresi alt?nda ya??yorlard?. Ancak 630'da Göktürk Ka?anl???'n?n fetret devrine girmesi üzerine Bulgarlar "Büyük Bulgarya" Devleti'ni kurdular. Fakat bu devlet uzun ömürlü olmam??, 665'den sonra kom?u Hazar Hakanl??? taraf?ndan parçalanm??t?. Bu parçalanmadan sonra Asparuh idaresindeki kalabal?k Bulgar kütleleri Tuna'ya do?ru yönelmi? ve Balkanlara girerek (668 veya 671), Tuna Bulgarlar? Devletini kurmu?tur (681). Tuna Bulgarlar? zamanla Slavlar ile kar??t?lar ve Boris Han'?n 864'te Ortodokslu?u resmen kabulüyle de Hristiyan oldular.

Devamını oku...
 

Peçenekler, Büyük Göktürk Hakanl???na ba?l? kavimlerden biriydi. Onuncu Yüzy?l' da Kuzey Karedeniz bölgesinde ya??yorlard?. Uzun müddet Ruslar'?n Kiyef Prensli?i' yle mücadele ettiler ve 968 y?l?nda Hazar Hakanl??? ba?kentini zapteden Kiyef Prensi Svyatoslav' ? yenerek öldürdüler. Bu mücadelede Ruslar' a kar?? Peçenekler'i tutan Bizans, onlarla dostluk kurmaya çal??t?. Ayr?ca kendini tehdid eden Bulgarlar' a kar?? Peçenekler' i kullanmay? dü?ünüyordu.

Peçenekler, daha do?udan gelerek kendilerini s?k??t?ran Uz (O?uz) Türkleri yüzünden ülkelerini b?rak?p Orta Avrupa' ya da??lmaya ba?lad?lar.

On birinci yüzy?l ba?lar?nda Peçenekler, Balkanlar üzerine sarkmaya ba?lam??lard?. Fakat Bizans bu ak?nlar? durdurabilmek için Peçenek beyleri aras?na nifak soktu. Birbirine dü?en Peçenekler, bir defas?nda zay?f kuvvetlerden meydana gelen Bizans ordusuna kar?? a??r bir yenilgiye u?rad?lar. Bizans bunlar?n sava?ç? güçlerini bildi?i için onlardan kendi güney s?n?r?nda faydalanmak istedi ve Peçenekler'i Selçuklulara kar?? ç?karmay? denedi. Peçenekler bu teklifleri geri çevirdiler; Bizans ordusuna girmi? olan Peçenek birlikleri ise Malazgirt Sava??'nda kendi soyda?lar?n?n saf?na geçtiler. Do?u Avrupa' da kalan Peçenekler ise 1080 y?l?ndan sonra tekrar toparland?lar, yanlar?na Macar ve Kumanlar' ? da alarak Bizans' ? birkaç defa ma?lub ettiler. 1090 y?l?nda Çekmece' ye kadar bütün Trakya onlar?n hakimiyeti alt?na girdi. O s?rada Çavuldur O?uzlar?' n?n beyi Çakan, ?zmir' i ele geçirmi?, Adalar Denizi' ne hakim olduktan sonra ?stanbul' u zaptetmeyi planlam??t?. Bu i? için Peçenekler'in yard?m?n? almak üzere onlarla temasa girmi?ti. Böylece Bizans bir taraftan da Peçenekler'in bask?s? alt?nda k?m?ldayamaz hale gelmi?ti.

Devamını oku...
 

Özbek Hanl??? (1428-1599)

Alt?n Ordu Devleti'ne 1312-1340 y?llar? aras?nda hükümdar olan Özbek Han'dan dolay?, bu günkü Özbekistan'da ya?ayan Türklere "Özbekler" ad? verilmi?tir. Bölgede ?slaml??? yayan ve kuvvetlendiren Özbek Han olmu?tur. Timur'un ölümünden (1405) sonra imparatorluk parçalanmaya ba?lam??t?. Özbekler, Aral Denizi'nin ve Seyhun Irma??'n?n kuzeyinde da??n?k halde idiler. Özbekler 1428'de Sibir ?ehrinde (bu günkü Tobolsk'un Hemen bat?s?ndaki Tura'da ) Ebül Hayr'? Han ilan ettiler. Ebül Hayr, Batu'nun karde?i ?iban (?eyban) soyundan geliyordu. Onun için Özbeklere "?ibanîler, ?eybaniler veya ?ibano?ullar?" da denir.

Ebül Hayr, 1403-1431'de Harezm'i, sonra S?rderya k?y?s?ndaki S??nak, Arkuk, Suzak, Akkurgan, Özkent kalelerini ele geçirdi. S??nak'? kendisine merkez yapt?. Is?k Göl civar?ndaki Özkent'e kadar bütün bölgeye hakim oldu.Ülke 1457'de Oyratlar ve Kalmuklar?n sald?r?s?na u?ray?nca kar???kl?klar ç?kt?. Bunun üzerine halk?n bir k?sm? (Kazaklar), Ça?atay Han? Esen Bu?a'n?n yan?na çekildiler. Ve ülkenin do?u bölgesine yerle?erek buradaki K?rg?zlarla kar??la?t?lar. Bunlara daha sonra (K?rg?z-Kazaklar) denmi?tir.

Devamını oku...
 
Kazan Hanl???

Kazan Hanl??? (1437-1552)

Alt?n Ordu Hanlar?ndan Cambek'in 1357'de ölümünden sonra ortaya ç?kan taht kavgalar? ve Aksak Timur ile Toktam?? aras?nda 1391 ve 1395'lerde cereyan eden sava?lar neticesinde zay?f dü?en K?pçak ilinde, "Kazan Hanl???", "Astrahan Hanl???", "K?r?m Hanl???", "Sibir Hanl???" gibi daha küçük Türk devletleri meydana geldi ve büyük Alt?n Ordu devleti fiilen sona ermi? oldu.

Kazan Hanl???, Alt?n Ordu hükümdarlar?ndan Celaleddin bin Toktam?? (1377-1395)'?n o?lu, eski Alt?n Ordu hükümdarlar?ndan Ulu? Muhammed Han taraf?ndan, ?dil (Volga) veya Kama Bulgarlar? ülkesinde 1437'de kurulmu?tur. Ulu? Muhammed Han 1419-1424 ve 1427-1436 y?llar?nda Alt?n Ordu hükümdar? olarak Saray'da bulundu, fakat taht?n? Küçük Muhammed'e kapt?rarak K?r?m'a gitti, orada da tutunamay?nca Bulgar ülkesine gelerek Kazan Hanl???'n? kurdu (1437-1445). Bu devletin esas k?sm?, 43°-59° do?u boylam? ve 52°-59° kuzey enlemi aras?nda bulunuyor ve a?a?? yukar? bugünkü Tataristan-Ba?kurdistan ve Çuva?istan Cumhuriyetleri ile Vot (Udmurt), Mari (Çirmi?) muhtar ülkelerini, eski Simbir, Penza, Perm, Vyatka, Nijni-Novgorod, ?amar, Sar?-Tav (Saratov), Sar?-Tin (Tsaritsin), Tambov ve Ryazan vilayetlerinin baz? k?s?mlar?n? içine al?yordu. Kazan Hanl???'n?n güneyinde Astrahan Hanl???, kuzeyinde Fin kavimlerinin oturdu?u ülkeler, do?usunda ve güneydo?usunda Nogay Hanl???, kuzeydo?usunda Sibir Hanl???, bat?s?nda Moskova Beyli?i, güneybat?s?nda K?r?m Hanl??? bulunuyordu. Ahalisinin esas k?sm?n?, ba?ta Bulgarlar olmak üzere eskiden beri yerle?ik hayat süren Türk kavimleri ile do?udan zaman zaman buraya göç eden K?pçak, Uz, Peçenek gibi Türk boylar? ve Islav kavimlerinin yay?lmas?na kar?? onlarla kader birli?i yapm?? olan Mordva, Çirmi?, Ar v.b. gibi Fin boylar? te?kil ediyordu.

Devamını oku...
 
K?r?m Hanl???

K?r?m Hanl???, K?r?m Alt?n-Ordu imparatorlu?u içinde mümtaz bir bölge te?kil etmekte idi. XIII. as?r sonlar?na do?ru Nogay, Alt?n-Ordu han?na kar?? Karadeniz ?imalindeki stepler ile K?r?m'? müstakilen elinde tutuyor ve Balkanlar ile Bizans üzerinde siyasî üstünlü?ünü ve himayesini kurma?a çal???yordu. Nogay'?n bertaraf edilmesinden sonra da (1300), K?r?m geni? salahiyetli valiler idaresinde mümtaz durumunu muhafaza etti (bk. îbn Battuta, Seyahatname, tür. yer.). K?r?m'da oturan beyler yar?mada d???ndaki steplerde dola?an kalabal?k muharip kabîlelere dayanmakta idiler ve Cenevizliler ile ihtilaflar? eksik olmuyordu.

XIV. asr?n ikinci yar?s?nda Alt?n - Ordu'da hüküm süren taht kavgalar? s?ras?nda, K?r?m rakip beylerin ve hanlar?n s???nd?klar? ba?l?ca bir bölge halini ald?. 1380'de Mamay, Toktam?? Han'a yenilince, K?r?m'a kaçt?. Ayn? suretle ?dikü (Edike) Toktam??'a kar?? mücadelesinde K?r?m'? üs olarak kullan?yordu. Bu suretle K?r?m parçalanmakta olan Alt?n - Ordu hanl??? içinde müstakil bir siyasî varl??a namzet görünüyordu. Cengiz Han soyundan prensler, bu bölgeye dayanarak, hanl?klar?n? ilan etmekte ve sonra Volga üzerinde merkezi ele geçirme?e çal??makta idiler. Toktam?? Han bunlardan biridir. 1394/1385e do?ru, Toktam?? gibi, Cuci'nin küçük o?lu Tokay Timur soyundan olan Ba?-Timur K?r?m'da sikkeye kendi ad?n? da koyarak, hakimiyet iddias?nda bulundu. K?r?m onun atalar?n?n yurtlu?u idi . Onun o?ullar? rakiplere (Ulug Muhammed ve Edike) kar?? mücadelelerden sonra nihayet K?r?m'da ayr? bir hanl?k kurma?a muvaffak oldular.

Devamını oku...
 
Kas?m Hanl???

Kas?m Hanl??? (1445-1552)

Kazan Hanl???'n?n kurucusu Ulu? Muhammed Han'?n o?lu Kas?m taraf?ndan 1445 y?l?nda kurularak 1681'e kadar sürmü? olan "Kas?m Hanl???", do?u Avrupa'daki Türk devletleri ile Slavlar aras?ndaki mücadelenin de?i?ik ve kar???k bir safhas?n? te?kil eder.

Ulu? Muhammed Han, 1445 tarihli son Rus seferinde Vladimir'e kadar ilerlemi? ve 7 Haziran günü yap?lan Suzdal meydan muharebesinde büyük bir zafer kazanarak Moskova çar? Vasiliy'i esir alm??t?. Vasiliy, ileri sürülen bütün bar?? ?artlar?n? kabul edince serbest b?rak?lm??t?r. Sulh ?artlar?na göre, harp tazminat?ndan ba?ka, Moskova, Alt?n Ordu'ya kar?? olan mükellefiyetlerini ?imdi Kazan'a kar?? ifâ edecekti. Sulh ?artlar?n?n yerine getirilmesini kontrol etmek üzere gerek Moskova'da ve gerek Rus vilâyet merkezlerinde birçok Kazanl? memur yerle?tirilmi?tir.

Bu anla?man?n di?er bir mühim maddesi de, Moskova'n?n nüfuzu alt?nda bulunan Oka nehri üzerinde kurulan Kas?m ?ehri merkez olmak ve civar?ndaki bölgeyi içine almak üzere "Kas?m Hanl???"n?n kurulmas? olmu?tur. Bu hanl???n kurulmas? ile Ulu? Muhammed, kendi o?lu Kas?m idaresinde Moskova Knezli?inin iç durumunu kontrol alt?nda bulundurmak ve gerekti?inde derhal müdahale etmek imkân?na sahip oluyordu. Buradaki askerî kuvvetlerin masraf? birçok Rus ?ehirlerinin gelirlerinden kar??lanacak, Moskova hazinesinden de her y?l para ödenecekti.

Devamını oku...
 
Astrahan Hanl??? (1466-1577)

Astrahan Hanl???, ?til (Volga) Nehri'nin Hazar Denizi'ne döküldü?ü yerde, Astrahan ?ehrinde kurulmu?tur (1466). Astrahan ?ehrinin as?l ad? Hac? Tarhan idi. Alt?n Ordu hanlar?ndan Küçük Muhammed'in torunu Kas?m Han taraf?ndan kurulan bu hanl?k ancak 91 y?l ba??ms?z kalabildi.

Astrahan m?nt?kas?, Orta Asya ile Güneydo?u Avrupa bozk?rlar? aras?nda tabiî bir geçit te?kil etti?i için, as?rlarca Türk kavimlerinin do?udan bat?ya do?ru giden ak?nlar?na ve bunlar taraf?ndan kurulan birçok devlet te?kilâtlar?na sahne olmu?tur. Biz burada V. As?rda Bulgarlar'?, VII-X. As?rda Hazarlar'?, X. As?rda Peçenekler'i, XI. As?rda Kumanlar'? buluyor ve nihayet XIII. As?rdan itibaren, Mo?ollar'?n rehberli?i alt?nda harekete geçen yeni ve kuvvetli bir dalgan?n gelmesiyle, Alt?n Ordu ad? alt?nda büyük bir devletin kuruldu?unu görüyoruz.

XV. asr?n sonlar?na do?ru, merkezî kuvvetin zay?flamas? ile, da??lmak mecburiyetinde kalan Alt?n Ordu devleti sahas?nda, Kazan, K?r?m hanl?klar? ile Nogay Ordas? yan?nda, payitaht? Astrahan olmak üzere, Küçük Muhammed'in torunu, Mahmûd o?lu Kas?m Han taraf?ndan bir de Astrahan Hanl??? tesis edilmi?tir (1466). En mühim ticaret yolu üzerinde bulundu?u ve zenginli?i yüzünden kom?u devletler ile göçebe kabileleri celb ederek, bunlar?n daimî hücumlar?na maruz kald??? için dahilî istikrar?n? bulamayan bu Türk hanl???, kuvvetleri ve devaml? bir varl?k gösterememi?tir. Ahalinin büyük bir k?sm?n?n göçebe olup, merkezî hükümetten ziyade, kendi beylerine ba?l? kalmalar? da, Hanl???n zay?flamas?na sebep olmu?tur.

Devamını oku...
 

Hîve Hanl??? (1512-1920)

Hive Hanl???, 1512 y?l?nda, ?îbanî ailesinden ?l-Bars taraf?ndan kuruldu. Daha önce bu bölgede Harezm 1510'da Özbeklerden Safevîlere geçti. Safevîler merkezlere ?iî valiler yerle?tirmi?lerdi. Halk bunlara isyan etti ve ayaklanmay? idare eden ?l-Bars, Ürgenç ?ehri merkez olmak üzere bir hanl?k kurdu.

?l-Bars, 1525'te vefat etti. Onun soyundan gelen hanlar ülkeyi, Kalmuklara ve Özbeklere kar?? korudular. 1619 y?l?nda kurakl???n sebep oldu?u ekonomik s?k?nt? yüzünden Ürgenç merkez olmaktan ç?kt? ve Hive ?ehri ba?kent oldu.

Ça?atay Edebiyat?n?n en güzel örneklerinin verildi?i merkezlerden bir Hîve'dir 1643-1663 y?llar? aras?nda hüküm süren Hîve hükümdar? Ebül Gazi Bahad?r Han, ayn? zamanda büyük bir tarihçidir. "?ecere-i Türk"ve "?ecere-i Terakime" adl? eserleri me?hurdur. Bunlar, Türk ve Türkmen tarihi ile ilgili eserlerdir ve Türkolojinin ana kaynaklar? aras?nda yer al?rlar.

Ebül-Gazi Bahad?r Han'?n o?ullar? zaman?nda da Hîve bir ilim merkezi olmaya devam etti. Fakat askerî bak?mdan güçlü de?ildi. Nadir ?ah zaman?nda ?ran'a ba?l? kalarak varl???n? sürdürdü. 1783'te Rus himayesini kabul etmek zorunda kald?.

Devamını oku...
 
Sibir Hanl???

?rti? boyu, I. yüzy?ldan beri çe?itli Türk-K?pçak boylar?n?n ya?ad?klar? bir saha idi. Sibir'in do?u k?sm?nda hâkimiyet süren ?nal adl? bir K?rg?z han?, Çingiz'e tabi olduktan sonra, buras? Mo?ol ?mparatorlu?u'nun bir parças? haline geldi, sonralar? ise Coçi (Cuci) Ulusu'na ve dolay?s?yla Alt?n-Ordu'ya ba?land?.

Alt?n-Ordu'nun parçalanmas?ndan sonra kurulan (bat?) Sibir (Sibirya) Hanl???'n?n bilinen ilk hükümdar?, Mam?k o?lu Taybu?a'd?r. Çingiz ona, ?rti?, Tobul, ??im ve Tura ?rmaklar? boyunu verdi; bu hanl???n merkezi, bugünkü Tümen ?ehri (veya ona yak?n bir yer) olsa gerektir; o zamanki ad? "Çinki" (veya Çimki)-Tura idi. Sonralar? buraya sadece "Tura" denmi?tir.

Taybuga'dan sonra o?lu Hoca Han sonra da onun o?lu Mar Han tahta ç?km??t?r. Kazan Hanl???'na ba?l? küçük bir beyli?in ba??nda bulunan Opak'?n k?z karde?i ile evlenen Mar Han, aralar?nda ç?kan mücadelede ölünce, Mar'?n o?ullar? Opak'?n saray?na al?nm?? ve Sibirya Hanl??? bunun idaresine geçmi?tir. Mar Han'?n torunlar? Muhammed ile Ang?? kaçarak dedelerinin memleketini ellerine geçirmi?lerdir. Muhammed Han, eski merkezi b?rakarak, dana emin bir yer olan, ?rti? nehri üzerindeki (bugünkü Tobolski'nin 17 km. yukar?s?nda) "?sker" (?skir veya K??lak) ?ehrini ba?kent yapm??t?r. Bu ailelerin sonuncusu olan Yadigâr'?n saltanat?, Kazan Hanl???'n?n Ruslar taraf?ndan istilâs? zaman?na rastlar.

Devamını oku...
 
Buhara Hanl???

Buhara Hanl??? (1599-1785)

Ruslar 1554'de Astrahan Hanl???'n? topraklar?na katt?klar? zaman, hanedan mensubu Yar Muhammed Han, kaç?p Buhara'ya gelmi?ti. Yar Muhammed'in o?lu Can, Buhara hâkimi olan ?îbano?ullar?ndan ?skender'in k?z? ile evlendi. Bu evlilikten do?an Bakî Muhammed, Özbek Hanl??? Safevîlere yenilip ortadan kalk?nca, 1599'da, kendini Buhara Han? ilân etti. Böylece kurulan Buhara Hanl??? 185 y?l kadar ba??ms?z bir devlet olarak varl???n? korudu.

Büyük merkezlerden Fergana 1700'e Belh ise 1740'a kadar Buhara hanl???'na ba?l? kald?lar.Bu s?rada ?ran taht?na, O?uzlar?n Av?ar boyundan olan Nadir ?ah geçmi?ti. Bu ?ah, 1740'ta Maveraünnehir'e girdi. O dönemde Buhara Han? olan Ebül Faiz, ?ran'?n hâkimiyetini tan?mak zorunda kald? ve Belh'ten çekildi.Buhara Hanl??? fetihler pe?inde ko?an bir politika takip etmedi. Sadece varl???n? korumaya çal??t?.

Devamını oku...
 

Onbe?inci yüzy?l?n ba?lar?nda, Do?u Türkistan ve eski Uygur bölgesinde, Ça?atay Hanedan? hüküm sürüyordu. Bunlar Müslümanl??? benimsemi? ve Müslüman olmayan Oyrat ve Kalmuklarla sava?makta, cihad etmekteydiler.

Ça?ataylar?n hükümdar? Veyiz Han,1418-1428 y?llar? aras?nda bir yandan iktidar? sürdürüyor, bir yandan da sulama kanallar? açarak tar?m? geli?tirmeye çal???yordu. Ka?gar, Yarkent ve Hotan çevresine tamamen hâkimdi.

Veyis Han 1429'da öldü ve o?ullar? Esen Bu?a ile Yunus Be? aras?nda taht kavgas? ba?lad?. Emir Do?lat Seyyid Ali, Esen Bu?a'y? destekledi ve Esen Bu?a tahta ç?kt?. Bilgin ve edib olan karde?i Yunus Be? ise Timuro?ullar?'ndan Ulu? Be?'e s???nd?.

Devamını oku...
 
Hokand Hanl???

Hokand Hanl??? (1710-1876)

?ibano?ullar?'ndan olan ?ahruh, 1710 y?l?nda, Fergana'da bir hanl?k kurdu. Bu hanl???n merkezi Hokand idi. Fergana, Özbekler zaman?nda Maveraünnehir'e ba?l? kalm??t?. Daha sonra peygamber soyundan geldiklerini iddia eden ve Hoca denen Seyyîdler taraf?ndan idare edilmi?ti.

?ibano?ullar?'ndan ?ahruh'un kurdu?u hanl?k 1758'de k?sa bir süre Çin hâkimiyetini tan?mak zorunda kald? 19. yüzy?l?n ilk yar?s?nda Alim, Muhammed ve Mehmed Ali Han'lar zaman?nda hanl???n s?n?rlar?. Ta?kent ve Yesi ?ehirlerini içine al?yor Balka? Gölü'ne kadar uzan?yordu.

Hokand Hanl???, t?pk? Buhara Hanl??? gibi 1868'de Rus himayesini kabul etmek zorunda b?rak?ld?. 1876'dan itibaren de tamamen Rus hâkimiyetine al?narak ortadan kald?r?ld?.

 

 

 


Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn125
mod_vvisit_counterDn1225
mod_vvisit_counterBu Hafta10840
mod_vvisit_counterBu Ay40702
mod_vvisit_counterToplam7564147

Kimler evrimii

Şu anda 38 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev