TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

FAZ FARKI

       Kaynaklardan biri Δt kadar gecikme ile dalga üretiyorsa veya birinden çıkan dalgalar Δl kadar fazla yol alıyorsa kaynaklar arasında faz farkı oluşur.

       Gecikme süresi T periyodunun tam katları veya yol farkı λ dalga boyunun tam katları ise kaynaklar arasında faz farkı oluşmaz.

       Faz farkı bu nedenle 0 ile 1 arasında değişen bir sayıdır.

       P = Δt/T = Δl/λ   ;   0 < p < 1

NOT: Faz farkı hesaplanırken Δt içindeki T nin tam katları, Δl içindeki λ'nın tam katları atıldıktan sonra Δt/T veya Δl/λ oranı faz farkını ifade eder.

       İki dalga kaynağı arasında P kadar faz farkı varsa her iki dalga kaynağından çıkan ilk dalga tepeleri merkez doğrusunun kaynakları birleştiren doğruyu kestiği 0 noktasında değil geciken kaynak tarafına doğru kayarak 0` noktasında karşılaşırlar.

       Dolayısıyla girişim deseni geciken kaynak tarafına doğru kayar. Kayma miktarı X,

              l1 = d/2 + X

              l2 = d/2 - X

              Δl = l1 - l2 = 2X

              X = Δl/2 = Pλ/2  olarak bulunur.

       1. Kaynaklar arasında faz farkı varsa girişim deseni geciken kaynak tarafına kaymaktadır. Geciken kaynak tarafındaki girişim çizgileri biraz kapanırken ileri fazdaki kaynak tarafındaki girişim çizgileri biraz açılır. Girişim çizgileri aralığı değişmez.

       2. P = 1/2 olursa, girişim deseninde ilk çift tepe merkez doğrusundan λ/4 kadar geciken kaynak tarafına kayar.

              Kayma miktarı = Pλ/2 = λ/4 olur.

       3. Çizim yolu ile düğüm ve dalga katarları belirlenecekse kayma miktarı hesaplanarak merkezde oluşması gereken ilk dalga katarının yeri belirlenir. Bu noktadan itibaren düğüm çizgileri önce λ/4 sonra λ/2 aralıkla sıralanarak kaynaklar arasında yerleştirilir.

       4. Kaynaklar arasında faz farkı 1/2 ise kaynaklar zıt fazda çalışıyor denir. Girişim deseninde düğüm çizgileri ve dalga katarları yer değiştirir.

       Geciken kaynak tarafındaki düğüm çizgilerinin sayısı ( n1 ) d sin θ = ( n + P - 1/2 ) λ bağıntısından ileri fazdaki kaynak tarafındaki düğüm çizgilerinin sayısı ( n2 ) d sin θ = ( n - P - 1/2 ) λ bağıntısından bulunur.

         Toplam düğüm çizgisi

         nTop = n1 + n2   ile bulunur.

       NOT 1: Kaynaklar arasında sabit bir faz farkı yoksa girişim çizgileri sürekli yer değiştirir. Göz bu değişimi takip edemez.

       NOT 2: Faz farkı ( P ) ; 0 < P <1 olacağından bir girişim desenindeki kayma miktarı daima λ/2 den az olur.

       NOT 3: n hesaplanırken tamsa 1 eksiltilir, küsurlu ise küsuru atılır.

       NOT 4: Bazı durumlarda bu sayı 1 eksik veya 1 fazla çıkabilir, düğüm çizgilerinin kaynaklar arasında λ/2 aralıkla dizileceği göz önüne alınarak sağlama yapılabilir.

       Dalga katarının yeri; ΔS = d sin θ = d ( Xn/L ) = ( n ± P ) λ ile hesaplanır.

       Dalga katarı sayısı ise sin θ ≈ 1 alınarak +P için n1, - P için n2 hesaplanır.

       Toplam dalga katarı sayısı nTop = n1 + n2  dir.

       Düğüm çizgilerinin hesabı için yapılan uyarılar dalga katarları içinde gerçekleşir.

Kaynak: www.uzmanfizikci.com