TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 
Edebi Ak?mlar Nedir

 

Kemal Özer’in ?iir yarat?m?, bilinçli bir ?iir anlay???yla kurulmu? ve her a?amas?nda bu ?iirin yarat?m sürecinin de özlü aç?klamas?n? vermi?tir. Kemal Özer’in ?iir kitaplar?n?n getirdi?i yeniliklerden biri de budur. Sanatç?, okuruna ?iir kitab?n?n ç?k?? noktas?n?, olu?um sürecini aç?klayan günlük parçalar?n? veya bir söyle?i bölümünü kitab?n ilk sayfas?na al?r. Her kitab?n ba?l?ks?z bir sunu ?iiriyle ba?lamas? kitaplar?n bir ba?ka ortak özelli?idir. Kitab?n iki boyutlu bir sunu?u vard?r. Yaz? ve ?iirle olu?turulan sunu?tan sonra bütünlük gözetilerek düzenlenmi? ve bölümlere ayr?lm?? ?iirlerle bulu?uruz. Kemal Özer’in ilk kitab?ndan beri ?iir kitab?na yükledi?i bir bütünlük niteli?i vard?r. ?iirler bir araya geldikleri kitapla birlikte, ba??ms?z olu?lar? ve etkinlikleri yan? s?ra yeni bir bütünün parçalar? olarak, deyim yerindeyse, bir üst etkinlik ve boyut kazan?rlar.

Devamını oku...
 

Rusya'da edebiyat alan?nda çal??an ara?t?rmac?lar 1917 y?l?n?n ba?lar?n­da, Brik'in giri?imiyle ?iirsel Dili Ara?t?rma Toplulu?u (O.P.O.?.A.Z.) çevresinde topland?lar (aralar?ndan baz?lar? daha önce, dilbilimci ?akmatov'un kurmu? oldu?u Moskova Dilbilim Çevresi'nin çal??malar?na kat?lm??lard?). Geleneksel akademik ele?tiriye oldu?u kadar bas?nda ya­z?lan ç?kan deneme yazarlar?n?n çal??malar?na da kar?? ç?kan biçimciler, k?sa sürede gelecekçi (fütürist) ozanlar?n ilgi ve dostlu­?unu kazand?lar: Ba?l?ca temsilcileri Klebnikov, Mayakovski ve Pasternak olan gelecekçiler (fütüristler) de, o dönemde edebiyat ve ?iir ince­lemelerinde egemen olan felsefi ve estetik öznelcili?e kar?? ayn? sava­??m? sürdürüyorlard?.

Devamını oku...
 
Romantizm

18. yüzy?l?n sonunda ba?lar ve 19. yüzy?l?n ortalar?na kadar sürer. Kendisinden önceki klasizme bir tepki olarak ortaya ç?km??t?r. Önce ön-romantizm dönemi denilen geli?meler ya?anm??t?r. Bu geli?melerin en önemlisi, halk?n be?enisinin klasizmin görkemli, kat?, soylu, idealize edilmi? ve yüce anlat?m biçiminden, daha yal?n ve içten ve do?al anlat?m biçimlerine kaym?? olmas?yd?. Romantizm, klasizmin düzenlilik, uyumluluk, dengelilik, ak?lc?l?k ve idealle?tirme gibi özelliklerine bir ba?kald?r? niteli?indedir. Romantizm, do?du?u ça??n ak?lc?l??? ve maddecili?ine tepki olarak bireye, öznelli?e, ak?l d???l??a, dü? gücüne, ki?iselli?e, kendili?indencili?e ve a?k?nl??a, yani s?n?rlar? zorlay?p geçmeye önem verir. Tarisel olarak bu dönemde geli?en orta soylu s?n?f?n, yani burjuvazinin duygu, dü?ünce ve ya?am tarz?n? ön plana ç?kar?r.

       Soylular?n zarif sanat biçimlerini yapay ve a??r? incelikli bulan bu yeni s?n?f, duygusal aç?dan kendisine yak?n hissetti?i daha gerçekçi sanat biçimlerinden yanayd?. Böylece romantizm geli?me ve yayg?nla?ma ?ans? buldu.

       Romantizmin en önemli habercisi Frans?z filozof ve yazar Jean Jacques Rousseau’dur. Ama ?ngiliz yazarlar William Wordsworth ve Samuel Taylor Coleridge’nin 1790 y?l?nda birlikte yay?nlad??? Lirik Balatlar adl? eser romantizmin bildirgesi say?l?r. Yine ?ngiltere’de William Blake, Almanya’da Friedrich Hölderlin, Johann Wolfgang von Goethe, Jean Paul, Novalis, Fransa’da Chateaubriand ve Madame de Stael romantizmin ilk temsilcileridir. Victor Hugo, Alphonse de Lamartine, Alfred de Vigny, Nodier, Soumet, Deschamp, Alfred de Musset romantik ak?m?n önemli yazarlar?d?r.

 

  Bir estetik kavram olarak 19. yüzy?l ortalar?nda Fransa’da ortaya ç?km??t?r. Nas?l ki romantizm klasizme bir ba?kald?r? niteli?inde ise gerçekçilik yani realizm, hem klasizme hem de romantizme bir ba?kald?r?d?r. Amaç, sanat? klasik ve romantik ak?mlar?n yapayl???ndan kurtarmak, ça?da? eserler üretmek ve konular?n? öncelikle yüksek s?n?flar ve temalarla ilgili de?il, toplumsal s?n?flar ve temalar aras?ndan seçmekti.

        Realizmin amac?, günlük ya?am?n önyarg?s?z, bilimsel bir tutumla incelenmesi ve edebi eserlerin bir bilim adam?n?n klinik bulgular?na benzer nesnel bir bak?? aç?s?yla ortaya konmas?d?r. Örne?in, realizmin iki güçlü temsilcisi Gustave Flaubert’in Madame Bovary adl? roman? ile Emile Zola’n?n Nana adl? roman?nda cinsellik ve ?iddet edebi bir mikroskop alt?nda incelenerek olanca ç?plakl???yla ortaya konulmu?tur. Realizm felsefesinin alt?nda güçlü bir felsefi belirlenimcilik yatar. Frans?z edebiyat?nda Flaubert ile Zola’n?n yan?s?ra Honore de Balzac, Stendhal, Rusya’da Lev Tolstoy, Ivan Turgenyev, Fyodor Dostoyevski, ?ngiltere’de Charles Dickens ve Anthony Trollope, Amerika’da Theodore Dreiser, ?rlanda’da James Joyce realizmin önemli temsilcileridir. Realizm, 20. yüzy?l roman?n?n geli?imini de önemli ölçüde etkilemi?tir.

 
Parnasizm

Parnasizm

        Ad?n?, Louis Xavier de Richard ile Catulle Mendes’in haz?rlay?p Alphonse Lemerre’in bast??? Le Parnasse Contemporain (Ça?da? Parnasç?l?k) adl? eserden al?r. Klasizm, romantizm ve realizmin bütününe tepkili bir ak?md?r. 1830’lu y?llarda ortaya ç?km??t?r. Temel kuram? “sanat sanat içindir” diye özetlenebilir. Asl?nda realizmin kat? toplumculu?u ve gerçekçili?ine bir kar?? ç?k??t?r. Daha çok ?iirde kendini gösterir.

        Sanatsal biçim ve sanatsal içerik kayg?s? ön plandad?r. Bu ak?m?n etkisindeki edebi eserlerde ölçülü ve nesnel bir anlat?m, teknik kusursuzluk ve kesin betimlemeler kullan?l?r. Parnas ?iir için “biçimcili?i amaçlayan” ?iir de denebilir. Parnasizm, bir yönüyle kendisinden sonraki do?alc?l??a kaynak olmu?tur. Zengin bir dil, zengin bir biçim, zengin ve yo?un bir duygusall?k i?lenir. Theophile Gautier’in ?iirlerini, Theodore de Banville, Leconte de Lisle izlemi?tir. Parnasizm, edebiyat tarihinde Leconte de Lisle ile özde?le?tirilir.

 

 

  19. yüzy?l sonu ve 20. yüzy?l ba??nda etkili olmu?tur. Do?a bilimlerinin, özellikle de Darwinci do?a anlay???n?n ilke ve yöntemlerinin edebiyata uyarlanmas?yla geli?mi?tir. Edebiyatta gerçekçilik gelene?ini daha da ileri götüren do?alc?lar, gerçekleri ahlaksal yarg?lardan, seçici bir bak??tan uzak bir tutum ve tam bir ba?l?l?kla anlatmay? amaçlar. Do?alc?l?k, bilimsel belirlenimcili?i benimsemesiyle gerçekçilikten ayr?l?r. Do?alc? yazarlar, insan? ahlaksal ve ak?lsal nitelikleriyle de?il, rastlant?sal ve fizyolojik özellileriyle ele al?r. Do?alc? yakla??ma göre, çevrenin ve kal?t?m?n ürünü olan bireyler, d??tan gelen toplumsal ve ekonomik bask?lar alt?nda ezilir, içten gelen güçlü içgüdüsel dürtülerle davran?rlar. Yazg?lar?n? belirleyebilme gücünden yoksun olduklar? için yapt?klar?ndan sorumlu de?illerdir.

       Do?alc?l???n kuramsal temelini Hippolyte Taine’in Historei de la Litterature Anglaise (?ngiliz edebiyat? tarihi) adl? eseri olu?turur. ?lk do?alc? roman Goncourt Karde?ler’in bir hizmetçi k?z?n ya?am?n? konu alan Germinie Lacarteux adl? yap?t?d?r. Ama Emile Zola’n?n Le Roman Experimental (Deneysel Roman) adl? eseri ak?m?n edebi bildirgesi say?l?r. Zola’n?n yan?s?ra Guy de Maupassant, J. K. Huysmans, Leon Hennique, Henry Ceard, Paul Alexis, Alphonse Daudet do?alc? eserler veren yazarlard?r

 
Sembolizm (Simgecilik)

19. yüzy?l?n sonlar?nda Fransa’da ortaya ç?km?? ve 20. yüzy?l edebiyat?n? önemli ölçüde etkilemi?tir. Bireyin duygusal ya?ant?s?n? dolays?z bir anlat?m yerine simgelerle yüklü ve örtük bir dille anlatmay? amaçlar. Simgecilik, geleneksel Frans?z ?iirini hem teknik hem de tema aç?s?ndan belirleyen kat? kurallara bir tepki olarak ba?lad?. Simgeciler, ?iiri aç?klay?c? i?levinden ve kal?pla?m?? bir hitabetten kurtarmay?, ?iirle insan?n ya?ant?s?ndaki anl?k ve geçici duygular? betimlemeyi amaçlad?. Simgeciler, dile getirilmesi güç sezgi ve izlenimleri canland?rmaya, ?airin ruhsal durumunu ve gerçekli?in belirsiz ve karma??k birli?ini dolayl? biçimde yans?tacak özgür ve ki?isel e?retileme ve imgeler arac?l???yla varolu?un gizemini aktarmaya çal??t?lar.

       Simgeci ?iirin ba?l?ca temsilcileri Charles Baudelaire’nin ?iir ve görü?lerinden fazlaca etkilenen Frans?z Stephane Mallarme, Paul Verlaine, Arthur Rimbaud’dur. Sembolik yazarlar aras?nda Jules Laforgue, Henry de Regnier, Rene Ghil, Gustave Kahn, Belçikal? Emile Verhaeren, ABD’li Stuart Merrill, Francis Viele Griffin yer al?r.

 
?dealizm

Dünyay? ve varolu?u bilinç ve dü?ünceye öncelik vererek aç?klama ö?retisinin temel oldu?u felsefi ak?m?n edebiyattaki uzant?s?d?r. ?dealist felsefenin tüm özellikleri edebi eserlerde de görülür. 20. yüzy?l?n ba?lar?nda ortaya ç?km??t?r. Bireyci dünya görü?ü ve simgecilik ak?m?na bir tepki olarak do?mu?tur. Ça?c?l ya?am?n art?k makinele?en toplumlar? ve alabildi?ine serpilip geli?en kentleriyle bireyi topluluk içinde ya?amaya zorlad???n? vurgulayan idealizm, bir arada ya?aman?n yaratt??? ortak kan? ve duygular? dile getirmeyi amaçlamaktad?r.

Topluluk bilincini ve bu bilince göre bireyin varolu?unu, ya?am? belli belirsiz yönlendiren kimi tinsel gerçekleri betimlemeyi ön planda tutar. En büyük temsilcisi Frans?z yazar Jules Romains’tir. Bu ak?m?n temelleri, Romains’le Chenneviere’nin yazd??? Petit Traite de Versification (?iir üzerine küçük inceleme) ve Georges Duhamel’le Charles Vildrac’?n kaleme ald??? Notes su la Technique Poetique (?iir tekni?i üzerine notlar) adl? eserlerde ortaya konulmu?tur.

 

20. yüzy?l?n ba?lar?nda ?talya’da ortaya ç?km??t?r. Edebiyatta devrim ve dinamizmi vurgulayan ak?m olarak de?erlendirilir. ?talyan ?air, romanc?, oyun yazar? ve yay?n yönetmeni Filippo Tommaso Marinetti’nin 1909’de Paris’te Le Figaro gazetesinde yay?nlad??? bildiri gelecekçili?in manifestosu oldu. Bildiride, “Bizler müzeleri, kütüphaneleri yerle bir edip ahlakç?l?k, feminizm ve bütün yararc? korkakl?klarla sava?aca??z” deniyordu. Bu geçmi?in bütünüyle reddi demekti. Ayn? bildiride, “Biz dünyadaki gerçekten sa?l?kl? tek ?eyi, yani sava?a ve ölüme götüren güzel dü?ünceleri yüceltiyoruz” sözleri, siyasal alanda o dönemde geli?en fa?izmden yana bir tavr?n da aç?k göstergesiydi.

       Gelecekçili?in kurucusu Marinetti, Avrupa’da birçok yazar? etkiledi. Rusya’da Velemir Hlebinikov ve Mayakovski gelecekçili?e yöneldi. Rus gelecekçiler kendi bildirgelerini yay?nlad?. Pu?kin, Tolstoy, Dostoyevski reddedildi. ?iirde sokak dilinin kullan?lmas? istendi. 1917 Ekim devriminden sonra da gelecekçi ak?m güçlendi. Mayakovski’nin ölümüne kadar etkisini sürdürdü. ?talya’daki gelecekçiler ilk ?iir antolojisini 1912’de yay?nlad?. Gelecekçilik fa?izm ile özde?le?ti. Ve 1920’lerin ortalar?na do?ru etkisini yitirdi. Eserlerinde mant?kl? cümleler kurmay? reddeden gelecekçilerin parolas?, “sozcüklere özgürlük”tü. Ezra Pound, D. H. Lawrence ve Giovanni Papini bu ak?mdan etkilenen yazarlard?r.

 
Dadaizm

a Jean Arp, Richard Hülsenbeck, Tristan Tzara, Marcel Janco ve Emmy Hennings’in aralar?nda bulundu?u bir grup genç sanatç? ve sava? kar??t? 1916 y?l?nda Zürih’te Hugo Ball’in açt??? cafe’de topland?. Frans?zca’da oyuncak tahta at anlam?na gelen “Dada” ak?m?n ismi olarak seçildi. Bildirisi de burada aç?kland?. Bu ak?m, dünyan?n, insanlar?n y?k?l???ndan umutsuzlu?a dü?mü?, hiçbir ?eyin sa?lam ve sürekli oldu?una inanmayan bir felsefi yap?dan etkilenir. 1. Dünya Sava??’n?n ard?ndan gelen bo?untu ve dengesizli?in ak?m?d?r. Dada’c? yazarlar, Kamuoyunu ?a?k?nl??a dü?ürmek ve sarsmak istiyorlard?. Yap?tlar?nda al???lm?? estetikçili?e kar?? ç?k?yor, burjuva de?erlerinin tiksinçli?ini vurguluyorlard?.

       Toplumda yerle?mi? anlam ve düzen kavramlar?na kar?? ç?karak dil ve biçimde yeni deneylere giri?tiler. Ç?kard?klar? çok say?da derginin içinde en önemlisi 1919-1924 aras?nda yay?nlanan ve Andre Breton, Louis Aragon, Philippe Soupauld, Paul Eluard ile Georges Ribemont-Dessaignes’in yaz?lar?n?n yer ald??? Litterature’dü. Dadac?l?k 1922 sonras?nda etkinli?ini yitirmeye ba?lad?. Dadac?lar gerçeküstücülü?e yöneldi.

 

 

Avrupa’da bir ve 2’nci dünya sava?lar? aras?nda geli?ti. Bu ak?m temelini, ak?lc?l??? yads?yan ve kar??-sanat için çal??an ilk dadac?lar?n eserlerinden al?r. 1924’te “Manifeste du Surrealisme”i (Gerçeküstülük bildirgesi) haz?rlayan ?air Andre Breton’a göre gerçeküstücülük, bilinç ile bilinç d???n? birle?tiren bir yoldur. Ve bu bütünle?me içinde dü?sel dünya ile gerçek ya?am “mutlak gerçek” ya da “gerçeküstü” anlamda iç içe geçiyordu. Sigmund Freud’un kuramlar?ndan etkilenin Breton için, bilinçd???, dü? gücünün temel kayna??, deha ise bu bilinçd??? dünyas?na girebilme yetene?i idi.

       Breton’un yan?s?ra Louis Aragon, Benjamen Peret, otomatik yaz? yöntemleri üzerinde deneyler yapt?lar. Kendi deyimleriyle, “gerçeküstü dünyan?n dü?sel imgelerini geli?tirmeye” ba?lad?lar. Bu ?airlerin dizelerindeki sözcükler, mant?ksal bir s?ra izlemek yerine bilinçd??? psikolojik süreçlerle bir araya geldi?i için insan? irkiltiyordu. Gerçeküstücülük, yöntemli bir ara?t?rma ile deneyi ön planda tutuyor, insan?n kendi kendisini irdeleyip çözümlemesinde sanat?n yol gösterici bir araç oldu?unu vurguluyordu.

       1925’ten sonra gerçeküstücüler da??lmaya, ba?ka ak?mlara yönelmeye ba?lad?. Ama resimden, sinemaya, tiyatroya kadar bir çok sanat dal?n? derinden etkiledi. Andre Breton’un yan?s?ra P. J. Jouve, Pierre Reverdy, Robert Desnos, Louis Aragon, Paul Eluard, Antonin Arnaud, Raymond Queneau, Philippe Soupault, Arthur Cravan, Rene Char gerçeküstücülük ak?m?n?n önemli isimleridir

 

Öncülü?ünü Romen as?ll? ?air Isidore Isou‘nun yapt???, 2’nci Dünya Sava?? sonras?nda ortaya ç?kan bir ak?md?r. ?iirde en küçük birim olarak sözcükleri de?il harfleri temel al?r. Bu yolla da yeni bir ?iir ve yeni bir müzik yazmay? amaçlayan bir kar??-ak?m niteli?indedir. Isou’ya göre, “harf olmayan ya da harf olmayacak hiç bir ?ey tinsel olarak da var olamaz.” Harfçilik, edebiyat?n yan?s?ra sinemay?, dans?, müzi?i ve resmi de etkilemi?tir. Ç?k?? noktalar?, “sesleri, sözcükleri, imgeleri ayn? anda topluca bir araya getirecek yeni anlat?m yollar?n?n ara?t?r?lmas?”d?r. Francois Dufrene, Maurice Lemaitre gibi ?airler bu ak?m?n önemli isimleridir.

 
<< Başlangıç < Önceki 1 2 Sonraki > Son >>

Sayfa 1 - 2

Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn93
mod_vvisit_counterDn1866
mod_vvisit_counterBu Hafta1959
mod_vvisit_counterBu Ay34973
mod_vvisit_counterToplam7458892

Kimler evrimii

Şu anda 58 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev