TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 
Canl?larda Dokular

Geli?mi? yap?l? canl?larda, ?ekil, yap? ve görevi benzer olan hücelerin olu?turdu?u toplulu?a doku denir. Dokular, canl?n?n büyümesi s?ras?nda hücrelerin farkl?la??p bir göreve özelle?mesi ile olu?ur. Bir canl?daki farkl? dokular?n kal?tsal maddeleri ayn?d?r. Ancak her dokuda kullan?lan gen çe?idi farkl?d?r.
Ayn? görevi yapan dokular?n birle?mesiyle organlar, organlar?n birle?mesiyle sistemler, sistemlerden de organizman?n vücudu olu?ur. Canl?larda, temelde bitkisel ve hayvansal olmak üzere 2 grup doku bulunur.

A. B?TK?SEL DOKULAR
Bitkilerin kök, gövde, yaprak, tohum ve meyvelerinin olu?turulmas?n? sa?larlar. Bitkisel dokular hücrelerin bölünme yetene?ine göre 2 alt grupta incelenir.
*

1. Bölünür Doku (Meristem)
Hücreleri mitozla bölünebilen dokudur. Hücrelerin ço?almas?yla bitkilerde büyüme ve geli?me faaliyetleri gerçekle?ir. Bu dokunun hücreleri ince çeperli, bol sitoplazmal?, iri çekirdekli olup metabolik aktiviteleri h?zl?d?r. Klorofil ta??mad?klar? için besin sentezi yapmazlar. Bitkilerde bulunan bölünür dokular;
· Kök ve gövdenin boyuna uzamas?n? sa?lar.
· Tohumun çimlenmesini sa?lar.
· ?lkbaharda yeni dal ve çiçeklerin açmas?n? sa?lar.
· Çok y?ll?k bitkilerde gövdenin kal?nla?mas?n? sa?lar.
· Di?er dokular?n kökenini olu?turur.

2. Bölünmez Doku
Hücreleri mitozla bölünmeyen dokudur. Bölünür dokunun görev yönüyle farkl?la?mas?yla olu?ur. Hücrelerinin çeperleri kal?n, çekirdekleri küçük ve sitoplazmalar? azd?r. Bitkideki görevlerine göre 5 çe?idi bulunur.
a. Koruyucu doku : Bitki organlar?n?n d?? yüzeyini örter. Bitkiyi s?cakl?k, su kayb?, mikrop, bas?nç gibi d?? etkilerden korur. Bulundu?u yere göre tek ya da çok katl? olabilir. Klorofil ta??mad?klar? için fotosentez yapmazlar. Bitkilerde bulunan koruyucu dokular;
· ?ç dokular? d?? etkilerden korurlar.
· Yapraklar?n su kayb?n? azalt?rlar.
· Köklerin topraktan su emmesini sa?larlar.
· Yapraklardaki gözeneklerin olu?mas?n? sa?larlar.
· Gövde çevresindeki mantar tabakas?n? olu?tururlar.
*
b. Temel doku (Parankima) : Ba?lay?c? bir doku olup di?er dokular?n çevresini doldururlar. Bütün dokular?n birle?mesini sa?larlar. Yap? ve görevlerine göre çe?itleri bulunur. Bitkide bulunan temel dokular;
· Fotosentezle bezin üretilmesini sa?larlar.
· Bitkide besin ve su depolanmas?n? sa?larlar.
· Bitkide hava iletimini ve depolanmas?n? sa?larlar.
· Dokularla iletim borular? aras?nda madde al?? veri?ini sa?larlar.
*
c. ?letim doku (Damarlar) : Bitkisel dokular aras?nda besin, su ve mineral iletimini sa?lar. Geli?mi? yap?l?, büyük bitkilerde bulunur. Ta??d??? maddeye göre 2 çe?idi kullan?l?r.
· Odun borular? : Kökten gövdeye do?ru su ve erimi? minerallerin ta??nmas?n? sa?lar.
· Soymuk borular? : Kök ve gövde aras?nda protein, ya?,?eker ve vitaminlerin çift yönlü iletimini sa?lar.
*
d. Destek doku : Bitkinin iskelet yap?s?n? olu?turur. Bitki organ ve vücuduna desteklik sa?lar. Özellik ve yap?s?na göre farkl? hücrelerden olu?ur. Bitkilerde bulunan destek dokular;
· Bitki kök ve gövdesinin dik durmas?n? sa?lar.
· Dal ve yapraklar?n esnek olmas?n? sa?lar.
· Ayva, armut, ceviz ve f?nd?k gibi yap?lara direnç kazand?r?r.
*
e. Salg? dokusu : Hücrelerindeki golgi organeli yard?m?yla bitkinin ihtiyaç duydu?u maddeleri salg?lar. Bitkilerde bulunan salg? dokular;
· Çiçeklerdeki koku maddelerini üretir.
· Böcekleri sindiren s?v?y? üretir.
· Bitkideki reçine gibi antiseptik maddeleri üretir.
· Bitkide büyüme ve geli?meyi sa?layan hormonlar? üretir.

B. HAYVANSAL DOKULAR
Geli?mi? yap?daki çok hücreli hayvanlar?n vücudundaki organlar?n olu?mas?n? sa?lar. Dokular?n etkile?im ve faaliyetiyle sindirim, solunum, bo?alt?m, dola??m, gibi biyolojik faaliyetleri gerçekle?tirirler. Yap? ve görev farkl?l???na göre 8 çe?idi bulunur.
a. Epitel doku : Organlar?n iç ve d?? yüzünü astar ?eklinde örten bir dokudur.?nce esnek ve geni? yap?dad?r, ?çerisinde kan damarlar? bulunmaz. Hücreleri s?k dizilimlidir. Epitel doku hücreleri “örtü - duyu - bez hücreleri” ?eklinde faaliyet gösterirler. Hayvanlarda bulunan epitel dokular;
· Deriyi olu?turarak vücudun korunmas?n? sa?lar.
· K?l, t?rnak ve boynuzun olu?mas?n? sa?lar.
· Duyu organlar?nda, uyar?lar? alarak sinirlere verirler.
· Akci?er böbrek ve k?lcal damarlar?n temel yap?s?n? olu?tururlar.
· ?nce ba??rsaktaki besin emici tüycükleri olu?turur.
*
b. Ba? dokusu : Di?er dokular?n aras?n? doldurarak birbirine ba?lar ve bütünlük olu?mas?n? sa?lar. Lifli bir yap?ya sahip olup hücreleri aras?nda bo?luklar bulunur. Hayvanlarda bulunan ba? dokular;
· Derinin gergin kalmas?n? sa?lar.
· Baz? hücreleriyle vücuda s?zan mikroplar? yer.
· Hassas yap?l? organlar? darbelerden korur.
· Damars?z dokular?n (epitel, k?k?rdak gibi) beslenmesini sa?lar.
*
c. Ya? dokusu : Hücrelerindeki kofullarda bol miktarda ya? moleküllerini depolar. Daha çok deri alt?nda ve iç organlar?n çevresinde bulunur. Hayvanlarda bulunan ya? dokular?;
· Kemiklere kayma yetene?i kazand?r?r.
· Yedek besin ve enerji depolar.
· Vücut ?s?s?n?n yal?t?m?n? sa?lar.
· ?ç organlar? bas?nç ve darbelerden korur.
*
d. Kan dokusu : S?v? özellikte bir dokudur. Büyük bir k?sm? su olup ak?c?d?r. Dola??m sisteminin temel ö?esini olu?turur. Yap?s?nda su, mineraller, besinler, gazlar, hormonlar, antikorlar, art?klar ve kan hücreleri bulunur. Kan dokusunun olu?mas?nda karaci?er, dalak, lenf bezleri ve kemik ili?i etkili olur. ?ekil, renk ve görevlerindeki farkl?l??a göre 3 çe?it kan hücresi kullan?l?r.
· Alyuvarlar : Oval, küçük ve k?rm?z? renkli hücrelerdir. Çekirdek ve organelleri yoktur. Say?s? çok fazlad?r. (1 mm3 kanda 5 - 6 milyon) Üzerindeki hemoglobin pigmenleri O2 ve CO2 ta??nmas?n? sa?lar.
· Akyuvarlar : ?ekilsiz, büyük ve beyaz renkli hücrelerdir. Çekirdek ve organelleri vard?r. Say?s? çok azd?r. (1 mm3 kanda 7 - 10 bin) ?ekillerini de?i?tirerek hareket eder ve mikroplar? yerler.
· Kan pulcuklar? : ?ekilsiz, renksiz, küçük yap?l? hücre parçalar?ndan olu?ur. Yap?s?nda p?ht?la?ma proteinlerini ta??r. Çekirdek ve organelleri bulunmaz.
Damarlar?n zedelenmesi durumunda yaran?n olu?mas?n? sa?lar. Hayvanlarda bulunan kan dokusu;
· Besin ve oksijenin hücrelere ta??nmas?n? sa?lar.
· Art?k maddeler ve karbondioksitin ta??nmas?n? sa?lar.
· Hormon ve antikorlar?n ta??nmas?n? sa?lar.
· Vücut ?s?s?n?n yay?lmas?n? ta??nmas?n? sa?lar.
*
e. K?k?rdak dokusu : Küre ?eklinde kapsüllü hücrelerden olu?ur. Çevrelerinde esnek lifler bulunur. Yap?s?nda kan damarlar? bulunmaz. Vücudun esnek k?s?mlar?n? olu?turur. Hayvanlarda bulunan k?k?rdak dokular;
· Kol ve bacaklar?n olu?mas?n? sa?lar.
· Kalp ve akci?erin darbelerden korunmas?n? sa?lar.
· Baz? minerellerin depolanmas?n? sa?lar.
· Kan hücrelerinin yap?lmas?n? sa?lar.
· ?ç organlara tutunma yüzeyi olu?turur.
· Vücuda genel ?eklini kazand?r?r.
*
f. Kas dokusu : ?eklini de?i?tirerek uzay?p k?salabilen hücrelerden olu?ur. Hücreleri s?k dizilimlidir. Sinirlerin etkisiyle çal???rlar. Bol miktarda besin, oksijen ve enerji kullan?r. Organlar?n yap?s?nda bulunarak onlar?n karakteristik görevlerini yaparlar. Yap?, renk ve özelli?ine göre 3 çe?it kas bulunur.
· Düz kaslar : Beyaz renkli, yava?, etkisiz ve uzun süreli olarak kas?l?rlar. Çal??mas? istemsiz olup kol ve bacaklar?n yap?s?nda bulunurlar.
· ?skelet kaslar? : K?rm?z? renkli, h?zl?, etkili ve k?sa süreli olarak kas?l?rlar. Çal?malar?, istemli olup kol ve bacaklar?n yap?s?nda bulunur.
· Kalp kaslar? : K?rm?z? renkli, h?zl?, etkili ve uzun süreli olarak çal???rlar. Çal??malar? istemsiz olup kan?n pompalanmas?n? sa?larlar.
*
g. Sinir dokusu : En fazla farkl?la?m?? olan dokudur. Hücrelerine nöron denir. Bölünme yetene?i ta??maz. Bir nöron dendrit, gövde ve akson k?s?mlar?ndan olu?ur.
Dendrit : Uyar?lar?n al?nmas?n? sa?layan dallanm?? yap?d?r.
Akson : Uyart?lar?n iletilmesini sa?layan ince uzun yap?d?r.
Gövde : Hücresel olaylar?n gerçekle?ti?i k?s?md?r.
Sinir hücreleri elektriksel ve kimyasal yollarla uyart?lar? ta??rlar. Böylece organlar?n çal??mas?n? denetlerler, duyular?n al?nmas?n? sa?larlar. Sinirlerde ta??nan özel etkiye sahip bilgiye uyart? denir. Sinirler uyart?larla vücudu yönetirler. Sinir dokunun farkl?la?mas? ile beyin, beyincik, omurilik so?an? ve omurilik organ? olu?ur.

 

Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn141
mod_vvisit_counterDn785
mod_vvisit_counterBu Hafta3426
mod_vvisit_counterBu Ay26410
mod_vvisit_counterToplam7640244

Kimler evrimii

Şu anda 19 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev