TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Highlight

Son Eklenenler

En Çok Okunanlar

Giriş Formu

Anasayfa

Elektrik Akımı

Üreteçler

ÜRETEÇLER

Bir elektrik devresine enerji sağlayan devre elemanına üreteç ya da akım kaynağı denir.

Akım kaynakları,

1. Kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren piller

2. Işık enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren piller

3. Mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren jeneratörler

olmak üzere üç temel grupta incelenebilir.

Piller doğru akım üretir. Sıvı ve kuru pil olarak ikiye ayrılır.

Piller bittikten sonra akım üretmez ve yeniden kullanılamaz. Ancak bazı pillerde elektrik akımını meydana getiren kimyasal olaylar tersine döndürülebilir. Bu çeşit pillere akümülatör ( akü ) denir. Bittiklerinde doğru akımla doldurulurlar ve yeniden kullanılabilirler.

Jeneratörlerde üretilen akım, mıknatısların tel sargılar içinde ya da tel sargıların manyetik alan içinde döndürülmesi sonucunda oluşur.

Birden fazla pilin bağlanarak oluşturduğu piller düzeneğine batarya denir.

Pilin devredeki sembolü dir. Üretecin, elektronları harekete geçiren gerilimine elektromotor kuvvet ( emk ) denir. ε ile sembolize edilir.

Pil devreye akım sağlarken '' + '' uçtan çıkan akım '' - '' uca dönen akıma eşittir.

Pilin '' + '' ucundan çıkan akım kendi '' - '' ucuna dönüyorsa pil akım vermez. Devre dışıdır.

Üreteçler çalışırken ürettikleri enerjinin bir kısmı kendi içinde ısıya dönüşür.

Bunun nedeni üretecin iç direncidir.

Üreteçlerin Seri Bağlanması:

Pilin bir kutbunun diğer pilin zıt kutbuna değecek biçimde ard arda bağlanması sonucunda seri bağlı pil bataryası oluşur.

Oluşan bataryanın eş değer emk si pillerin emk lerinin toplamıdır.

εeş = ε1+ ε2 + ε3

İç dirençlerin eş değeri üreteçlerin iç dirençlerinin toplamıdır.

reş = r1 + r2 + r3

Pilin bir kutbu diğer pilin aynı kutbuna değecek biçimde bağlandığında bunların eş değer emk si, emk lerinin farklarıdır.

εeş = ε1 - ε2 ya da εeş = ε2 - ε1

Üreteçlerin Paralel Bağlanması:

Birden fazla pilin '' + '' uçlarının birbirine '' - '' uçların birbirine bağlanması sonucunda paralel bağlı pil bataryası oluşur.

Üreteçler özdeş ise bataryanın eş değer emk si üreteçlerden birinin emk sine eşittir.

ε1 = ε2 + ε3 = ε

εeş = ε

iç dirençlerin eş değeri ise

1/reş = 1/r1 + 1/r2 + 1/r3 eşitliği ile bulunur. İç dirençler özdeş ise iç dirençleri eş değeri

1/reş = r/n ile hesaplanır. n: Üreteç sayısı

Üreteçlerin Uçları Arasındaki Gerilim:

a) Devreye Akım Veren Üreteç

Devreye akım ( enerji ) veren bir üreteç çalışırken uçları arasındaki gerilim, emk sı ε ile iç direnç gerilimi Vr nin farkına eşittir.

V = ε - Vr

V = = ε - ir

b) Devrede Akımına Direnç Oluşturan Üreteç

Bir devrede birbirine ters bağlanmış iki üreteç varsa emk sı küçük olan büyük olan akımına karşı direnç oluşturur ( enerji çeker ).

Bu durumda emk si küçük olanın emk işareti '' - '' dir. Akım üzerinden ters yönde geçer.

Buna göre uçları arasındaki gerilim

V = - ε - ir

c) Üzerinden Akım Geçmeyen Üreteç

Bir devrede üretecin üzerinden akım geçmiyorsa uçları arasındaki gerilim, emk sine eşittir.

V = ε

Akım olmadığından iç dirençte gerilim yoktur.

Vr = 0

d) İç Direnci Önemsenmeyen Üreteç

Bir üretecin iç direnci önemsiz ise uçları arasındaki gerilimin büyüklüğü emk sine eşittir. İşareti; akım ( enerji ) üretiyorsa '' + '', akıma direniyorsa ( enerji çekiyorsa ) '' - '' dir.

Kaynak: www.uzmanfizikci.com