TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 
Bitkiler
B?TK?LER?N GENEL YAPISI
Bitkiler ?üphesiz ki do?an?n en önemli canl?lar?d?r. Sahip olduklar? fotosentez yapabilme yetenekleriyle tüm canl?lara do?rudan ya da dolayl? olarak hayat verirler. Fotosentez sonucunda olu?turulan oksijen birçok canl? için gereklidir. Üretilen besin ise bütün canl?lar?n beslenmesi için gereklidir. Bitkiler aktif hareket edemeyen canl?lard?r. Genelde kökleriyle bir yere tutunarak ya?arlar. ?imdi gelin bitkilerin baz? organla?n? yak?ndan tan?yal?m.

1-KÖK: Bitkileri topra?a ba?layan organd?r. Ayr?ca topraktan su ve mineral al?n?m?n? sa?lar. Tohumdan ç?kan ilk köke ana kök denir. Ana kökten ç?kan di?er köklere ise yan kökler denir. Köklerin ucunda tüysü yap?lar vard?r. Kök yerçekimi yönünde büyür. Kök hücreleri klorofil içermez.
Bitkilerde bulunan Kök çe?itleri
a)Kaz?k kök: Bu kök tipinde bir tane ana kök çok iyi geli?mi?tir. Yüksek yap?l? a?açlar?n ve fasulyenin kök yap?s? tu tiptedir
b)Saçak kök: Bir ana kök hakimiyeti yoktur. Köklerin hepsi beraber geli?ir, So?an ve bu?day kökleri örnek verilebilir.
c) Yumru(Depo) kök: ?çerisinde besin depolayan köklerdir. Örne?in turp ve havuç.
d) Tutunma kökü: Gövdenin duvara yada a?açlara tutunmas?n? sa?layan köklerdir. T?rman?c? bitkilerde görülür. Sarma??k örnek olarak verilebilir.Bu köklerin d???nda, hava ve destek kökleri de vard?r.Kökün görevleri:• Bitkinin topra?a tutunmas?n? sa?lar• Topraktan su ve suda çözünmü? minerallerin al?nmas?n? sa?lar• Baz? bitkilerde besin depolar.
2-GÖVDE: Bitkinin toprak üstünde geli?en,dik durmas?n? sa?layan,üzerinde dal,yaprak ve çiçekleri ta??yan k?sm?d?r. Gövdenin uç k?sm?nda büyüme noktas? bulunur ve buradaki hücrelerin ço?almas?yla bitki uzar ve büyür. Gövdenin büyümesi genelde yerçekimine z?t yönlüdür. Gövde çe?itleri ?unlard?r:
a)Otsu gövde: ?nce ve zay?f kök tipidir. Tek y?ll?k bitkilerde bulunur. Örn:bu?day,m?s?r.
b)Odunsu gövde: Çok y?ll?k bitkilerin bulunan, sert,dayan?kl? gövde tipidir.
c)Sar?l?c? gövde: Duvara veya ba?ka bitkilere sar?larak büyüyen bitkilerin gövdeleri bu tiptedir. Örn:asma, fasulye.
d)Sürünücü gövde: Toprak üstünde sürünerek büyüyen bitki gövdesidir. Örn:karpuz
e)Yumru gövde: Besin depolayan toprakalt? gövdesidir. Örn patates
f)Yass? gövde: K?salarak yass?la?an ve yapraklar?n s?k dizilerek gövdeyi örttü?ü gövde tipidir. Örn:so?an,sar?msak,lale,p?rasa.
g)Su depolay?c? gövde: kurak ve s?cak bölgelerde ya?ayan, su depolam?? etli gövdelerdir. Örn:kaktüsGövdenin görevleri:• Bitkinin dik durmas?n? sa?lar. Dal, yaprak ve çiçekleri üzerinde ta??r.• Kök ile yapraklar aras?nda su,mineraller ve besinlerin ta??nmas?n? sa?lar.• Baz? bitkilerde besin, baz?lar?nda su depo eder.
3-YAPRAK:Bitkilerin fotosentezi en çok yapabilen ye?il k?s?mlar?d?r. Bir yaprakta 3 k?s?m vard?r. Bunlar: yaprak taban?, yaprak sap? ve yaprak ayas?. Yaprak ayas? fotosentez yüzeyini artt?rmak için yass?la?m??t?r. Yapra??n yap?s?nda çok miktarda klorofil ve gözenek bulunur. Su bitkilerinde gözenekler yaprak yüzeyinde, kurak bölge bitkilerinde ise alttad?r. Gözenekler (stoma), bitkinin gaz al??veri?ini sa?layan yap?lar?d?r. Ayr?ca bitkiler bu gözenekler sayesinde t?pk? insanlar gibi terleyerek yüksek s?cakl?klara kar?? kendilerini korurlar. Terleme sayesinde, kökteki emici tüylerle besin alma i?i devam eder. Bitkinin s?cakl??? ayarlan?r ve baz? art?k maddeler at?lm?? olur. Terleme ve gaz al?? veri?ini sa?layan gözeneklerin yard?m?yla yaprak görevlerini ba?ar?yla gerçekle?tirir. Yapraklar fotosentezle besin ve oksijen üretirler, terleme yaparlar.
YAPRAK ÇE??TLER? Yaprak sap? dallanmam?? yapraklara basit yaprak, yaprak sap?n?n parçalan?p dallara ayr?lmas?yla olu?an yapraklara bile?ik yaprak denir. Yapraklar?n dalda dizili?i, güne? ?????ndan en iyi yararlanabilecek ?ekilde, birbirini örtmeyecek biçimdedir. Yapraklardaki klorofil sayesinde, güne? ?????n?n etkisiyle gerçekle?tirilen fotosentezle bitkiler kendi besinlerini üretirler. Böyle kendi besinini kendisi yapabilen canl?lara ototrof (üretici) canl? denir. ?nsanlar ve hayvanlar gibi besinlerini d??ar?dan haz?r alan canl?lara ise heterotrof (tüketici) canl? denir. Fotosentez (Karbon özümlemesi), ???k enerjisi ile su ve karbondioksitin birle?tirilerek besin olu?turulmas? olay?d?r. Bitkiler fotosentez s?ras?nda havaya oksijen verirler.

4-Ç?ÇEK:Çiçekli bitkilerde, bitkinin üreme organlar?n? ta??yan yap?s?na çiçek denir. Tam bir çiçek d??tan içe do?ru 4 bölümde incelenebilir:
a) Çanak yaprak: Ye?il renkli, çiçe?i d??tan koruyan d?? yapraklard?r.
b) Taç yaprak: Renkli, kokulu, gösteri?li yapraklard?r.böcekleri çiçe?e çekerek tozla?may? sa?larlar.
c) Di?i organ: Genelde tek ve çiçe?in ortas?nda,di?icik tepesi,di?icik borusu ve yumurtal?ktan olu?ur. Di?i üreme hücreleri yumurtal?kta geli?ir. Yumurtal?k döllenmeden sonra meyveyi olu?turur.
d) Erkek organ: Di?i organ?n çevresinde, sapç?k ve ba?ç?ktan olu?an organlard?r. Erkek üreme hücreleri olan polenler, ba?ç?klardaki keselerde olu?urlar.Olgunla?an polenlerin böcekler,rüzgar,su yada insan gibi etmenlerle di?i organ?n tepesine ta??nmas?na tozla?ma denir. Polenin içindeki dölleyici çekirdek (sperm), polen tüpü sayesinde yumurtal??a ula??r ve yumurtayla birle?ir. Buna döllenme denir. Döllenmi? yumurtaya zigot ad? verilir, zigot geli?erek embriyoyu verir. Embriyo ileride bitkiyi olu?turacak yap?d?r. Embriyo ve onu besleyecek olan besin doku ve tohum içinde bulunur. Yani tohum embriyoyu içinde bar?nd?ran ve onu koruyan yap?d?r. Döllenmeden sonra, döllenen yumurta embriyoyu olu?turdu?u gibi, yumurtal?kta etli ve sulu bir hal alarak meyveyi olu?turur. Meyve tek bir yumurtal?ktan olu?ursa, basit meyve (erik, kiraz,?eftali,vi?ne,f?nd?k,ceviz,kestane) birden fazla yumurtal?ktan olu?ursa bile?ik meyve (ahududu,bö?ürtlen,çilek) sadece yumurtal?ktan olu?ursa gerçek meyve (üzüm,?eftali,kiraz erik),yumurtal?k d???ndaki di?er organlarda (çanak yaprak,taç yapraklar vs.) olu?umuna kat?l?rsa yalanc? meyve (elma,armut,ayva) ad?n? al?r.Bitkilerin meyve ve tohumlar? olgunla?t?ktan sonra su,rüzgar,hayvan ve insanlar arac?l???yla çevreye yay?l?r. Meyveler hayvanlar yada insanlar taraf?ndan yendikten sonra tohumlar topra?a at?l?r. Toprakta uygun nem ve ?s? oldu?unda tohum içine su alarak kabu?unu çatlat?r, böylece çimlenme olay? ba?lar. Çimlenmeyle yeni bir bitki olu?ur. Aç?k tohumlular denen bitki grubunda, tohum taslaklar? meyve yapraklar?yla örtülü de?ildir. Örn;çam,ladin,sedir,köknar. Bu bitkiler her zaman ye?il kalan su bitkilerdir. Kapal? tohumlular denen grupta ise tohum taslaklar? meyve yapraklar?yla örtülü durumdad?r. Örn;gül,gelincik,elma vs. Bu grupta otsu ve su türler bulunur, genelde bitkiler bu gruptand?r.Baz? bitkilerse suda ya?arlar. Böyle bitkilerin suda tutunmas?n? sa?layan hava ve destek kökleri vard?r. Su içinde olan gövdeden ç?kan yaprak ve çiçekler su yüzeyinde görülürler. Bunlar?n yapraklar?ndaki gözenekler üst yüzeydedir. Böyle bitkilere su bitkileri denir. Örn;nilüfer,su mercime?i,saz,su kam???.
Ç?ÇEKS?Z B?TK?LER (Sporlu bitkiler):Çiçek ve tohum yap?s? olmayan bitkilerdir. Üremeleri spor keselerinde olu?an spor denen yap?larlad?r. Çiçeksiz bitkilerin kök,gövde,yaprak gibi organlar? da iyi geli?memi?tir. ?letim demetinin bulunup bulunmamas?na göre, damarl? ve damars?z bitkiler olmak üzere 2 gruptur. Su yosunlar?, karayosunlar?, ci?erotlar? damars?z çiçeksiz bitkiler grubundand?r ve iletim demetleri bulunmaz. E?reltiotlar?, kibrit otlar? ve atkuyruklar? damarl? sporlu bitkilerdir ve iletim demetleri bulunur. Su yosunlar? (Algler): Deniz, göl, batakl?k, nemli toprak ve a?aç gövdelerinde ya?arlar. Hücrelerinde klorofil vard?r ve fotosentez yaparlar. Klorofilden ba?ka renk maddesi de ta??rlar ve bu pigmentlerine göre mavi-ye?il, ye?il, kahverengi, sar?, k?rm?z? suyosunu gibi gruplara ayr?l?rlar.Karayosunu: Nemli yerler, a?aç kabuklar?, kayalar ve toprak üzerinde görülen, küçük ye?il renkli bir bitkiciklerdir. Boylar? 1-2cm. kadard?r.E?reltiotlar?: Ormanlar?n nemli topraklar?nda ya?arlar. ?letim demetleri oldu?undan çiçekli bitkilerin en geli?mi? grubudur. Geni? yapraklar?n?n alt yüzeyinde küçük kahverengi spor keseleri bulunur.
B?TK?LER VE ÇEVRE Bitkiler tüm dünya üzerinde karalardan denizlere geni? bir alana yay?lm??lard?r. Karalarda bitkiler, di?er ortamlara göre daha fazlad?r ve daha geli?mi?tir. ?klim bitkiler üzerinde önemli etkiye sahiptir. Bu yüzden kara bitkileri iklime ba?l? olarak, çöl bitkileri, orman bitkileri, çay?r bitkileri, step bitkileri gibi isimler al?r. Her grup bulundu?u iklime ve ortama uyum sa?lam?? durumdad?r. Bitkilerin yapraklar? ne kadar büyükse kaybedecekleri su o kadar fazla olacakt?r. Bu yüzden ?l?k ve nemli alanlarda ya?ayan bitkilerin yapraklar? büyük, so?uk ve kurak bölgelerde ya?ayan bitkilerin yapraklar? küçüktür. Bu yüzden baz? a?açlar k???n yapraklar?n? döker.Çöl bitkileri suyun bulunmad??? kurak ortamlarda ya?ad?klar?ndan, su kayb?n? en aza indirmelidir. Bunun için, gövde su depo etmi?, yapraklar dikensi ?ekle dönü?mü? ve küçülmü?tür. Kökleri daha fazla suya ula?abilmek için derine iner. Çay?r ve step bitkileri, genelde otsu ve çal?ms?d?r.Ya?mur ormanlar? ise uzun ve s?k a?açlardan olu?ur. Tropik ya?mur ormanlar?, oksijen, karbon ve su çevrimlerinde önemli görev üstlendiklerinden, dünya ikliminin dengede tutulmas?nda büyük önem ta??rlar.Yeryüzündeki farkl? ikim ku?aklar?:
1)S?cak ku?ak(tropikal iklim): Ekvatorun iki taraf?ndaki dönenceler aras?nda kalan bölgedir. S?cakl?k yüksektir.ekvator çevresi çok ya???l?, bitki örtüsü zengin ve ormanl?kt?r(tropik ya?mur ormanlar?). Dönencelere yakla?t?kça çay?rlar ve seyrek a?açlar görülür. Dönenceler çevresinde bozk?rlar ve çöl bitkileri görülür.
2)Orta ku?ak(?l?man iklim): Dönenceler ile kutup daireleri aras?nda kalan bölgedir. Bu ku?akta 4 mevsim ya?an?r. Ya???? bol olan yerlerde ormanlar, di?er yerlerde bozk?rlar görülür.
3)Kutup ku?a??(so?uk iklim): kutup daireleri ile kutup noktalar? aras?ndaki bölgedir. Ço?u kar ve buzlarla kapl?d?r. Bodur çal?lar,yosunlar,az say?da otsular yeti?ir.Bitkiler ormanl?k alanlara daha çok ya?murun ya?mas?n? sa?lar. Ayr?ca kökleriyle topra?? tutar ve topra??n olu?mas?n? da sa?lar. Ya?an ya?murun bitki kökleri taraf?ndan tutulmas? sonucu yer alt? sular? olu?ur. Bitkilerin en önemli özelli?i güne? enerjisini kullanarak besin ve oksijen üretmeleridir (Fotosentez). Hayvanlar?n ya?amalar? için gerekli enerji, bitkilerin ürettikleri besin ve oksijenden sa?lan?r. Canl?larda birinin di?erini yemesi sonucu besin zinciri olu?ur. Bitkilerde besin olarak depolanan enerji, bir besin zinciri biçiminde tüm canl?lara da??l?r. Bitkilere besinlerini ürettiklerinden üreticiler denir. Sadece bitkilerle beslenen hayvanlara birincil tüketiciler, bunlarla beslenenlere ikincil tüketiciler denir. ?kincil tüketicilerle beslenen di?er bir gruba ise üçüncül tüketiciler ad? verilir. Zincirin her basama??nda olu?an bitkisel ve hayvansal kal?nt?lar? topraktaki humus ve minerallere dönü?türen baz? bakteriler ve mantarlardan olu?an ayr??t?c?lar bulunur.Ot - çekirge - kurba?a - y?lan(Üretici) (birincil tüketici) (ikincil tüketici) (üçüncül tüketici)Çevre kirlili?i:Çevre kirlili?ini olu?turan etmenler:1)Bitki örtüsünün tahribi: ?nsanlar yerle?me,tarla açma, tesis kurma, yol yapma ve orman yang?n? gibi nedenlerle bitki örtüsünü tahrip ederler. Ç?plak kalan arazilerde topra??n verimli üst katman? su, rüzgar, ç??, buzul, ya?mur, sel ve yerçekimi gibi etmenlerin etkisiyle a??n?p ta??n?r,buna erozyon denir. Erozyonun önlenmesi için bitki örtüsünün korunmas?, e?imli arazilerin teraslama ile e?ime dik olarak sürülüp ekilmesi gerekir. 2)Toprak kirlili?i: Topra?a kar??an zararl? maddeler topra??n özelli?ini bozar. Topra?? verimsiz hale getir. Kirlenen toprakta verim dü?er, üretim azal?r ve arazi çorakla??r. Topra??n kirlenmesi özellikle tar?m alanlar?nda kullan?lan yanl?? ilaçlama, yanl?? gübreleme ve a??r? sulama ile gerçekle?ir. A??r? sulama, topraktaki minerallerin çözünerek ta??nmas?na neden olur. Buda bitkilerin büyüme ve geli?mesini engeller. Kirlenen toprakta zehirli maddeler bitkisel ürünlerde birikir ve böylece besin zinciri yoluyla kirlilik insana kadar ula?abilir.3)Su kirlili?i: Su, do?ada bir döngü içindedir.canl?lar suyu kulland?ktan sonra çe?itli ?ekillerde döngüye geri verir. Deterjan, tar?m ilaçlar?, makine ya?lar?, s?cak su,petrol ürünleri gibi maddelerin su ortam?na ta??nmas? ile su kirlili?i olu?ur. Bu durum sudaki canl?lar? olumsuz etkileyerek,ölümlerine neden olur. 4)Hava kirlili?i: Sanayi kurulu?lar?, termik santraller yada evlerin bacalar?ndan ve ta??tlar?n egzozlar?ndan ç?kan gazlar, hava kirlili?ine neden olur. Özellikle kükürt içeren dü?ük kalorili kömürlerin yak?lmas?yla olu?an kükürt dioksit (SO) gaz?, havada su buhar?yla birle?erek yeryüzüne asit ya?muru olarak iner. Asit ya?murlar? bitkilerin solunum ve fotosentez i?levini azaltarak, ölümüne sebep olur. Ayr?ca atmosferde biriken karbondioksit (CO) gaz?, yeryüzüne yans?yan güne? ???nlar?n? tutar ve atmosfere gitmesini engeller. Bu olay sonucu yeryüzünün ?s?nmas?na sera etkisi denir. Sera etkisi anormal hava ko?ullar?na ve iklimde de?i?melere neden olur.

 

Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn946
mod_vvisit_counterDn1041
mod_vvisit_counterBu Hafta5882
mod_vvisit_counterBu Ay19772
mod_vvisit_counterToplam7633606

Kimler evrimii

Şu anda 21 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev