TalebeDunyasi.Com | Öğrenci Ödev Portalı

Anasayfa Site Haritas? E?itim Haberleri Ara
 
2011-2012 Y?l? 12.S?n?f Co?rafya Kitab? Cevaplar?

2011-2012 Y?l? 12.S?n?f Co?rafya Kitab? Cevaplar? [Yeni Müfredat] Yeni Kitap Lise4

 

CO?RAFYA 12 SAYFA 20 ÖLÇME DE?ERLEND?RME SORULARI

1.Sera etkisi nedir ? Aç?klay?n?z.

Güne? ???nlar?n?n yeryüzüne çarp?p ?s? enerjisi haline dönü?mesi s?ras?nda, bu enerjinin uzaya yay?lmas?n? önleyen ve bir manto gibi görev yapan, karbon dioksit, tozlar, su buhar?, partiküller v.s. maddelerin ?s?y? abzorbe ederek, dünyan?n giderek ?s?nmas?na sebep oldu?u olayd?r. sera gazlar?: H2O, CH4, NO2, CFC gibi sera etkisini olu?turan gazlard?r.

2.Sumatra'n?n Toba Da??'nda 73 bin y?l önce meydana gelen volkanizman?n sonuçlar? nelerdir?

Sumatra'daki Toba Da?? yakla??k 73.000 y?l önce patlam?? ve atmosfere yo?un bir ?ekilde kül ve gaz yay?lm??t?r. Patlaman?n ?iddetiyle gökyüzünün karard??? ve bölgede s?cakl?k de?erlerinin önemli ölçüde azald??? görülmü?tür. Bu nedenle iklimin Buzul Ça??'ndaki duruma döndü?ü tahmin edilmektedir. Günümüzde o bölgede patlamadan geriye kalan 5-10 cm kal?nl???nda kül tabakas? mevcuttur.


3.Fosil yak?t kullan?m?ndaki art??, do?al sistemleri nas?l etkilemektedir?

Fosil yak?tlar?n çevre kirlenmesindeki etkisi çok fazlad?r ve do?al sistemleri olumsuz etkilemektedir.Fosil yak?tlar?n kullan?lmas?yla ortaya ç?kan gazlar?n atmosferdeki oran?n?n artmas? asit ya?murlar?na neden olacak ve içilebilir su kaynaklar? azalacakt?r.Ayr?ca fosil yak?tlar?n üretilmesi ve da??t?lmas? esnas?nda da çevre kirli?i artmaktad?r.Fosil yak?t kullan?m?ndaki art?? ,atmosferdeki karbondioksit, metan ve azotoksit gazlar?n?n oran?n?n artmas?na ve sera etkisini art?rarak dünyan?n normalden fazla ?s?nmas?na (küresel ?s?nmaya) neden olmaktad?r. Küresel ?s?nman?n sonucu olarak, tatl? su kaynaklar?n?n azalmas?, g?da üretimi ko?ullar?ndaki genel de?i?iklikler ve seller, f?rt?nalar, s?cak dalgalar? ve kurakl?k nedeniyle ölümlerde ya?anacak art?? gibi potansiyel tehlikeler gündeme gelecektir.Bu durum en çok, h?zl? iklim de?i?imine kar?? haz?rl?k yapamayan yoksul ülkeleri etkileyecektir.Ya?am alanlar?n?n h?zl? de?i?imine ayak uyduramayan birçok bitki ve hayvan türünün nesli yok olacakt?r. Dünya Sa?l?k Örgütü'nün verilerine göre, s?tma ve yetersiz beslenme gibi nedenlerden milyonlarca ki?i ölümle yüz yüze gelecektir.

4.Küresel ?s?nmaya yol açan karbon gazlar?n?n atmosferdeki art???n? azaltmak için
neler yap?lmal?d?r?


Fosil yak?tlar?n, enerji üretiminde kullan?m?na s?n?rlama getirilmelidir.Do?ayla dost enerji(hidroelektrik, jeotermal, güne?, rüzgar,dalga) kaynaklar?n?n kullan?m? artt?r?lmal?d?r. Ayr?ca daha az enerji tüketen cihaz ve araçlar geli?tirilmeli, enerji daha verimli kullan?lmal? ve enerji tasarrufu için gerekli önlemler al?nmal?d?r.

5.Alp Da?lar?'n?n uzant?s? kuzey ve güney do?rultusunda olsayd? bu durum Avrupa'daki ula??m sistemini nas?l etkilerdi ?

Alp Da?lar?'n?n uzant?s? kuzey ve güney do?rultusunda olsayd? kara ve demiryolu ula??m hatlar? da kuzey güney do?rultusunda olacak ve kuzey güney do?rultusunda ula??m kolayla?acakt?.

6.Önceki jeolojik devirlerde çok uzun zaman diliminde meydana gelen iklim
de?i?ikli?i günümüzde neden çok k?sa bir zamanda gerçekle?mektedir?


?nsanlar?n?n say?s?n?n ve insan faaliyetlerinin artmas? ve özellikle sanayi devriminden sonra meydana gelen fosil yak?tlar?n kullan?m?ndaki art?? iklim de?i?ikliklerinin k?sa bir sürede gerçekle?mesine imkan tan?maktad?r.?nsan faaliyetleri klimatolojik süreçleri olumsuz yönde etkileyerek iklim de?i?imlerini h?zland?rmaktad?r.

7.Küresel ?s?nma bitki ve hayvan topluluklar?n? nas?l etkilemi?tir? Örneklerle aç?klay?n?z.

Küresel ?s?nma bitki ve hayvan türlerinin say?s?n?n azalmas?na,ya?am alanlar?n?n de?i?mesine, ya?amlar?n?n de?i?mesine(adaptasyon süreci) ve baz? türlerin neslinin tükenmesine neden olmaktad?r.Kanada’n?n kuzeyinde ya?ayan karibular?n say?s? 1989’da 2001’e 178.000’den 123.000 dü?mü?tür.Bu durumun nedeni ?s?nma nedeniyle bahar aylar?n?n erken ba?lay?p erken sona ermesi nedeniyle karibu yavrular?n?n k??? geçirmeye yeterli a??rl??a ula?madan bitkilerin kurumas?d?r.Küresel ?s?nma nedeniyle Alaska’daki ladin a?açlar? zarar görmektedir. Avrupa'da 35 yerli kelebek üzerinde yap?lan bir ara?t?rma, bu türlerin yakla??k üçte ikisinin son 20-30 y?lda yay?l?m alanlar?n? 30 ile 240 km kuzeye kayd?rd???n? ortaya ç?kard?. Avrupa'daki pek çok bitki 50 y?l öncesine göre bir hafta erken çiçek aç?yor ve sonbaharda yapraklar?n? be? gün önce döküyor. ?ngiltere'de ku?lar 20. yüzy?l ortalar?na oranla ortalama 9 gün erken kuluçkaya yat?yor, kurba?alar ise 7 hafta erken çiftle?iyor. Kuzey Amerika'da a?aç k?rlang?çlar? 25 y?l öncesine göre ilkbaharda kuzeye 12 gün erken göç ediyor.

8.Sellerin do?al süreçlere olan etkisini örneklerle aç?klay?n?z.

Seller sonucunda can ve mal kay?plar? ya?anmaktad?r.Seller sonucunda ekili alanlar zarar görmekte,salg?n hastal?k tehlikesi ortaya ç?kmaktad?r.Selin etkiledi?i yerlerdeki ekosistemlerde de?i?iklik olmakta bitki ve hayvan türleri bundan olumsuz etkilenmektedir.Selin etkiledi?i alanlarda çatlaklar?n ve oyuklar?n olu?mas? ve bunun sonucu olarak yamaçlarda çökmeler(kütle hareketleri)dir.Büyük miktardaki toprak ba?ka yerlere ta??n?r.Tar?m arazileri selin getirdi?i maddelerle örtülür ve toprak verimsizle?ir.

9.Günümüze kadar yeryüzünde büyük volkanik patlamalar nerelerde gerçekle?mi?tir ?

Yellow Stone (ABD) ve Toba Da?? (Endonezya) büyük volkanik patlamalar?n meydana geldi?i noktasal örneklerdir.
Büyük volkanik patlamalar Pasifik Okyanusu çevresi, Japonya, Endonezya,Güneydo?u Asya Adalar?,Akdeniz Çevresi , Hawai ve Atlas okyanusunun orta kesimleri aktif volkanik alanlard?r. Etna (Sicilya, ?talya),Hekla (?zlanda),Kilauea (Havai, ABD), Krakatoa (Rakata, Endonezya),Mauna Loa (Havai, ABD),Mauna Kea (Havai, ABD),Mount Baker (Washington, ABD),Erebus Da?? (Ross Adas?, Antarktika),Mount Hood (Oregon, ABD), Mount Fuji (Honshu, Japonya),Mount Rainier (Washington, ABD),Mount Shasta (California, ABD),St. Helens Da?? (Washington, ABD),Novarupta (Alaska, ABD),Popocatépetl (Meksiko, Meksika),Uluda? (Olympos Da??) (Bursa, Türkiye)
Surtsey (Surtsey adas?, ?zlanda),Santorini (Santorini adas?, Yunanistan)Tambora (Sumbawa, Endonezya),Teide (Tenerif, Kanarya Adalar?, ?spanya),Tungurahua (Ekvador),Vezüv (Napoli Koyu, ?talya),Llaima (?ili),Pelée (Martinik) büyük volkanik patlamalar?n meydana geldi?i alanlard?r.

10.Küresel ?s?nmaya ba?l? olarak okyanus ak?nt?lar?nda meydana gelebilecek de?i?im ne gibi sonuçlara yol açacakt?r ?

Okyanus ak?nt?lar? sürekli rüzgarlar ve Ekvator ile Kutuplar aras?ndaki tuzluluk ve s?cakl?k fark?ndan dolay? ortaya ç?kmaktad?r.Buzullar?n erimesi sonucu Okyanus s?cakl?klar? ve tuzluluk oranlar?nda de?i?im olacakt?r. Bu durum, okyanus ak?nt?lar?n? da yava?latacakt?r. Okyanus ak?nt?lar?n?n karalar?n k?y? kesimlerinin ?s?nmas?nda, so?umas?nda, ya??? almas?nda, s?cakl???n Ekvator'dan Kutuplar'a ta??nmas?nda büyük önemi oldu?u için okyanus ak?nt?lar?n?n yava?lamas? k?sa sürede çok büyük iklim de?i?ikliklerine neden olacakt?r.

11.Hollanda, deniz seviyesinde meydana gelen de?i?melere kar?? k?y?lar?n? korumak için ne tür tedbirler alm??t?r?

Hollanda k?y? bölgesinin dü?ük kotlu bir do?aya sahip olu?u; f?rt?nalar ve deniz seviyesindeki yükselmelerle birle?ince, bölgeyi k?y? ta?k?nlar? ve erozyon aç?s?ndan hassas bir duruma dönü?türmektedir. Deniz seviyesi alt?nda bulunan ülkenin büyük bir kesimi, ta?k?nlara kar?? yap?lan barajlar ve seddeler taraf?ndan korunmaktad?r.1990 y?l?ndan bu yana kum beslemesi yoluyla daha fazla toprak kayb?n? önlenerek k?y? çizgisini korumakt?r.

12.Günümüzde yeryüzünde ekstrem olaylar?n ya?anmas?nda hangi faktörler etkili olmu?tur?

Klimatolojik süreçler,Jeolojik süreçler ve ?nsan faaliyetleri ekstrem olaylar?n ya?anmas?nda etkili olmaktad?r.
Sera gazlar?ndaki art?? ve küresel ?s?nma Ekstrem s?cakl?klar,?iddetli f?rt?nalar,A??r? ya???lar,Sel ve Kurakl?k gibi ekstrem do?a olaylar?n?n ya?anmas?nda etkili olmaktad?r.
Ekstrem s?cakl?klar?n ya?anmas?nda a??r? s?cak ya da a??r? so?uk hava kütleleri,?iddetli f?rt?nalar?n ya?anmas?nda Tropikal alçak bas?nçlar,A??r? ya???lar?n ya?anmas?nda bol nemli hava kütlelerinin yükselerek so?umas?,Sellerin olu?umunda a??r? ya???lar,kar ve buz erimeleri ve yanl?? arazi kullan?m?,Kurakl???n olu?umunda a??r? s?cak ve a??r? so?uk ile ya???lar?n beklenen seviyenin alt?na dü?mesi,Kütle hareketlerinin olu?umunda e?im,ya???, tabakalar?n uzan??? killi yap?,yanl?? arazi kullan?m? ,kaz? çal??malar? ile volkanik olaylar, deprem ve seller etkili olmu?tur.Volkanizma,Deprem ve Tsunami gibi ekstrem olaylar?n temel nedeni olarak da yer kabu?unu olu?turan levhalar?n hareketi ile olu?an gerilimler ve fay hatlar?n?n olu?umu yatmaktad?r.


12.SINIF CO?RAFYA SAYFA 24 ETK?NL?K ve CEVAPLARI Yukar?daki haritada ilk medeniyetlerin kuruldu?u yerler gösterilmi?tir. Dünya fiziki haritas?ndan ve yukar?daki haritadan yararlanarak a?a??daki sorular? cevaplay?n?z.
1.?lk medeniyetler hangi enlemler aras?nda yer almaktad?r? Söyleyiniz.
30 Güney ile 45 derece Kuzey enlemleri aras?nda kurulmu?tur.
2.?lk medeniyetlerin haritada gösterilen yerlerde ortaya ç?kmas?n?n nedenlerini s?n?fta arkada?lar?n?zla tart???n?z.
?klim ?artlar?n?n uygun olmas?(s?cakl?k ve ya???), co?rafi konumunun uygun olmas?, verimli tar?m alanlar?n?n bulunmas?, su kaynaklar?n?n varl??? ve korunakl? limanlar, kom?u medeniyetler, yer ?ekilleri
3.Harita üzerinde numaraland?r?lm?? yerlerde hangi medeniyetler kurulmu?tur? Söyleyiniz.
Aztek, ?nka,Maya,Akdeniz,Roma,?slam,Anadolu,Türk,Hint,Ara


12.SINIF CO?RAFYA SAYFA 24 ETK?NL?K ve CEVAPLARI Yukar?daki haritada ilk medeniyetlerin kuruldu?u yerler gösterilmi?tir. Dünya fiziki haritas?ndan ve yukar?daki haritadan yararlanarak a?a??daki sorular? cevaplay?n?z.
1.?lk medeniyetler hangi enlemler aras?nda yer almaktad?r? Söyleyiniz.
30 Güney ile 45 derece Kuzey enlemleri aras?nda kurulmu?tur.
2.?lk medeniyetlerin haritada gösterilen yerlerde ortaya ç?kmas?n?n nedenlerini s?n?fta arkada?lar?n?zla tart???n?z.
?klim ?artlar?n?n uygun olmas?(s?cakl?k ve ya???), co?rafi konumunun uygun olmas?, verimli tar?m alanlar?n?n bulunmas?, su kaynaklar?n?n varl??? ve korunakl? limanlar, kom?u medeniyetler, yer ?ekilleri
3.Harita üzerinde numaraland?r?lm?? yerlerde hangi medeniyetler kurulmu?tur? Söyleyiniz.
Aztek, ?nka,Maya,Akdeniz,Roma,?slam,Anadolu,Türk,Hint,Ara


12.SINIF CO?RAFYA KITABI SAYFA 26-27 ETK?NL?K ve CEVAPLARI
1.Konu içinde baz? medeniyetler hakk?nda bilgiler verilmi?tir. Siz de di?er medeniyetlerle ilgili ara?t?rma yaparak bo? b?rak?lan kutucuklar? doldurunuz.
2.Medeniyetlerin kurulmas?nda etkili olan benzer ve farkl? yönleri tespit ederek bunun nedenlerini tart???n?z.

?klim ?artlar?n?n uygun olmas?(s?cakl?k ve ya???), co?rafi konumunun uygun olmas?, yer ?ekillerinin uygun olmas?, verimli tar?m alanlar?n?n bulunmas?, su kaynaklar?n?n varl??? ve korunakl? limanlar?n varl??? medeniyetlerin kurulmas?nda etkili olmu?tur. Medeniyetlerin kuruldu?u yerlerin etraf?ndaki do?al s?n?rlar medeniyetlerin özgün yap?ya sahip olmalar?n? sa?lam??t?r. Tar?m topraklar? az olan k?y?larda denizcilik ve ticaret geli?mi?tir.
?LK MEDEN?YETLER ve ÖZELL?KLER?
MEZOPOTAMYA MEDEN?YET? Mezopotamya, kuzey ve kuzeydo?udan yüksek da?larla çevrili, güneyden Suriye ve Arabistan çöllerine aç?k, geni? bir düzlüktür. Varl???n? ve önemini, Anadolu topraklar?ndan do?an Dicle ve F?rat nehirlerine borçludur.
Mezopotamya'da tar?ma uygun olmayan alanlar? tar?ma kazand?rmak için sulama kanallar? yap?lm??, batakl?klar drene edilmi? ve ta?k?n sonras? olu?an alüvyon birikintileri düzeltilmi?tir. Bu çal??malar sonucu zamanla köyler geli?erek kent hâline gelmi?tir. Böylece Mezopotamya'da ilk kültür merkezleri ortaya ç?km??t?r. Kentlerin ortaya ç?kmas? insanl?k tarihinde, ate?in bulunmas? ve tar?m?n ba?lamas?ndan sonra kaydedilen önemli bir a?amad?r. ?lk kültür merkezlerinin ortaya ç?kt???, önemli mimari eserlerin olu?turuldu?u uygarl?klar, tarihî ve co?rafi ko?ullar?n etkisiyle h?zl? geli?mi?tir.


MISIR MEDEN?YET?
M?s?r medeniyeti, Kuzey Afrika'da Nil Nehri ve etraf?nda kurulmu?tur. Etraf?n?n çöllerle kapl? olmas? di?er medeniyetlerle etkile?iminin daha az olmas?na neden olmu?tur. Bu nedenle M?s?r medeniyeti kendine özgü özelliklere sahiptir. M?s?rl?lar?n medeniyete geçi?inde; neolitik yerle?melerin varl???, Nil Nehri ve Mezopotamya uygarl??? etkili olmu?tur. M?s?r'?n da Mezopotamya gibi, büyük bir ta?k?n nehre sahip olmas?, verimli topraklar?ndan y?lda iki kez ürün al?nabilmesi ve uygun iklim ?artlar?na sahip olmas? uygarl??a geçi?ini kolayla?t?rm??t?r. Nil Nehri çevresinde ya?ayanlar düzenli ta?k?nlardan sonra bozulan tarlalar?n s?n?rlar?n? yeniden tespit etmek için matematikten yararlanm??lard?r. Bu durum kamu yönetimi örgütlenmesini olu?turarak bilimin de geli?mesine katk? sa?lam??t?r. Nil Nehri'nin uygarl??a di?er bir katk?s? da üzerinde ula??m yap?lmas?d?r. Nehrin düzenli ak??? nehir ta??mac?l???n? geli?tirmi?, bu da yönetimin bölgeyi kolayca denetlemesine imkân sa?lam??t?r. Nil boyunca hem ticari ili?kiler rahatça yap?lm?? hem de vergiler kolayca toplanm??t?r. Bu durum uygarl???n çok daha h?zl? büyüyüp güçlenmesinde etkili olmu?tur. Kendilerine özgü hiyeroglif (kutsal resim yaz?s?) yaz?s?n? kullanm??lard?r. Yaz?lar?n? "papirüs" ad? verilen bitki yapraklar?na yazm??lard?r. Eczac?l?k, kimya ve t?pta geli?mi?lerdir. Matematikte "pi" say?s?n? bulmu? ve astronomide geli?mi?lerdir.Rasathaneler kurmu?lar ve Nil Nehrinin ta?ma sürelerini hesaplam??lard?. Güne? y?l? esas?na dayal? ilk takvimi M?s?rl?lar yapm??lard?r. Romal?lar, M?s?rdan ald?klar? bu takvimi geli?tirerek bugün kulland???m?z Miladi takvimi olu?turdular.

Hint uygarl???
Ganj,Brahmaputra ve ?ndus nehirleri çevresinde Hint Medeniyeti ortaya ç?km?? ve geli?mi?tir. Bu bölgede elveri?li iklim ?artlar? ve verimli tar?m alanlar? bulunmaktad?r. Entansif tar?m yöntemleri geli?tirmi?ler, fili evcille?tirmi?ler, mimari ve yaz? alan?nda uygarl??a katk?da bulunmu?lard?r. Ülkenin tarihini co?rafi ?artlar? etkilemi?tir. Elveri?li iklimi ve verimli topraklar?ndan dolay? pek çok kavimin istilas?na u?ram??t?r.

Akdeniz uygarl?klar?
Akdeniz k?y?lar?, medeniyetlerin ilk kuruldu?u alanlardan biridir. Tar?m alanlar?n?n az olmas?, akarsular?n varl???, k?y?lar?nda liman olmaya elveri?li ada ve yar?madalar?n bulunmas? bu bölgede ?yonya, Lidya, Yunan, Fenike ve Roma gibi birbirinden farkl? medeniyetlerin kurulmas?na neden olmu?tur. Bu medeniyetlerden baz?lar? yer alt? ve yer üstü kaynaklar? bak?m?ndan zengin olmad?klar?ndan deniz ticaretine yönelmi?ler ve ihtiyaçlar?n?n bir bölümünü denizden kar??layarak denizci karakterli uygarl?klar kurmu?lard?r.
?yonlar ve Yunanl?lar zamanla gemi yap?m?nda ustala?m?? ve Akdeniz k?y?lar?ndaki ürünleri toplayarak ihtiyac? olan toplumlara pazarlamaya ba?lam??lard?r. Böylece farkl? uygarl?klar aras?nda, ticari mallar ta??n?rken ayn? zamanda kültürel geli?meler bir merkezden di?erine nakledilmi?tir.
Akdeniz uygarl?klar? yeni ?ehirler ve koloniler kurarken buradaki insanlar bereketli tar?m alanlar?n?n az olmas? nedeniyle daha geni? ticari imkân sunan sahalarda yerle?mi?lerdir. Böylece kentle?me Akdeniz'in do?u k?y?lar?ndan bat? k?y?lar?na do?ru yay?lm??t?r.

Çin uygarl???
Sar? ve Gök ?rmak çevresinde kurulmu?lard?r. Bu alanlar verimli topraklar bulunmaktad?r. Güneybat?s? ormanl?k yüksek da?larla, Kuzeybat?s? da bozk?rlar ve çöllerle s?n?rl? olan Çin de d??a kapal? ve özgün bir medeniyetin ortaya ç?kmas?n? sa?lam??t?r. T?p, matematik ve astronomi alan?nda da ileri gitmi?lerdir. Çinliler kendilerine özgü bir yaz? kullanm??lar, barut, pusula, ka??t, matbaa ve mürekkebi icat ederek dünya medeniyetinin geli?mesine katk?da bulunmu?lard?r. Porselen yap?m?, ipekli dokumac?l?kta ileri gitmi?lerdir. Hun sald?r?lar?na kar?? Çin Seddi'ni yapm??lard?r.

Maya uygarl???
Maya uygarl??? Amerika k?tas?ndaki Kolomb-öncesi uygarl?klardan biridir. Bir Orta Amerika uygarl??? olan Maya uygarl???, binlerce y?l boyunca Meksika'n?n güneydo?usundan, Honduras, El Salvador ve Guatemala'ya kadar uzanan bir bölgede hüküm sürmü?tür. Maya dilini olu?turmu?lard?r. Mayalar astronomi, matematik, mimari ve sanat gibi birçok alanda ileri bir uygarl?k olu?turmu?lard?r. Klasik-öncesi dönemden itibaren ola?anüstü yap?lar in?a etmi?lerdir. Ta? i?lemecili?inde ileri gitmi?lerdir. Piramitler, tap?naklar?, saraylar,dikili ta?lar,top sahalar? gibi büyük yap?lar in?a etmi?lerdir. Kulland?klar? ta?, genellikle kireç ta??d?r. Mayalar?n ticari mallar? aras?nda ye?im ta??, kakao, m?s?r, tuz ve obsidyen ta?? say?labilir. Çömlekçilik ve seramik yap?m?nda uzmanla?m??lard?r. Entansif tar?m sistemlerini kullanm??lard?r. Yaz?, say? sistemi ve “Uzun Hesap” denilen takvim sistemini olu?turmu?lard?r. ?ehircilikte ileri gitmi? ve birçok ?ehri meydana getirmi?lerdir. Akarsu, dere, göllerde ve denizlerde kanolarla ta??mac?l?k(denizcilik) yapm??lar ve ticaretle u?ra?m??lard?r.Kendilerine has dilleri mevcuttu. Yaz?y?, s?f?r? da içine alan bir say? sistemini ve astronomiye dayanan takvimi kullan?yorlard?. Dikkat çekici eserler in?â etmi?lerdi.

?nka Uygarl???
?nkalar, Büyük Okyanus k?y?s?na paralel uzanan And s?rada?lar? üzerinde 12-16. yüzy?llar aras?nda ya?am?? ve büyük bir imparatorluk kurmu?lard?r. Bu bölge çok de?i?ik iklim ve do?a ko?ullar?n? içermekteydi. ?nkalar?n ya?ad?klar? And Da?lar?'n?n bat? k?y?s?nda çöl ve vadiler yer al?rken kuzeydo?u kesimleri tropikal ya?mur ormanlar?yla kapl?yd?.
?nkalar, ?ehirlerini ve kalelerini, dini inançlar? nedeniyle korumak ve savunabilmek için And Da?lar?'n?n yüksek kesimlerdeki dik ve sarp yamaçlara in?a etmi?lerdi. Bu yap?lardaki devasa ta? bloklar çok hassas ve düzgün bir ?ekilde birbirleriyle birle?tirilmi?tir. Ta? i?çili?inde ileri gitmi?lerdir.
?nkalar bulunduklar? bölgenin co?rafi konumu nedeniyle güne?in hareketleri konusunda uzmanla?m??lar ve güne? saatini yapm??lard?r. Yüksek kayal?klara yerle?tirdikleri elips ?eklindeki alt?n yans?t?c?larla astronomik gözlemler yapm??lar, güne?in y?ll?k hareketlerini incelemi?lerdir. Patates tar?m?n? ilk yapan medeniyettir. Tar?mda teraslama yöntemi ve di?er entansif tar?m tekniklerini kullanm??lard?r. Sözlü edebiyatlar? olup, yaz?lar? yoktu. M?s?r ve patates yeti?tirip, sekiler üzerinde tar?m yaparlard?. Ülkede mükemmel bir yol ?ebekesi vard?.

Aztek uygarl???
15. yüzy?l ile 16. yüzy?l ba?lar?nda, bugünkü Meksika’n?n orta ve güney kesimlerinde büyük bir imparatorluk kurmu?lard?r. Büyük bir imparatorluk kurabilmelerinin temelinde, kullan?labilir tüm topraklar?n entansif biçimde ekildi?i, geli?kin bir sulama ve batakl?k kurutma sistemine dayal? ola?anüstü tar?m düzenleri yatar. Bu yöntemlerle sa?lanan yüksek verimlilik, zengin ve kalabal?k bir ülkenin do?mas?n? sa?lam??t?r. ?nkalar, çat?lar? tahta kiri?ler üzerine saman örtülü, alt?n süslemeli büyük ta? kaleler ve tap?naklar yapm??lard?r. Ta? i?çili?i ve mimaride ileri gitmi?lerdir. Aztekler geli?mi? tar?m yöntemlerine, kendilerine ait bir dine, takvime, alfabeye sahiplerdi. Aztek kültürü kendisini, tar?ma ba?l? ekonomi, dokumac?l?k, çanak çömlek yap?m? metalurjide ba?lang?ç, say?lar, piramit ?eklinde yap?lar, takvim sistemi, resim yaz?s?, ?ehir devlet organizasyonu ve dini faaliyetlerde göstermi?tir.

12.SINIF Co?rafya Kitab? Etkinlik sayfa 28 bulmaca A?a??daki bulmacay? çözünüz.
1.Kültür ve medeniyetin yay?l???nda büyük etkisi olan ve tarihin ba?lang?c? olarak kabul edilen bulu?, YAZI
2.Mezopotamya'n?n do?usunda akan ve bu bölgeye hayat veren nehirlerden biri, D?CLE
3.Güneydo?u Anadolu'dan ba?layarak Basra Körfezi'ne kadar uzanan Dicle ve F?rat nehirleri aras?ndaki bölge, MEZOPOTAMYA
4.Maya uygarl???n?n bulundu?u alanda yeti?en tropikal ürünlerden biri, ANNANO
5.Maya uygarl???n?n bulundu?u bölgede yap?lar?n in?as?nda yayg?n olarak kullan?lan ta? K?REÇTA?I
6.Demirin günlük hayatta kullan?lmas? ile yap?lan ve tar?mda büyük geli?melere neden olan tar?m aleti SABAN
7.Büyük Okyanus k?y?s?nda And Da?lar?na paralel uzanan alanda kurulan, güne?in hareketleri konusunda uzmanla?an ve güne? saatini yapan uygarl???n ad?, ?NKA
8.Bugünkü Meksika s?n?rlar? içerisinde kurulmu? olan uygarl???n ad? AZTEK
9.Medeniyete geçi?te çok önemli katk?s? olan bulu?lardan biri ATE?
10.Mezopotamya'y? olu?turan ve bu bölgenin bat?s?ndan geçen nehir FIRAT


12.SINIF Co?rafya Kitab? Etkinlik sayfa 29
A?a??daki tabloda medeniyetlerin geli?mesine ve yay?lmas?na neden olan baz? bulu?lar verilmi?tir. Ön bilgilerinizden faydalanarak a?a??da bo? b?rak?lan yerleri doldurunuz.

Yaz?
Sümerler, yaz?y? ilk kullanan uygarl?kt?r. Yaz?, Asurlular ba?ta olmak üzere pek çok kavim taraf?ndan kullan?lmaya ba?lanm??t?r. Daha sonra bilim, hukuk ve ticarette de kullan?lm??, ard?ndan ilk e?itim kurumlar? aç?lm??t?r. Haftan?n günleri de bu dönemde belirlenmi?tir. Zaman içinde kahramanl?k hikâyeleri, dinî törenlerin uygulanma esaslar? vb. yaz?ya geçirilmeye ba?lanm??, tüm bunlar kültürün geli?mesine ve aktar?m?na büyük katk?lar sa?lam??t?r.
Takvim
Günümüzde takvim denilince miladi takvim akla gelir.Dünya'n?n güne? etraf?nda dönü?üne göre miladi takvim düzenlenmi?tir. 1 y?l, 365 gün 6 saat tir. Bu takvimi ilk kez M?s?rl?lar kullanm??t?r. Bu takvim; ?yonlar, Yunanlar ve Romal?lar taraf?ndan geli?tirilmi?tir. Roma ?mparatoru Jullius Cesar ve Papa XII.Gregor taraf?ndan düzenlenerek günümüzdeki ?eklini alm??t?r. Eski topluluklar, takvimde ay senesini kullan?yorlard?. Ay y?l? ile Güne? y?l? aras?nda 11 günlük fark vard?r. Ay y?l?nda her y?l ba?lang?c? 11 gün öne gelir.Miladi takvimin temelini olu?turmu?tur.?sa'n?n do?umu (Milat) ba?lang?ç al?nm??t?r. Milattan önceki tarihlerde rakamsal de?eri büyük olan tarih daha eski bir tarihi gösterir. Milattan sonraki tarihlerde rakamsal de?eri büyük olan günümüze daha yak?n bir tarihi gösterir.

Demir
Demiri ilk i?leyen milletlerden biri de Orta Asya'daki Türklerdir. Demir ilk önce silah yap?m?nda, daha sonra da araç gereç yap?m?nda kullan?lm??t?r. Eski Türkler göç ettikçe oradaki halklara demiri ve onu i?lemeyi ö?retmi?lerdir. Zamanla demir, sava?larda üstünlük elde etmenin temel unsurlar?ndan biri hâline gelmi?tir. Demir Hititler de demirden silah yap?m?nda kendilerine özgü teknikler geli?tirmi?ler ve çok daha sa?lam silâhlar yapmaya ba?lam??lard?r. Bu yolla iki yüzy?l boyunca süper güç olmay? ba?arm??lard?r. Demir, dayan?kl? oldu?undan tar?mda kullan?lan araçlar?n yap?m?nda kullan?lm??, sa?lam sabanlarla ekilen topraklardan daha bol ürün al?nmas? sa?lanm??t?r.

Ka??t
?nce bitki liflerinin keçele?mesi ile meydana gelen bugünkü ka??d?n ilk olarak M.S. 1. yüzy?lda Çin'de yap?ld??? san?lmaktad?r. Asl?nda M.Ö. 4000 y?llar?nda M?s?r'da bulunan Cyperius (papirüs) denilen bitkinin sap? uygun boyutlarda kesilip bir tahta üzerine dizilip, sulu vaziyette tokmaklanarak bir çe?it ka??t üretilmekteydi. Yap?l??? ve özelli?i bak?m?ndan bugünkü ka??ttan farkl? olmakla beraber, ka??t ismi bu papirüs ka??d?ndan kalm??t?r. Papirüsle beraber, çe?itli hayvan derilerinden yap?lan par?ömen ka??d? da tarih boyunca kullan?lm??t?r.
Ka??t, ilim ve kültürün yay?l?p geli?mesinde çok büyük bir rol oynam??t?r ve ilk para mant???n?n bir ?eyler sat?n alma, de?i? toku? gibi parasal ?eylerin ba?lang?c? olmu?tur. Yazma, ta??ma ve muhafazas?ndaki kolayl?klar, herhangi bir yerdeki ilim ve bilginin çok k?sa bir zamanda dünyan?n her taraf?na kolayca yay?lmas?n? temin etmi?, böylece bugünkü medeniyete ula??lmas?n?n ba?l?ca vas?talar?ndan birisi olmu?tur. Ka??d?n kimin taraf?ndan bulundu?u bugün kesin bilinmemektedir. Ancak bugünkü ka??t hamuru ile elde edilen ka??d?n ilk modeli milattan sonra 105'te Çin'de Ts'ai Lun ad?nda bir saray görevlisi taraf?ndan yap?ld??? kabul edilmektedir. 18. yüzy?lda Fransa'da ilk defa ka??t makinesi yap?lm??t?r.,


12.SINIF CO?RAFYA SAYFA 30-31 ÖLÇME VE DE?ERLEND?RME SORULARI VE CEVAPLARI
1.A?a??daki tabloda Mezopotamya uygarl???na ait baz? özellikler verilmi?tir. Di?er uygarl?klara ait özellikleri ön bilgilerinizden yararlanarak kutucuklara yaz?n?z.
http://www.frmtr.com/images/statusicon/wol_error.gif
A?a??daki resim küçültülmü?tür. Buraya t?klayarak büyütebilirsiniz. Resmin orijinal boyutlar? 773x599.
http://www.cografyam.org/ders_etkinlik/12.sinif_etkinlikler/resimler/sayfa30_1.soru_tablo.JPG2.?lk uygarl?klardaki kentlerin özellikleri nelerdir?

Verimli tar?m alanlar?n?n ortas?nda ula??m bak?m?ndan elveri?li pazar yerleri olarak ortaya ç?km??lard?r. Ticaretin geli?mesine paralel olarak geli?mi?lerdir. Kentlerin toplam say?lar? ve nüfuslar? azd?r.

3.Neolitik sonras? ilk medeniyetler nerelerde ortaya ç?km??t?r?

Mezopotamya, M?s?r, ?ndus(Hindistan), Akdeniz Çevresi, Sar? ?rmak ve Gök ?rmak ve Orta Amerika’da ortaya ç?km??lard?r.

4.Mezopotamya uygarl???n?n Maya ve ?nka uygarl???ndan daha fazla sald?r?lara u?ramas?n?n nedenleri nelerdir?

Maya ve ?nka uygarl?klar?n?n çevresinde bu uygarl?klara kar?? koyabilecek medeniyetler yoktu. Yeni Dünya’da yer alan uygarl?klar Amerika ke?fedildikten sonra sald?r?lara u?ram??lard?r. Mezopotamya Uygarl??? ise Eski Dünya medeniyetlerinin ortas?nda yer al?yordu ve Mezopotamya’n?n ekonomik zenginlikleri ve co?rafi konumu çevresindeki medeniyetlerin istilalar?na neden olmu?tur.

5.M?s?r uygarl???n?n Mezopotamya'dan sonra do?mas?nda etkili olan faktörler nelerdir?

Etraf?n?n çöllerle kapl? olmas? di?er medeniyetlerle etkile?imi daha azd?r. Bu nedenle M?s?r Medeniyeti Mezopotamya medeniyetinden sonra ortaya ç?km??t?r ve özgün bir medeniyettir. Mezopotamya medeniyetinin çevresinde co?rafi engeller yoktur. Bu nedenle medeniyete geçi? bu bölgede daha önce olmu?tur. Di?er toplumlar ve ticaretin geli?mesi ?ehirlerin ve kültür merkezlerinin ortaya ç?kmas?na neden olmu?tur.

6.Hint uygarl???n?n kuruldu?u bölgenin co?rafi özellikleri nelerdir? Bu özellikler Hint uygarl???n?n geli?mesinde nas?l etkili olmu?tur?
7.M?s?r uygarl???n?n Mezopotamya uygarl??? kadar sald?r?lara maruz kalmamas?n?n nedenleri nelerdir? M?s?r uygarl???n?n kuruldu?u bölgenin etraf?n?n çöllerle kapl? olmas? bu bölgeye yap?lacak sald?r? ve istila hareketlerini güçle?tirmi?tir. Mezopotamya Uygarl??? ise Eski Dünya medeniyetlerinin ortas?nda yer al?yordu ve Mezopotamya’n?n ekonomik zenginlikleri ve co?rafi konumu çevresindeki medeniyetlerin istilalar?na neden olmu?tur.
8-30 derece kuzey enlemleri aras?nda yer al?r.Kuzeyden Himalaya Da?lar?,Belucistan Da?lar? ve Dekkan doruklar? ile çevrilidir.Güneybat? ve Güneydo?usunda Hint okyanusu yer al?r.?ndus ve Ganj nehirleri ve bu nehirlerin olu?turdu?u verimli ?ndus ve Ganj deltalar? Hint uygarl???n?n geli?iminde etkili olmu?tur.Ayr?ca muson iklimi tar?m topraklar?ndan y?lda iki kez ürün elde edilmesine imkan tan?m??t?r.
Bitki örtüsü ve hayvan türleri çe?idi son derece fazlad?r. Hindistan’?n kuzeybat?s?nda yer alan geçitler bu bölgeyi istilalara aç?k hale getirmi?tir. Ariler taraf?ndan ?ndus medeniyeti ortadan kald?r?lm??t?r.


12.SINIF Co?rafya Kitab? ÖLÇME DE?ERLEND?RME SAYFA 30 - 31 ÇOKTAN SEÇMEL? SORULAR A?a??daki çoktan seçmeli sorular? cevapland?r?n?z.

1.And Da?lar?n?n yüksek kesimlerindeki vadilerde ya?am?? ?nka medeniyeti ile ilgili a?a??da verilen bilgilerden hangisi yanl??t?r?
A)Patates tar?m?n? ilk yapanlard?r.
B)Ta? i?lemecili?inde ileri seviyededirler.
C)Tar?mda teraslama gibi ileri yöntemler kullanm??lard?r.
D)Güne?in hareketlerine ba?l? olarak güne? saati yapm??lard?r.
E)Kendilerine ait bir yaz? olu?turmu?lard?r.

2.Mezopotamya uygarl???n?n geli?mesinde a?a??dakilerden hangisi etkili olmam??t?r?
A)Verimli ta?k?n ovalar?n?n varl??? B)Dicle ve F?rat nehirlerinin bulunmas?
C)?klim ko?ullar?n?n tar?ma uygun olmas? D)Nüfus art???na ba?l? olarak üretimin h?zland?r?lmas?
E)Geçimlerini avc?l?k ve toplay?c?l?kla sa?lamalar?
3.Mezopotamya'daki kent devletlerinin ticaret ili?kilerini ba?latmas?nda a?a??dakilerden hangisinin etkili oldu?u söylenebilir?
A)Ham madde kaynaklar?n?n s?n?rl? olmas? B)Yeni topraklar elde etmek istemeleri
C)Paray? kullanmaya ba?lamalar? D)Kültürlerini yaymak istemeleri
E)Sava?ç? bir yap?ya sahip olmalar?

4.A?a??dakilerden hangisi ilk kültür merkezlerinin kuruldu?u bölgelerin ortak özelliklerindendir?
A)Yüksek platolar üzerinde geli?mi? olmalar?
B)Tropikal iklim özelliklerine sahip olmalar?
C)Yo?un orman örtüsüyle kapl? olmalar?
D)Yüzey ?ekillerinin ar?zal? ve engebeli olmas?
E)Genellikle orta ku?akta yer almalar?

5.Aztek ve Maya uygarl?klar?n?n ortak özellikleri aras?nda;
I.Orta Amerika'da kurulmu? olmalar?
II.Resim yaz?s?na sahip olmalar?
III.Ya?mur ormanlar?n?n yo?un oldu?u alanlarda yerle?meleri
gibi durumlardan hangisi ya da hangileri gösterilebilir?
A) Yaln?z l B) Yaln?z II C) Yaln?z III
D) I ve II E) II ve II

6.A?a??daki ülkelerin hangisi ilk medeniyetin kuruldu?u alanlardan biri de?ildir?
A) Suriye
B) ?sveç C) Türkiye D) Pakistan E) Peru

7.Yerle?ik uygarl???n ilk do?du?u medeniyet bölgesi a?a??dakilerden hangisidir?
A)Orta Amerika B)Sar? Irmak Havzas?
C)Mezopotamya
D)Nil Nehri Deltas? E)?ndus Vadisi


12.SINIF Co?rafya Kitab? ÖLÇME DE?ERLEND?RME SAYFA 31 A?a??daki cümlelerde bo? b?rak?lan yerleri uygun ifadelerle tamamlay?n?z.

1.
AZTEKLER Meksika Vadisi'nde ortaya ç?kan bir uygarl?kt?r.

2.Yerle?ik hayata
TARIM faaliyetiyle geçilmi?tir.

3.Mezopotamya
FIRAT ve D?CLE nehirleri aras?nda, üç taraf? da?larla çevrili bir düzlüktür.

4.Sümerler’den sonra
MISIR, FEN?KE, PERS uygarl?klar? kendi yaz?lar?n? geli?tirip kullanm??lard?r.

5.
GANJ ve ?NDUS nehirleri Himalaya Da?lar?ndan do?ar ve Kuzey Hindistan'a ula??r.

6.Eski Dünya'da ?rmak boyu uygarl???n?n en sonuncusu
Ç?N uygarl???d?r.
ÖLÇME DE?ERLEND?RME SAYFA 31 DO?RU YANLI?

A?a??daki ifadelerden do?ru olanlar?n ba??na D, yanl?? olanlar?n ba??na Y harfini yaz?n?z.

1.(D) Çin'de ticaretin geli?mesinde Mavi ve Sar? Irmak'?n "Büyük Kanal" ile birle?tirilmesi etkili olmu?tur.

2.(Y)Milet ve Laodikya yünlü dokuma sanayi alan?nda geli?mi? merkezlerdir.

3.(Y)Yeni Dünya'da uygarl??a geçi? Eski Dünya'dan önce olmu?tur.

4.(D)Maya uygarl??? ya?mur ormanlar? sahas?nda kurulmu?tur.

5.(Y)Aztek uygarl??? Afrika k?tas?nda kurulmu?tur.

6.(D)?lk kültür merkezleri uygarl?klar?n do?du?u alanlarda ortaya ç?km??t?r.


12.S?n?f Co?rafya Kitab? Etkinlik sayfa 36
A?a??daki sorular? ön bilgilerinizden, metinden ve tablodan yararlanarak cevaplay?n?z.
1.19.Yüzy?lda Ruhr Bölgesi'nde yo?un bir göç dalgas? ya?anmas?n?n nedenleri nelerdir?
Bölgede nüfus maden kömürü üretimi ve demir-çelik sanayinde geli?meye paralel olarak göç alarak artm??t?r.
2.Ruhr Bölgesi'ne yap?lan göçün olumlu ve olumsuz sonuçlar? nelerdir?
Göçün olumlu yönleri; bölgede çal??acak ve üretecek insan say?s? artm??, nüfus artm??, bölgedeki ?ehirlerin say?s? artm??, ekonomik faaliyetler çe?itlenmi?, e?itim düzeyi yükselmi?, do?um oranlar? azalm??, ?ehirsel faaliyetler geli?mi?, sosyal, ekonomik ve kültürel yap? de?i?mi?tir.
Göçün Olumsuz Yönleri: "Getto" ad? verilen bölgeye göçle gelenlerin ya?ad??? bölgeler ortaya ç?km??t?r, nüfus a??r? derecede artm??t?r. ??sizlik artm??, göç ak?m? ?ehrin, konut, çevre, altyap?, ula??m, e?itim, sa?l?k ve asayi? sorunlar?n? artt?rm??t?r. Arsa ve arazi de?erleri artm??, mesken ihtiyac?, verimli tar?m alanlar?n?n ve orman arazilerinin h?zla yerle?ime aç?lmas?na neden olmu?tur. Kentlerin büyümesi sonucu sanayi tesisleri ?ehrin içinde kalm??t?r. Gecekondula?ma ve çarp?k kentle?me ortaya ç?km?? ve çevre kirlili?i artm??t?r.
3.Ruhr Bölgesi'nin, nüfus yo?unlu?u bak?m?ndan di?er ülkelere göre daha fazla art?? göstermesinin nedenleri nelerdir?
Bölgede maden kömürü üretimi ve demir-çelik sanayinde geli?mesine paralel olarak a??r? derecede göç almas?d?r. Avrupa’n?n ve Almanya’n?n en önemli sanayi merkezi olmas?, üzerinde ula??m yap?lan Ren nehrinin buradan geçmesi, ekonomik faaliyetlerin bu alanda çe?itlilik göstermesi bölgenin yo?un bir biçimde göç almas?na neden olmu?tur.
4.K?sa bir sürede yo?un bir nüfus art??? meydana gelen Ruhr Bölgesi'nde ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda ne gibi de?i?iklikler ya?anm?? olabilir? Aç?klay?n?z.
Ekonomik faaliyetler çe?itlenmi?, e?itim düzeyi yükselmi?, do?um oranlar? azalm??, ?ehirsel faaliyetler geli?mi?tir. Tar?m toplumundan sanayi toplumuna geçilmi?, i? olanaklar? artm??t?r, sa?l?k hizmetleri geli?mi?, sportif, kültürel ve sanatsal faaliyetler geli?mi?, bu faaliyetlerin yap?labilece?i alanlar (tiyatro, sinema, spor alanlar?) ortaya ç?km??t?r. Göçle birlikte farkl? yerlerden birçok insan gelmi? ve kültürel çe?itlilik artm??t?r. ?nsan ili?kileri resmile?mi?, suç oranlar? artm??t?r. E?lence ve sosyal faaliyetlere imkan tan?yan alanlar artm??t?r.
5.Sizin ya?ad???n?z ?ehir ya da bölgede bu tür yo?un nüfus art??? ya?and? m?? Bunun nedenlerini ve bu durumun hayat?n?zda ne gibi de?i?ikliklere yol açt???n? söyleyiniz.
Zonguldak 1829’da Uzun Mehmet ‘in kömürü bulmas? ile geli?meye ba?lay?nca ekonomik yap? çok k?sa sürede de?i?ikli?e u?rad?. XIX.yy’?n ortalar?nda Ta? Kömürü Ocaklar?n?n i?letmeye aç?lmas? Zonguldak’?n toplumsal, kültürel ya?am?nda bir dönüm noktas?d?r. Bundan sonra kömür havzas?nda toplumsal ili?kilerin maden kömürü üretimine ba?l? olarak biçimlendi?i görülür. XIX.yy’?n ikinci yar?s?nda, kömür üretiminde geli?mesine ko?ut olarak tahta iskelesi ve çevresi büyümeye, Zonguldak, Kozlu, Kilimli kentler bütünü ortaya ç?kmaya ba?lam??t?r. 1908’de Me?rutiyetinden sonra yörede ilk i?çi hareketleri ba?lam??t?r. Kömür havzas?ndaki geleneksel ili?kilerin ve de?erlerin alt üst olmas?na kar??l?k, iç kesimlerde geleneksel, d??a kapal? yap?n?n sürdü?ü görülmektedir. Cumhuriyet dönemine girildi?inde Maden Kömürü Havzas?nda h?zl? bir toplumsal de?i?me süreci ya?anm??t?r. Cumhuriyetin ilk y?llar?nda üst yap?da gerçekle?tirilen dönü?ümler, yörede kültür de?i?mesi sürecini h?zland?rm??t?r. E?itim kurumlar?, halk evleri Cumhuriyetin benimsedi?i ça?da? de?erleri yaymaya çal??m??t?r. Zonguldak çevre illerden ve göçler alm??, nüfusu artm?? ve kentsel yap? ortaya ç?km??t?r. Zonguldak Cumhuriyetin ilk sanayi kenti olarak ortaya ç?km??t?r. Sosyal, kültürel ve ekonomik yap? de?i?ime u?ram??t?r. Ta? kömürünün varl???na ba?l? olarak Karabük ve Ere?li’de Demir-çelik sanayinin kurulmas? bölgede yeni kentlerin kurulmas?na neden olmu?tur.


12.SINIF CO?RAFYA K?TABI ETK?NL?K SAYFA 37
Yandaki grafikte Ruhr Bölgesi'nin y?llar içinde nüfus de?i?imi gösterilmi?tir. Bu grafikten ve ön bilgilerinizden yararlanarak a?a??daki sorular? cevaplay?n?z.
1.Ruhr Bölgesi'nin nüfusunda nas?l bir de?i?im görülmektedir?
Nüfus 1820 y?l?ndan 1925 y?l?na kadar h?zl? bir ?ekilde artm??t?r.1946 y?l?nda 2.dünya sava??n?n sona erdi?i dönemde bölgede nüfusun azald??? görülmektedir. 1946’dan sonra nüfus h?zl? bir ?ekilde art?? göstermi?tir. 1961’den sonraki zamanda nüfus art??? olmam??t?r. Azalma görülmektedir.
2.Nüfusun en fazla artt??? dönem hangi y?llar aras?nda yer almaktad?r? Nedenlerini söyleyiniz.
Nüfusun en fazla artt??? dönem 1871-1905 y?llar? aras?ndaki dönemdir. 1849 y?l?ndan itibaren yakacak olarak maden kömürü kullanan yüksek f?r?nlar?n kurulmas? ile Ruhr Bölgesi'nin önemi daha çok artm??t?r.
Bölgede maden kömürü üretimi ve demir çelik sanayinin geli?meye ba?lamas?yla ekonomik geli?me h?zlanm?? ve bölgenin nüfusu ald??? göçlerle h?zl? bir ?ekilde artm??t?r.
3.Sizce nüfustaki bu de?i?im bölgenin ekonomik faaliyetlerinde nas?l etkili olmu?tur?
Tar?m ve hayvanc?l?k azal?rken, sanayi ve madencilik faaliyetleri artm??t?r. Ekonomik faaliyetler artm?? ve i? alanlar? çe?itlenmi?tir. Sanayi faaliyetlerindeki geli?me ve nüfus art???na paralel olarak bölgede hizmet sektörü de geli?mi?tir.


12.SINIF CO?RAFYA K?TABI ETK?NL?K SAYFA 39
A?a??daki tabloda Kocaeli ve Las Vegas ?ehirlerinde ekonomik faaliyetler ve bunlar?n etkileri gösterilmi?tir. Siz de madencilik, ticaret, tar?m ve hayvanc?l?k faaliyetlerinin bask?n oldu?u di?er ?ehirleri bularak tablodaki bo?luklara yaz?n?z.

?ehir: Kocaeli
Bask?n ekonomik faaliyet türü: Sanayi
Etkileri: Farkl? i? alanlar? olu?turmas?, h?zl? göç ve nüfus art???n?n olmas?, çe?itli çevre sorunlar?n?n ya?anmas?
?ehir: Las Vegas
Bask?n ekonomik faaliyet türü: Turizm
Etkileri: Küçük bir çöl kasabas? olan Las Vegas'?n turizm faaliyetlerine ba?l? olarak nüfusu 1 milyonu geçmi?tir. Las Vegas'a e?lence turizmine ba?l? olarak her mevsim dünyan?n de?i?ik yerlerinden çok say?da insan gelmektedir.

?ehir: Soma (Manisa)
Bask?n ekonomik faaliyet türü: Madencilik
Etkileri: 1913 y?l?nda Soma’da kömürün bulunmas?yla linyit madencili?i ba?lam??t?r. Soma Türkiye’de Kömür ?sletmeleri ün yapm?? ad?n? duyurmu? bir ilçedir. Özellikle madencilik faaliyetlerine ba?l? olarak göç alan ve nüfusu artan Soma kalabal?k bir ?ehir haline gelmi?tir. Linyit madenine ba?l? olarak Soma termik santrali kurulmu?tur. ?lçe’de hava kirlili?i son derece yüksektir.
Kömür üretimi için ormanl?k alanlar tahrip edilmi? ve edilmektedir.

?ehir: ?zmir
Bask?n ekonomik faaliyet türü: Ticaret
Etkileri: 16. Yüzy?ldan itibaren Akdeniz ve dünya ticaretinde önemli bir yere sahiptir. Ula??m olanaklar?, liman? ve hinterland?n?n geni? olmas? ?zmir’in bir ticaret kenti olarak geli?mesine neden olmu?tur. Ald??? göçlerle ülkemizin 3.Büyük ?ehri haline gelmi?tir. Ülkemizin en önemli ihracat liman? ?zmir Liman?d?r. ?zmir Enternasyonal Fuar?, ticari ürünlerin tan?t?m? ve pazarlanmas?nda önemli rol oynamaktad?r.

?ehir: Karaman
Bask?n ekonomik faaliyet türü: Tar?m ve hayvanc?l?k
Etkileri: Tah?l tar?m?, tah?l ticareti ve tah?llara dayal? sanayi faaliyetleri ile büyüyerek bir ?ehir haline gelmi?tir.


12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 40)
CO?RAFYA 12 SAYFA 40 ETK?NL?K ÇALI?MALARI


SORU-1-Sanayile?me hareketleri ülkemizde ne gibi de?i?ikliklere neden olmu?tur?

Ülkemizde sanayile?me faaliyetleri ile birlikte bölgeler aras? farkl?l?klar ortaya ç?kmaya ba?lam?? bu farkl?l?k bölgeler aras? geli?mi?lik farkl?l?klar? ortaya ç?karm??t?r.Bunun la beraber nüfusun belirli merkezlerde toplanmas? yine yat?r?mlar?n ve geli?mi?li?in sanayile?mi? bölgelere kaymas?na sebeb olmu?tur.Beraberinde olumlu etkilerin yan?nda çevre kirlili?i yo?un göç,gecekondula?ma gibi olumsuz etkiler do?urmu?tur.
SORU-2-Kentle?me ve kentlile?me kavramlar?ndan ne anl?yorsunuz.

Kentle?me :Bir bölgenin kendi içindeki kazan?mlar?ndan dolay? di?er bölgelere oranla tercih edilmesi ve bunun o bölgede meydana getirdi?i geli?mi?lik hizmetleri olarak yorumlanabilir.

Kentlile?me:Kentle?en bölgede ya?ayan insanlar?n sosyal ve ekonomik ya?ant?lar?nda meydana gelen de?i?imlerdir.Giyim tarz?ndan ya?am ko?ullar?na kadar ,e?itim sa?l?k,sosyal anlamda geli?mi?li?e ayak uydurmas?d?r.

SORU-3-Yo?un göç hareketlerinin nedenleri hakk?nda neler söyleyebilirsiniz?

Geçmi?ten günümüze göçün sebepleri bir bölgede uygun ya?am ko?ullar?n?n bulunmas?,i? imkanlar?,sanayile?me,ula??m olanaklar?,tar?m,su kaynaklar? ,yer alt? zenginliklerinin fazla olmas?,turizm gibi sebeblere dayand?r?labilir.

?ehirle?me tarihsel geli?im aç?s?ndan ça?lara göre de?i?ik özelliler sergilemi?tir.Ön bilgilerinizden yararlanarak tablodaki bo?luklar? doldurunuz.

DÖNEM
?ehirle?menin geli?imi
?ehirle?mede etkili olan faktörler
Orta Ça?
Orta ça?da özellikle dini yönden ?ehirle?me ön plan ç?k?yor.Yine bu dönemde verimli tar?m arazileri üzerinde yer alan ve ula??m bak?m?ndan elveri?li alanlarda ?ehirle?me ön plan ç?k?yor.Liman özelli?i gösteren ticaretin geli?ti?i merkezler,Siyasi ve askeri merkezler ve dini mabetlerin bulundu?u alanlar geli?me göstermi?tir.
Ticaret,ula??m,dini merkezler,Liman özelli?i,Verimli araziler
Günümüz
Günümüz ?ehirlerinde sanayi faaliyetleri,ula??m?n elveri?li oldu?u alanlar,Pazar özelli?i gösteren nüfusun kalabal?k oldu?u bölgeler,turizm,e?itim ve kültürel özellikleri olan merkezler de kurulmu?tur.
Sanayi,ticaret,ula??m,turizm,e?itim ve kültürel faaliyetlerin geli?mi? olmas?


12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 41)
CO?RAFYA 12 SAYFA 41 ETK?NL?K ÇALI?MALARI

Çe?itli ülkeler ait nüfus ve kentle?me oranlar?n?n gösterildi?i tablodan ve ön bilgilerinizden yararlanarak a?a??daki sorular? cevaplay?n?z…


ÜLKELER
Toplam Nüfus (Milyon)
Y?ll?k Nüfus Art?? H?z?(%)
Tahmini Art?? Oran? (%)
1980
1998
2006
2015 Tahmini
1980-1998
1998-2006
2015
?talya
56,4
57,6
58,1
0,1
-0,3

ABD
227,2
270,3
298,4
1,0
0,7

Portekiz
9,8
10,0
10,6
0,1
-0,1

Arjantin
28,1
36,1
39,9
1,4
1,0

Meksika
67,6
95,8
107,4
1,9
1,4

Türkiye
44,5
63,5
70,4
2,0
1,2

Dünya
4.430,2
5.896,6
6.525,5
1,6
1,1


SORU-1-Ülkelerin nüfus art?? oranlar?n? kar??la?t?r?n?z.

Genel olarak tabloda bakt???m?z ülkelerde nüfus art?? oranlar? azalmaktad?r.Ancak nüfus art??? devam etmektedir.Nüfus yine artm?? ancak art?? oran?nda azalmalar olmu?tur.?talya ABD ve Portekiz geli?mi? ülke özelli?i gösterdi?i için bu ülkelerdeki art?? oran? daha dü?üktür.Çünkü bu ülkeler geli?mi? ülke özelli?i gösterdi?inden do?um oranlar? iyice azalm??t?r.Yine bu ülkelerde e?itim seviyesinin yüksek olmas? kad?n?n i? hayat?ndaki rolünün fazla olmas? do?um oranlar?n? etkilemi? ve azaltm??t?r.Geli?mekte olan ülkeler Meksika,Türkiye ve Arjantin’de ise art?? oran? biraz daha yüksektir.Bu ülkeler geli?mi?lik yap?lar?n? tam olarak oturtamad??? için e?itim seviyesi ve kad?n?n i? hayat?ndaki yeri istenilen düzeyde olmad??? için do?um oranlar? daha yüksektir buda art?? h?z?n? tetikler.

Art?? h?z?n?n azalmas? çal??an üreten nüfusun azalmas?na ,nüfusun ya?lanmas?na ve ilerde i? gücü aç???na yol açacak i? gücü de?erli hale gelecek bu ülkeler d??ardan göç alacak.Art?? h?z?n?n fazla oldu?u ülkeler ise nüfus olarak daha dinamik bir yap? kazanacak geli?meye biraz daha müsayit bir yap? kazanacakt?r.Bu geli?mi?likle bu ülkeler geli?mi? ülke özelli?i kazanmaya yönelik de?i?imler gösterecektir.

SORU-2-1980-1998 y?llar? aras?nda nüfus art?? h?z?n?n en fazla ve en az oldu?u ülkeler hangileridir .Nedenlerini söyleyiniz.

En fazla oldu?u ülkeler için Türkiye ve Meksika sebebi do?um oranlar?n?n yüksek olmas? sa?l?k hizmetlerinin geli?mesine yönelik çocuk ölümlerinin azalmas?,ya?am süresinin uzamas? gösterilebilir.

En az oldu?u ülkeler için Portekiz ve ?talya nedeni mevcut ya?am standartlar?ndan dolay? e?itim oran?n?n yüksek olmas? do?um oranlar?n?n az olmas? gösterilebilir.

SORU-3-Geli?mi? ülkelerde nüfus art?? h?z? azalmaya devam edecek hatta nüfus azalacak nüfus dinamik özelli?ini yava? yava? kaybedecek ileride ciddi i? gücü problemleri ortaya ç?kacak.
Geli?mekte olan ülkelerde nüfus art??? devam edecek ancak art?? h?z? eskisi kadar yüksek olmayacak geli?me seviyesi yakaland?kça geli?mi? ülke yap?s? kazanacak.

Genel olarak dünya nüfusu için üreten nüfusun azalmas?na nüfusun ya?lanmas?na sebeb olacakt?r.

12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 42-43-44)
CO?RAFYA 12 SAYFA 42-43-44 ETK?NL?K ÇALI?MALARI

SORU-1- Gebze’nin yo?un göç almas?na neden olan unsurlar nelerdir aç?klay?n?z.
http://www.cografyam.org/ders_etkinlik/12.sinif_etkinlikler/resimler/sayfa_1.gif
Gebze nüfusun büyük k?sm? daha çok k?rsal alanda ya?amakta idi .Gebze’de özellikle otoyol yap?m?ndan sonra bu yol çevresinde kurulan sanayi tesisleri ve sanayi bölgeleri kurulmu? mevcut k?rsal kesimdeki i?sizlik ,tar?mda makinele?me gibi sorunlarda tetikleyerek bölgeye yo?un bir göç dalgas?na sebeb olmu?tur.
SORU-2-Gebze deki h?zl? kentle?menin neden oldu?u sosyoekonomik sorunlar nelerdir.

Bölgedeki h?zl? nüfus art??? sanayile?menin önüne geçmesiyle birlikte bölgede i?sizlik problemi artm?? beraberindeki nüfus fazlal??? asayi?,e?itim,sa?l?k, alt yap? sorunlar?n? tetiklemi?,ev ihtiyac?n?n artmas? ve sanayile?me verimli topraklar?n ve orman arazilerinin yerle?ime aç?lmas?na sebeb olmu? alt yap?s? olmayan gecekondu yerle?mesini artt?rm??t?r.


SORU-3-Gebze’nin co?rafi konumu sanayinin geli?mesini nas?l etkilemi?tir.

Kara deniz ve demir yollar?n?n kesi?ti?i önemli bir noktada olmas? ,otoyol geçmesi ,?stanbul’a yak?n olmas? bölge sanayisinin geli?mesinde en önemli etkenlerdir.

L?SE 4 SINIF SAYFA 43 ETK?NL?K ÇALI?MASI

http://servicios.laverdad.es/videosblog/3_dubai1991.jpgYukar?da Duba ‘inin 1991 ve 2006 y?llar?na ait foto?raflar? yer almaktad?r.
http://www.turizmcilerkahvesi.com/du-harita2.jpg
SORU-1-Foto?raflar aras?nda ne gibi farkl?l?klar görülmektedir?

Dubai’nin tamamen çehresi de?i?mi? h?zl? bir kentle?me modern bir görüntü ortaya ç?km??t?r.?ehirle?me tüm modern yüzünün bizlere göstermektedir.

SORU-2-Kentle?menin bu kadar h?zl? olmas?nda hangi faktörler etkili olmu?tur.?

Birle?ik Arap Emirlikleri’ni olu?turan yedi emirlikten biri olan Dubai, petrol gelirleriyle ba?latt??? ticari hamleyi her alanda cazibe merkezi olarak tamamlad?.

?eyhi El Maktum’un ç?lg?n projeleriyle Dubai yeryüzündeki cennet olarak adland?r?lmaya ba?land?. Dubai tüm dünyan?n dikkatini görkemli turizm yat?r?mlar?yla çekti. Bunu vergisiz ticaret uygulamas?yla dünyan?n önde gelen firmalar?n?n yat?r?mlar? izledi.
Milyonlarca turistle birlikte bunlar?n ihtiyaç duyaca?? her türlü mal ve hizmet dev al??veri? merkezleri ile Dubai’ye ak?n etti. Sonuçta buras? hem turizmin hem de al??veri? merkezlerinin gözde bulu?ma noktas? oldu. Dünyan?n hemen her markas?n?n birkaç ma?azas?n?n bulundu?u, yüzölçümleri binlerce metrekareyi bulan dev al??veri? merkezleri Dubai’ye daha çok turistin gelmesini sa?layarak ülkeyi rakip tan?mayan bir cazibe merkezi yapt?.
Birle?ik Arap Emirlikleri’nin gözbebe?i Dubai, zenginlik f??k?ran görkemiyle tüm dünyay? büyülüyor. Bir zamanlar sadece 7 y?ld?zl? yelken oteli Burj El Arab ile tan?nan Dubai, say?s? giderek artan birbirinden ç?lg?n projelerle de tan?n?r oldu. Özellikle üst gelir grubuna yönelik bir turizm cenneti olan Dubai, yat?r?mc?lara sundu?u vergisiz ticaret imkan? ile de dünyan?n en büyük firmalar?n?n gözdesi oldu.


L?SE 4 SAYFA 44 ETK?NL?K ÇALI?MASI
http://archives.cnn.com/2001/WORLD/asiapcf/south/01/26/india.quake.04/map.india.bombay.jpg

Kitab?n?zdaki metni okuyarak a?a??daki sorular? cevaplay?n?z?
http://tbn0.google.com/images?q=tbn:toE7vSLNrR0D7M:http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4f/Nariman-Point_Bombay_2005.JPGhttp://tbn0.google.com/images?q=tbn:e-RMjXuI_A6x7M:http://gallery.hd.org/_exhibits/places-and-sights/_more2001/_more12/India-Mumbai-aka-Bombay-slums-next-to-high-rise-flats-buggies-1-NC.jpg
SORU-1-Bombay’?n dünyan?n en kalabal?k ?ehirlerinden biri olmas?nda hangi faktörler etkilidir.

Ülkenin di?er kentlerine oranla ya?am standartlar?n?n yüksek olmas? ,ülkenin en önemli ticaret,finans kültür ve e?lence merkezi olmas? etkili olmu?tur.

SORU-2-Bombay’?n ülke ekonomisine etkisini aç?klay?n?z.

Kitab?n?zda Bombay ile ilgili yaz?n?n son paragraf?nda bu sorunun cevab? mevcut…

SORU-3-Dünyada Bombay’a benzer özellikler gösteren ?ehirlere örnek veriniz.

(Mexico city) Meksika ,Delhi(Hindistan) Geli?mekte olan ülkelerin milyonluk ?ehirleri örnek verilebilir

12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 49)
CO?RAFYA 12 SAYFA 49 ETK?NL?K ÇALI?MASI

A?a??daki tabloda dünya nüfusunun y?llara k?talara göre da??l?m? verilmi?tir.A?a??daki sorular? tabloya ve ön bilgilerinize göre yorumlay?n?z…

K?talar
Y?llar
Afrika
Asya
Avrupa
G.Amerika
K.Amerika
Dünya
Nüfus (Milyon)
1950
218
1340
572
164
16
2510
1990
639
3203
790
446
277
5280
2015
1256
4481
812
639
320
7560
2050
2197
5887
894
820
330
10129
SORU-1-1950-1990 y?llar? aras?nda hangi k?talarda nüfus daha fazlad?r.

Asya ve Avrupa k?talar?nda fazlad?r…

SORU-2-2015-2050 y?llar? aras?nda en fazla nüfus art??? hangi k?talarda olacakt?r.Nedenlerini söyleyiniz.

Asya ve Afrika k?talar?nda olacakt?r.Bu k?talarda önlenemez bir do?um art??? söz konusudur.Sa?l?k hizmetlerinin iyile?mesi de bebek ölümlerini azaltacak insan ömrünü uzatacakt?r.

SORU-3-Tabloda 1950-2050 y?llar? aras?nda nüfus art?? h?z?n?n azald??? k?talar hangisidir.Nedenlerini tart???n?z.

Avrupa ve Kuzey Amerika k?talar?nda azalma görülecektir.Bu ülkeler geli?mi?likle ba?lant?l? olarak do?um oranlar? dü?üktür.Nüfusuna dinamizm kazand?ramam??t?r.Ya?am standartlar?n?n yüksek olmas? e?itim seviyesinin iyi olmas? kad?n?n i? hayat?nda rolünün fazla olmas? do?um oranlar?n? azalt?c? rol oynar…

12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 50)
CO?RAFYA 12 SAYFA 50 ETK?NL?K ÇALI?MASI

A?a??daki tabloda baz? ?ehirlerin 1975-2000 y?llar? nüfuslar? ile 2015 y?l?ndaki tahmini nüfus miktarlar? verilmi?tir. Bu tabloyu inceleyerek
 
SORU-1-Tablodaki ?ehirlerin gelecekteki tahmini nüfus miktarlar?n?, art?? oranlar?n? da dikkate alarak yaz?n?z.
Nüfus miktar?(milyon)
Art?? oranlar?(%)
Gerçekle?en
Tahmini
Gerçekle?en
Tahmini
1975
2000
2015
1975-2000
2000-2007
2015-2030
Nüfus Miktar?
Art?? oran?
Tokyo
19.8
26.4
27.2
1.16
0.19
27,37
%0,1
Mexsiko City
10.7
18.1
20.4
2.10
0.82
21,3
%0,8
New York
15.9
16.7
17.9
0.21
0.47
20
%0,5
Kalküta
7.9
13.1
16.7
2.02
1.66
19,4
%1,5
Kara?i
4.0
10.0
16.2
3.69
3.19
21
%3
?anghay
11.4
12.9
13.6
0.48
0.36
14
%0,3
Buones Aires
9.11
12.0
13.2
1.10
0.61
13,7
%0,5

Art?? oranlar? ve nüfus bilgileri tahmini olarak verilmi?tir.Verilen bilgiler matematik ö?retmeni arkada? taraf?ndan hesaplanm??t?r.Rakamlarda çe?itli farkl?l?klar ç?kabilir.
SORU-2-Tabloda nüfuslar? artan, azalan ve de?i?meyen ?ehirleri söyleyiniz.
Tablodaki ülkelerin nüfuslar? artmaya devam ediyor ancak art?? oranlar?nda azalma vard?r.Bu azalma Tokyo ve New York fazla en az de?i?en ?angay art?? en fazla Kara?i olarak belirtilebilir...

SORU-3-
Tabloda nüfusu en fazla ve en az artan ülkeleri belirleyerek bunun nedenlerini tart???n?z.

Alt taraftaki pano de?erlendirildi?inde çünkü ülke olarak sorulmu? Norveç ve Çin nüfusu en az artan ülkelerdir. Norveç’in geli?mi? ve sanayile?mi? bir ülke olmas?e?itim seviyesinin yüksek olmas? ya?am tarz? ve bu nedenle do?um oranlar?n?n az olmas?; Çin’de uygulanan
kat? nüfus politikalar? ve Çin’de ki h?zl? sanayile?me ve kentle?me süreci bu durumun
nedenidir. Brezilya ve Mo?olistan nüfusu en fazla artan ülkelerdir. Bu ülkelerin
geli?memi? ülkeler olmas? nedeniyle do?um oranlar?n?n yüksek olmas? ve bu
ülkelerde ortalama ya?am süresinin giderek uzamas?d?r.


ÜLKELER
Nüfus miktar? (1000)
2000
2005
2010
2015
2020
2025
2030
Çin
1.262.646
1.307.812
1.348.853
1.389.528
1.430.000
1.480.000
1.520.000
Mo?alistan
2398
2554
2726
2911
3100
3270
3440
Brezilya
177.101
186.141
190.988
210.256
225.256
240.256
250.256
Norveç
4491
4603

12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 53)
CO?RAFYA 12 SAYFA 53 ETK?NL?K ÇALI?MASI


A?a??daki tablolar? inceleyerek ve ön bilgilerinizden yararlanarak sorulan
cevaplay?n?z.

Afrika
Asya
Avrupa
G.Amerika
K.Amerika
Dünya
Y?ll?k Toplam Milli Gelir(Dolar)
1950
102
468
1719
184
1722
4195
1990
412
4571
8143
1145
6031
20964
2015
1009
12562
15063
2431
13075
45140
2050
4300
37658
27274
6905
21625
95954


Afrika
Asya
Avrupa
G.Amerika
K.Amerika
Dünya
Y?ll?k Toplam Milli Gelir(Dolar)
1950
468
1358
3004
1124
10376
1671
1990
646
3416
10309
2569
21809
3971
2015
803
6767
17465
3804
40830
5971
2050
1954
15456
30518
8425
65530
9473

SORU-1-Verilen y?llar aral???nda millî gelirin en fazla ve en az artt??? k?tay?
tespit ederek nedenlerini s?n?fta tart???n?z.

Art?? oranlar?na bak?ld??? zaman y?ll?k toplam milli gelir
Asya K?tas?nda en fazla art?? göstermi?tir.Özellikle Ortado?u ve Güney Do?u Asya bu art?? oran?nda ön planda rol oynar.Asya k?tas?ndaki sanayi ve teknolojik tesislerin getirileri, tar?m, ticaret
ve di?er sektörlerdeki kazançlar?n? artt?rmas? yine enerji kaynaklar? olarak önemli bir petrol bölgesine sahip olmas? bu geli?imde etkilidir.

En az artt??? k?ta
Afrika k?tas?d?r.Bu Afrika k?tas?ndaki ülkelerin geli?mi?likten ziyade hala iç kar???kl?klarla u?ra?mas? yeterli yat?r?mlar? yapamamalar? öz kaynaklar?na sahip ç?kamamalar? ile ba?lant?l?d?r.
Bu durumun nedeni Afrika k?tas?ndaki ülkelerin bilimsel ve teknolojik


SORU-2-Verilen y?llar aral???nda ki?i ba??na dü?en y?ll?k gelirin en fazla ve en az
artt??? k?tay? tespit ederek nedenlerini s?n?fta tart???n?z.

Ki?i ba??na dü?en milli gelir art??? incelendi?inde fazla art??
Kuzey Amerika k?tas?ndad?r. Bu durumun nedeni Kuzey Amerika k?tas?ndaki ülkelerin bilim ve teknolojide ileri gitmesi,Küresel piyasada daha çok para eden sektörlerin bu bölgelerde a??rl?k kazanmas? kazançlar?n?n büyük k?sm?n? teknolojik ürünlerden sa?lamas? etkili olmu?tur.Nüfus miktar? bak?m?ndan avantajl? özellikleri vard?r.



Yine rakamlar en az art?? için bizi
Afrika k?tas?na götürür.Nüfus miktar? ki?i ba??na dü?en milli geliri etkiler Afrika yeteri kadar ekonomik faaliyetleri olmamakla beraber nüfus art?? h?z? fazla olan bir k?tad?r bu iki etken birle?mesi ki?i ba??na dü?en milli geliri bu k?tada en alt seviyelere çeker.

12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 54-55 ÖLÇME-DE?ERLEND?RME)
CO?RAFYA 12 SAYFA 54-55ÖLÇME VE DE?ERLEND?RME SORULARI

A?a??daki sorular? cevaplay?n?z?
SORU-1-1950 den sonra dünya nüfusunun h?zla artmas?n?n sebebleri nelerdir.
1945 2. dünya sava??ndan sonra ülkelerin nüfus art?r?c? politika uygulamalar? bu y?llardan sonra t?p sa?l?k alan?ndaki geli?melerin çocuk ölüm oranlar?n? dü?ürmesi,mevcut teknolojik geli?melerin sa?lam?? oldu?u ya?am standartlar?n?n yükselmesi,ula??mda meydana gelen geli?meler,insanlar?n daha az y?pranmas?na sebeb olarak ya?am sürelerinin uzamas?na sebeb olmu?tur.
SORU-2-2015 y?l?ndan sonra nüfus art?? h?z? ayn? ?ekilde devam ederse ne gibi sorunlar ya?ayabiliriz.

Dünya nüfus art??? bölgeler aras? farkl?l?klar göstermektedir.Geli?en ülkelerin bulundu?u alanlarda bu art?? yava?layarak devam edecek ancak nüfus art?? h?z? çok dü?ük olacak.Bunun sonunda bu bölgelerde nüfus ya?lanacak ,ba??ml? nüfus oran? üreten aktif nüfus ve devlet yat?r?mlar? için ciddi bir sorun olu?turacakt?r.Geri kalm?? ve geli?mekte olan ülkelerde art?? oran?n?n bu ?ekilde devam etmesi bu ülkeler için olumlu yönlerin yan?nda çe?itli olumsuzlara yol açacakt?r.Do?al kaynak tüketimi artacak,mevcut dünya ile ilgili do?al alanlar?n s?n?rlar daralacak,i?sizlik ortaya ç?kacak nüfusun çok olmas? sosyal ve ekonomik sorunlar? beraberinde getirecektir.Olumlu olarak bu ülkeler de i?gücü s?k?nt?s? olmayacak i?ci ücretleri dü?ecek devlet yat?r?mlar?n? destekleyecek at?l?mc? dinamik bir nüfusa sahip olacakt?r.Bu ülkelerde yeni fikirler yeni i? kollar? kurulacak rekabet artacakt?r ?eklinde yorumlayabiliriz.

SORU-3-1950-2000 y?llar? aras?nda ?ehirle?me sonucu ortaya ç?kan sorunlar? önlemek için 2010 -2050 y?llar? aras?nda ne gibi önlemler al?nabilr.?

?ehirle?me faaliyetleri daha planl? programl? gerçekle?tirilmeli bu faaliyetler esnas?nda do?al alan ,su kaynaklar?,ye?il alanlar korunmal? sanayile?me için çevre kirlili?ini önleyici daha kat? yapt?r?mlar uygulanmal?.E?itim hizmetleri ön plana ç?kmal? sosyal yap? içerisinde köy ve ?ehir kültürüne geçi? konular?nda halk? e?itici projeler uygulanmal?,Köy ve k?r hayat? desteklenmeli köyden kente göçün önüne geçilmeli,küresel ?s?nmaya yönelik daha ciddi tedbirler al?nmal?,ortaya ç?kacak enerji ihtiyac? için yenilenebilir do?a dostu enerji kaynaklar?n?n kullan?m?na önem verilmelidir.

SORU-4-1950 ‘li y?llarda ba?layarak günümüze kadar devam eden göç olgusu nun yaratt??? sorunlar? olumlu hale getirmek için ne gibi önlemler al?nmal?d?r.?

Yo?un nüfus art???ndan kaynakl? sorunlar için köy hayat? desteklenmeli köyden kente göçü engelleyici projeler geli?tirilmeli.?ehirdeki e?itim sa?l?k hizmetleri kadar olmasa da tatmin edici derecede sa?l?k altyap? hizmetleri k?rsal kesimlere de götürülmeli.E?itimin önemi tekrar gözden geçirilerek artt?r?lmal?,?ehir yerle?melerinde daha yapt?r?mc? gecekondula?may? engelleyici tedbirler al?nmal?.?ehir kullan?m alanlar? daha planl? ve programl? kullan?lmal?,ye?il alanlar?n korunmas?nda daha fazla önem verilmeli sanayi tesisleri belirli bölgelere aktar?lmal? ?ehir d??lar?na ta??nmal? ve at?klar? için ciddi önlemler al?nmal? ?eklinde belirtilebilir bu projeler artt?r?labilir.

SORU-5-Ruhr Bölgesi’nin Almanya’n?n en önemli madencilik ve sanayi bölgesi olmas?n?n ba?l?ca nedenleri nelerdir.

Bölgede zengin ta?kömürü yataklar?n?n bulunmas? ve sanayi devrimi ile birlikte demir çelik üretiminde maden kömürünün kullan?lmas? bu yönde sanayi tesisleri ve sanayi bölgeleri olu?mas? beraberindeki göç hareketleri sonucundaki ?ehirle?me faaliyetleri bölgeyi günümüzdeki konumuna getirmi?tir.
A?a??daki çoktan seçme sorular? cevaplay?n?z.
1-Cevap A ??kk? Madencili?in geli?mesi
2-Cevap D ??kk? ?klim ?artlar?
3-Cevap A ??kk? Sanayi
4-Cevap C ??kk? Ruhr Havzas?
5-Cevap A ??kk? ?angay
6-Cevap D ??kk? Türkiye
7-Cevap D ??kk? Teknoloji
8-Cevap A ??kk? Bat? Avrupa
9-Cevap B ??kk? Madencilik
10-Cevap A ??kk?

A?a??daki cümlelerde bo? b?rak?lan yerleri uygun ifadelerle tamamlay?n?z.
1-Ruhr
2-18. yüzy?lda ?ngiltere’de ba?lam??t?r.19.yüzy?l ortalar?na kadar sürmü?tür.
3-Uluslar aras? ticaret

A?a??daki ifadelerden do?ru olanlar?n ba??na D yanl?? olanlar?n ba??na Y harfini yaz?n?z.

1- Y
2- D
3- Y



10 SORU ?LE ?LG?L? DÜZELTME ?Ç?N TE?EKKÜR EDER?Z.Bölge ciddi ta?kömürü yataklar?ndan olu?ur demir cevheri çevre bölgelerden getirilir demir ç?kart?lan ana noktalar fransa isveç ukrayna,ural da?lar? dolaylar?d?r.Yani bölgede metalürji geli?mesi bu bölgedeki ta?kömürü yataklar?ndan kaynakl?d?r.

12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 62-63)
CO?RAFYA 12 SAYFA 62-63 ETK?NL?K ÇALI?MASI

12. SINIFLAR SAYFA 62 ETK?NL?K ÇALI?MASI

A?a??daki haritada co?rafi bölge ve bölümlerimiz gösterilerek baz? bölge s?n?rlar?n?n belirlenmesinde dikkate al?nan kriterler verilmi?tir.

SORU-1-Ön bilgilerinizden faydalanarak di?er bölgelerin ay?r?m?nda hangi özelliklerin etkili oldu?unu uygun kutucuklara yaz?n?z…
Marmara Bölgesi s?n?rlar?n?n belirlenmesinde dikkate al?nan kriterler:
vOrtalama yükseltisinin az olmas?
vOva ve platolar?n geni? yer kaplamas?,
v?klim çe?itlili?inin görülmesi
vSanayi, ticaret ve ula??m?n çok geli?mi? olmas?,
vNüfusun ve nüfus yo?unlu?unu fazla olmas?
vGeçi? bölgesi olmas?

Ege Bölgesi s?n?rlar?n?n belirlenmesinde dikkate al?nan kriterler:
vDa?lar?n k?y?ya dik olarak uzanmas? ve aralar?nda çöküntü ovalar?n?n yer almas?
vDeniz etkisinin iç kesimlere do?ru sokulabilmesi
vK?y?lar?n çok girintili ç?k?nt?l? olmas?
vNüfusun k?y? kesiminde yo?unla?mas?
vHorst ve graben sisteminin yayg?n olmas?
vK?y?da Akdeniz iklimi, iç kesimlerde karasal iklimin görülmesi
vEge ovalar?n?n verimli olmas? nedeniyle bu ovalarda tar?m ürünü çe?itlili?inin fazla olmas?

?ç Anadolu Bölgesi s?n?rlar?n?n belirlenmesinde dikkate al?nan kriterler:
vEtraf?n?n yüksek da?larla çevrili olmas?
vY?ll?k ya??? miktar?n?n dü?ük olmas?
vOva ve platolar?n geni? yer kaplamas?
vKarasal iklimin etkili olmas?
vBozk?r bitki örtüsünün hâkim olmas?
vBu?day, arpa ve ?ekerpancar? tar?m?n?n ön planda olmas?
vKüçükba? hayvanc?l???n yayg?n olmas?


Akdeniz Bölgesi s?n?rlar?n?n belirlenmesinde dikkate al?nan kriterler:
vDa?lar?n k?y?ya paralel uzanmas?
vDa?lar?n k?y?ya çok yak?n bir yerden ba?lad??? için k?y? ovalar?n?n dar olmas?,
vAkdeniz ikliminin ve maki bitki örtüsünün hâkim olmas?,
vÖzellikle deniz turizm faaliyetlerinin çok geli?mesi
vNüfusun, özellikle tar?m, sanayi ve ticaretin geli?ti?i yörelerde toplanmas?,
vK??lar?n ?l?k geçmesi


Karadeniz Bölgesi s?n?rlar?n?n belirlenmesinde dikkate al?nan kriterler:
vKuzey Anadolu Da?lar?n?n k?y?ya paralel uzanmas?
vDa?lar?n genel olarak k?y?n?n hemen gerisinden yükselmesinden dolay? k?y? ovalar?n?n dar olmas?
vGür ormanlar?n bulunmas?
vK?y? ?eridinde nüfusun yo?un olmas? ve k?rsal alanda da??n?k yerle?menin görülmesi
vK?y? kesimlerinde nemli, bol ya???l? ?l?man iklimin hâkim olmas?

Güneydo?u Anadolu Bölgesi s?n?rlar?n?n belirlenmesinde dikkate al?nan kriterler:
vGüneydo?u Toroslar?n güneyinde, ova ve platolar?n geni? yer kaplamas?
vOrta kesiminde Karacada? volkanik da??n?n; do?u kesiminde ise Mardin E?i?i'nin yer almas?
vKarasal iklim özelliklerinin hâkim olmas?
vYaz mevsiminin çok s?cak ve kurak geçmesi
vBat? kesiminde Akdeniz ikliminin etkili olmas?
vTürkiye'nin petrol üretim bölgesi olmas?

Do?u Anadolu Bölgesi s?n?rlar?n?n belirlenmesinde dikkate al?nan kriterler:
vTürkiye’nin ortalama yükseltisi en fazla olan bölgesi olmas?
vUla??m özelliklerinin yer ?ekillerinden ve iklimden çok etkilenmesi
vYerle?melerin da?lar aras?nda kalan ova ve platolarda olmas?
vYükseklik ve denizden uzakl??a ba?l? olarak karasal iklimin etkili olmas?,
vNüfusun az ve yerle?menin seyrek olmas?,
vHayvanc?l???n en önemli ekonomik faaliyet olmas?,


SORU -2-Bölge içinde hangi farkl?l?klara ba?l? olarak bölümlerin olu?turuldu?unu söyleyiniz.

Bölge içinde konum, yeryüzü ?ekilleri, iklim, bitki örtüsü), nüfus, yerle?me) ve tar?m ve hayvanc?l?k, sanayi ve madencilik, ticaret, turizm bak?m?ndan çevresinden ayr?lan ve kendi içinde benzerlik gösteren bölgeden daha küçük alanlar?n olmas? etkili olmu?tur.

12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 94)
CO?RAFYA 12 SAYFA 94 ETK?NL?K ÇALI?MASI

2.SINIF SAYFA 90 ve 92 ETK?NL?K ÇALI?MALARI
SORU-1-Günlük hayat?m?zda ba?ka ülkelere ait ürünler varm?…
Günlük hayat?m?zda evlerimizde kulland???m?z ev e?yalar?n?n bir k?sm? yurt d???ndan ithal edilir özellikle elektronik e?yalar plazma tv,saat,çe?itli makineler ,bilgisayar örnek verilebilir.
http://tbn0.google.com/images?q=tbn:Dx5c3GIUcd5BCM:http://www.simdial.com/ProductImages/29609/vestel_bilgisayar.jpg
SORU-2-Bundan ‘’25-30 y?l öncesine kadar ya????n bol oldu?u y?llarda ihracat?m?z art?yor ya????n az oldu?u y?llarda ihracat?m?z azal?yordu’’ diyen bir ki?inin sözleri o dönemlerde Türkiye’nin ihraç etti?i ürünler hakk?nda nas?l bir fikir vermektedir.
Ya??? ifadesi tar?msal üretimle ilgili bir ifadedir,mevcut ya??? ?artlar? elveri?li oldu?u dönemlerde tar?msal üretimi olumlu etkiler tar?msal üretimin artmas? ihracat?m?z? artt?r?r.Tersi durumda tar?msal üretim azal?r buda ihracat?m?z? azalt?r.
Türkiye ihracat?n?n tar?msal ürünlere dayand??? fikrini bizlere verir.
SAYFA 92 ETK?NL?K ÇALI?MASI
Kitab?n?zdaki tablo ve grafikler incelendi?inde ortaya ç?kan sonuçlar…
SORU-1-Y?llara göre ihracatta sektörel bazda nas?l bir de?i?im ya?anm??t?r.Bude?i?im ülkemizin geli?mi?li?i hakk?nda nas?l bir fikir verir.
1963 y?l?nda a??rl?kl? olarak tar?msal ürünler ön plana ç?karken Türkiye tar?m toplumu özelli?i göstermektedir.Bu y?llardan itibaren ülkemizde ba?layan sanayile?me hareketleri sonucunda tar?msal ürünlerdeki ihracat oran?m?z dü?mü? sanayi ürünleri ihracat?m?zda art??lar gözlenmektedir.Bu bilgiler ülkemizin geri kalm?? ülke özelli?inden yava? yava? geli?mekte olan ülke konumuna geçti?inin bir göstergesidir.
SORU-2-Ülkemizin ihracat gelirlerinin sektörlere da??l??? göz önüne al?n?rsa 2010 y?l? için ne gibi de?i?imler olur.
Çizimimizde mevcut de?i?im de?erlerine bak?ld???nda sanayi ürünleri ihracat?m?zdan elde etti?imiz gelir pay? yine önde olacak maden ihracat? ülkemizdeki geli?ime ba?l? olarak biraz daha azalacak ancak i?lenmi? maden ürünleri sataca??m?z için elde etti?imiz gelir miktar?nda artma görülecektir.2007 ?ekline yak?n bir ?ekil çizebilirsiniz…

12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 94)
CO?RAFYA 12 SAYFA 94 ETK?NL?K ÇALI?MASI

12.SINIFLAR SAYFA 94 ETK?NL?K ÇALI?MASI

Kitab?n?zda verilen ithalat ihracat?n ülkelere göre da??l?m tablosundan faydalanarak a?a??daki sorular? cevapland?r?n?z…
SORU-1-Ülkemiz ticaretinde hangi ülkeler ön plana ç?kmaktad?r.Bu duruma etki eden faktörler nelerdir.

Almanya,Rusya Federasyonu,çin ön plandad?r.

Bu ili?kilerde ön plana ç?kan etkenlerin ba??nda
Almanya’n?n gelmesinde bu ülkeye 1960-1970 li y?llarda göndermi? oldu?umuz Türk i?çileri bunlar?n sa?lam?? oldu?u istihdam sahalar? etkilerini Türkiye ile ticarette göstermektedir.Almanya2da çok say?da Türk i?çisi ve i? adam? bulunmaktad?r.Bunlar?n ba?lant?lar? Türkiye ile Almanya aras?nda ticari faaliyetlerin geli?mesinde temel etkendir.

Rusya ise Türkiye’nin enerji ihtiyac?n?n kar??lanmas?nda ön plana ç?kan en önemli ülke konumundad?r.Dikkat ederseniz satt?klar?m?z az ancak ald?klar?m?z ithalat?m?z çok fazlad?r burada temel etken Türkiye’nin enerji ihtiyaçlar?n?n büyük bir k?sm?n? bu ülkeden sa?lamas? gelmektedir.

Çin ise dünya ekonomisinde büyüyen bir dev dir.Ucuz i? gücü ve sonras?nda ucuz üretim hemen hemen her sektöre el atmas? Çin mallar?n?n ülkemizde talep görmesine sebep olmaktad?r.Bu etken ticari ba?lant?lar?m?z? geli?tirmektedir.


SORU-2-Türkiye’nin kom?u ülkelerle ticaret ili?kilerinin zay?f olmas?n?n da temel etken nedir.

Temel etkenlerin ba??nda kom?ular?m?z ile tarihi sorunlar?m?z?n devam etmesi halledilemeyen tarihsel hesapla?ma günümüzde ticari faaliyetlerimizi k?s?tlamaktad?r.Örnek Yunanistan ile adalar ve K?br?s meselesi ,Ermenistan ile ermeni sorunu Suriye ile su problemi gibi konular verilebilir.

12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 95)
CO?RAFYA 12 SAYFA 95 ETK?NL?K ÇALI?MASI

12.SINIF SAYFA 95 ÖLÇME DE?ERLEND?RME SORULARI

SORU-1-Ula??m a?lar?n?n ortaya ç?kmas?nda hangi faktörler etkili olmu?tur.
Dünyada h?zl? geli?im ,ekonomik faaliyetlerdeki çe?itlilik,teknolojik geli?meler sonras? seri üretim,dünya üzerindeki ticari kültürel ekonomik ili?kileri h?zland?rm?? bu ili?kilerin aktif hala gelmesindeki en önemli rolü de ula??m a?lar? olu?turmu?tur.Mesafelerin geli?en teknolojik araçlar sayesinde k?salmas? insanlar?n ürettiklerini ba?ka bölgelere aktarmalar?na imkan tan?m?? pazar pay? büyümü? üretilen ürünlerin ba?ka bölgelere aktarma dü?üncesi beraberinde ula??m a?lar?n?n geli?mesini sa?lam??t?r.Ekonomik sebepler d???nda kültürel sebepler de insanlar?n bir yerden bir yere seyahat etme dü?üncesi ,teknolojik araçlar ula??m a?lar?n?n geli?mesinde etkili olmu?tur.
SORU-2-Türkiye’nin ula??m a?? içerisindeki yeri ve önemini söyleyiniz.
Eski dünya karalar? aras?nda do?al köprü özelli?ine sahip olmas? ülkemizden tarih boyunca önemli yollar?n geçmesinde etkili olmu?tur.Konum özelliklerinden dolay? Türkiye geçmi?ten günümüze kadar Avrupa ,Kafkasya,Orta Asya,Kuzey Afrika ve Orta Do?u’yu birle?tiren kara ,demir,deniz ve hava yolu ta??mac?l??? ile enerji ta??mac?l???nda Türkiye’yi son derece önemli bir noktaya yerle?tirmi?tir.Bu avantajl? konum Türkiye Ekonomik faaliyetlerine ciddi avantajlar sa?lamakta ülke geli?imine ön ayak olmaktad?r.

SORU-3-Ekonomik etkinliklerin geli?mesinde ula??m?n rolü nedir.
Ekonomik faaliyetler üretim da??t?m tüketim üçgeni içerisinde gerçekle?ir.Bu üçgen içerisinde kenarlardan birinde meydana gelecek aksama tüm ekonomik faaliyetleri olumsuz etkiler geli?mesini engeller.Üretilen mallar?n gerek iç pazar gerekse ba?ka pazarlara da??t?lmas?nda en önemli etken iyi bir ula??m a??d?r.Ula??m a?? geli?en noktalar ekonomik faaliyetlerin yo?unla?t??? ve beraberinde geli?me gösteren merkezler olmu?tur.Ula??m faaliyetleri bak?m?ndan kav?ak noktas?nda olan ve çe?itlilik gösteren merkezler ekonomik faaliyetlerin yürütüldü?ü önemli merkezler durumuna gelir bu özellik de o merkezin geli?mesinde en temel özelliklerden birini olu?turur.
SORU-4-Yerle?melerin konumu ile ula??m sistemleri aras?nda nas?l bir ili?ki vard?r.
Yerle?me yerleri uygun co?rafi ko?ullar d???nda önemli ula??m a?? noktalar?n?n kav?ak merkezlerine kurulur yada yerle?ilen bölgeyi mevcut ekonomik faaliyetler ve ticaret yollar?n?n bu noktadan geçmesi önemli bir merkez haline getirir.Yerle?me yeri olarak önemli kav?ak bölgeler yada ticaret yolu üzerindeki güzergahlar yerle?me yeri olarak rant? yüksek bölgelerdir.Geçmi?ten günümüze önem ta??yan ticaret güzergahlar?n?n çevre bölgeleri yerle?me yeri olarak tercih edilen noktalar olmu?tur.

A?a??daki çoktan seçmeli sorular? cevapland?r?n?z.
1-C Türkiye 2 de demir yolu ile her noktaya ula?amamak karayolu geli?iminde önemli bir etkendir.
2-C Antalya Türkiye için önemli bir turizm liman?d?r.
3-C Yap?m giderleri
4-E Trabzon’un iç kesimler ile ba?lant?s?n? sa?layan zigana geçidi önemli bir avantajt?r.
5-B ?zmir liman? Türkiye’nin ?stanbul’dan sonraki en önemli limanlar?ndan biridir.
6-E Türkiye’nin arazi yap?s? demir yollar?n?n geli?iminde engelleyici bir rol oynamaktad?r bu etken kara yolunun geli?imini etkiler.

12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 99)
CO?RAFYA 12 SAYFA 99 ETK?NL?K ÇALI?MASI

Kitab?n?zdaki haritada ülkemizi sembolize eden eserler gösterilmi?tir.Her bölgeye ait tan?t?c? bir eseri tan?t?n?z.


Haritan?n büyük hali için TIKLAYINIZ...

Karadeniz Bölgesi için Safranbolu Evleri uygun bir eser olabilir.




?ç Anadolu Bölgesi için Nasrettin Hoca örnek verilebilir.

http://tbn3.google.com/images?q=tbn:Ajk_sgiqg4e3pM:http://www.sancak.k12.tr/nasrettin_hoca/assets/images/hoca-1.jpghttp://tbn3.google.com/images?q=tbn:O8Nr_ExtWdhEiM:http://www.geocities.com/gokbar/nasrettin.jpg


Akdeniz Bölgesi
için Aspendos Tiyatrosu örnek verilebilir.



http://tbn1.google.com/images?q=tbn:XaU1oA67I6JEHM:http://www.mimdap.org/w/wp-content/uploads/2008/07/aspendos.jpg




Do?u Anadolu Bölgesi
için ?shakpa?a Saray? örnek verilebilir.



http://tbn3.google.com/images?q=tbn:d7yjNLBmfIwZYM:http://www.resimler.tv/data/media/163/ishakpasa-sarayi-guneyden.jpghttp://tbn0.google.com/images?q=tbn:GNEky8FfhSJ5ZM:http://www.harikasozler.net/data/media/262/www.harikasozler.net_-_shak_Paa_Saray.jpghttp://tbn2.google.com/images?q=tbn:YMf-HICyW1ZEPM:http://www.resimler.us/uploaded/20080603122935_Agri_ishakpasa_sarayi1.jpg



Güney Do?u Anadolu Bölgesi
için Urfa Bal?kl? Göl örnek verilebilir.



http://tbn2.google.com/images?q=tbn:MOzKL0KieAnBaM:http://www.pointsfromturkey.com/images/1179494098.jpg



Marmara Bölgesi
için Ayasofya Müzesi örnek verilebilir.



http://tbn2.google.com/images?q=tbn:mooufbako7mg6M:http://img.blogcu.com/uploads/silgacam97_ayasofya.jpg



Ege Bölgesi
için Denizli Pamukkale örnek verilebilir.



http://tbn3.google.com/images?q=tbn:2MavewY1WVkp0M:http://www.turkiye-resimleri.com/data/media/25/pamukkale_travertenleri.jpg

Mevcut resimlere t?klayarakta konu ile ilgili sizleri bilgilendiren sitelere ula?abilir sitemizdeki yerlerin d???ndada kendiniz ara?t?rma yapabilirsiniz.

12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 61 )
Haritalar? inceleyerek ve ön bilgilerinizden yararlanarak a?a??daki sorular? cevapland?r?n?z.

SORU-1-Ülkemizin co?rafi bölgelere ayr?lmas?nda ve bölge s?n?rlar?n?n belirlenmesinde nelere dikkat edilmi?tir?

Ülkemiz bölgelere ayr?lmas?nda ve s?n?rlar?n?n belirlenmesinde Do?al ,be?eri,ekonomik özelliklerine bak?lm??t?r.

Konum, Yeryüzü ?ekilleri, ?klim, Bitki örtüsü, Nüfus, Yerle?me ve Tar?m ve hayvanc?l?k, Sanayi ve madencilik, Ticaret, Turizm etkili olmu?tur.
SORU-2-Bölgelere isim verilirken bölgelerin hangi özellikleri dikkate al?nm??t?r?


Bölgelerin co?rafi konum özellikleri etkili olmu?tur.

SORU-3-A?a??da verilen Türkiye Fiziki Haritas? ile Co?rafi Bölgeler Haritas?'n? kar??la?t?rd???n?zda hangi özellikler dikkatinizi çekmektedir?

Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinin olu?turulmas?nda k?y?ya paralel uzanan da? s?ralar? ön plana ç?kar.

Marmara bölgesinde ise yükselti özelliklerine bak?l?rsa ye?il renk ile son derece sade yükseltisi az bir bölge olarak kar??m?za ç?kar.

Ege bölgesinde ise k?y?ya dik uzanan da?lar ve bu da?lar?n aras?nda çöküntü ovalar? grabenler yer almaktad?r.K?y? özellikleri do?al liman ve koy körfezlerin fazlal???…

?ç Anadolu ve Güneydo?u Anadolu bölgelerinde ova ve platolar geni? yer kaplamakta ve bu bölgelerimiz harita da sar? renk ile ay?rt edilebilmektedir.?ç Anadolu bölgesinin da?lar aras?nda kalan bir çanak özelli?i göstermesi.

Do?u Anadolu bölgesinde yükselti fazla hakim renk kahverengi olarak haritada seçilir bir özellik ta??r.

Fiziki haritalardaki yer ?ekilleri ve renklendirme özellikleri ile bölgeler haritas?ndaki bölünmeler aras?nda benzerlikler bulunmaktad?r.


12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 103)
CO?RAFYA 12 SAYFA 103 ETK?NL?K ÇALI?MASI

12.SINIF SAYFA 103 ETK?NL?K ÇALI?MASI


YILLAR
TOPLAM TUR?ST SAYISI
TUR?ZM GEL?R?(Milyon &)
1997
9.738.000
8.800
1999
7.487.385
5.203
2000
10.428.153
7.636
2001
11.619.909
10.067
2003
13.956.405
13.203
2005
21.124.886
18.153
2007
23.312.657
18.153
SORU-1-Y?llara göre Türkiye’nin turizm gelirlerinde nas?l bir de?i?me olmu?tur.

Tablo incelendi?inde genel hatlar? ile 1997 y?l?na oranla 1999 ve 2000 li y?llarda azalma görülmekle beraber sonraki dönemlerde turizm gelirlerinde gelen turist say?s? do?rultusunda ve ülkemizdeki mevcut turizm yat?r?mlar? sonucunda art??lar gözlenmektedir.


SORU-2-1999 y?l?nda,önceki y?llara oranla gelirin azalmas?n?n nedenleri neler olabilir.

1999 y?l?nda dü?ü?ün temel sebebi ülkemizde meydana gelen Marmara depremidir.Ya?anm?? olan bu do?al afet ülkemiz turizm potansiyelini de olumsuz etkilemekte ve gelirler dü?mektedir.Ayn? etki depremin 2003 y?l?nda tekrarlamas?yla tekrar etkisini gösterir.


SORU-3-Son y?llarda turizmde meydana gelen gelir art???n?n nedenleri neler olabilir.

Ülkemizde son y?llarda yap?lan yat?r?mlar bu yat?r?mlar?n kalite olarak dünya standartlar?n? aratmamas?,1980 li y?llardan sonra yabanc? sermaye giri?ine sa?lanan kolayl?k,ülkemizin daha iyi tan?t?lmas?, mevcut turizm faaliyetlerine oranla daha fazla gelir getiren turizm kollar?na yönelik yat?r?mlar(yat turizmi,Golf Turizmi gibi)gelirlerin artmas?nda etkili olmu?tur.

SORU-4-Tablodan yola ç?karak ,turizm gelirlerinde ve turist say?s?nda gelecek y?llarda nas?l bir de?i?me beklenmektedir.

Tabloda genel olarak ülkemiz ciddi bir do?al afet ve sava? durumu olmad?kça turist say?s? ve turizmden elde etti?i gelir art?? gösterecek niteliktedir.Yap?lan olumlu te?vikler,tesislerde dünya standartlar?n?n yakalan???,kapasitelerinin artt?r?lmas?, faaliyetlerdeki çe?itlilik,ülkemizin sahip oldu?u do?al güzellikler ülkemizi önemli bir turizm cenneti yapmaktad?r.

12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 106-107)
CO?RAFYA 12 SAYFA 106-107 ETK?NL?K ÇALI?MASI

12.SINIF SAYFA 106-107 ÖLÇME DE?ERLEND?RME SORULARI

A?a??daki sorular? cevapland?r?n?z.


http://tbn2.google.com/images?q=tbn:zNxCanopZOCRfM:http://www.kaliteliresimler.com/data/media/360/Harran_Kubbeleri.jpgSORU-1-Kitab?n?zdaki foto?raftaki evler nerde yayg?n olarak görülmektedir?

?ANLI URFA Harran evlerinin tu?la kubbe ile örtülmesinin iki sebebi vard?r. Biri, bölgenin çöl olmas?ndan dolay? a?aç malzemenin bulunmay???d?r. Di?eri ise, Harran'da bol miktarda bulunan tu?la malzemedir. Evlerin yüksekli?i içerden en çok 5 metreye varan kubbeler, 30–40 tu?la dizisi ile örülmü?tür. Örgüleri düzensiz bir ?ekilde balç?k s?va ile ba?lanan kubbe ve duvarlar, içerden ve d??ardan yine bu harçla s?vanm??t?r
Harran evleri bölge iklimine uyumlu olarak yaz? n serin k???n s?cakt?r.

SORU-2-Türkiye’nin dünyaca ünlü ilgi çeken do?al güzellikleri nelerdir?


http://tbn0.google.com/images?q=tbn:LHl0B-ywDXq4tM:http://depo.tatilfm.net/Resim/1404562Pamukkale.jpghttp://tbn3.google.com/images?q=tbn:G2YzXe0eOaL9hM:http://img251.imageshack.us/img251/4739/peribacalari1024x768qk2.jpg

Pamukkale Travertenleri, Kapadokya (Peri bacalar?) bölgesi,Ege ve Akdeniz k?y? ku?a??ndaki önemli plajlar? do?al zenginliklere örnek verilebilir.


SORU-3-Türkiye’nin dünyada tan?t?m?n? artt?rmak için neler yap?lmal?d?r?

Mevcut tarihi ve kültürel zenginliklerimize gereken önem verilmeli ,bu alanlar koruma alt?na al?nmal?,dünya çap?nda ülkemizi tan?t?c? karnaval,reklam ,fuar,tan?r?m reklam filmleri çekilmeli bu konuda dünya medyas?nda ön plana ç?k?lmal? dünya turizm acenteleri ile iyi ili?kiler kurulmal?.


SORU-4-?stanbul’un Türkiye’nin en tan?nm?? ili olmas?nda hangi özellikler etkili olmu?tur?

?stanbul’un tarihsel özellikleri geçmi?ten günümüze kadar bir çok medeniyetin bu bölgeye hakim olmaya çal??mas? buraya yerle?meleri eserler b?rakmalar? bölgeyi tam bir kültür ba?kenti haline getirmi? bir çok toplumdan izlerin bulundu?u eserlerin bulundu?u bir yer haline getirmi?tir.Birde bölge konum özelliklerinin beraberinde getirdi?i avantajlar ekonomik ve ticari faaliyetleri yo?unla?t?rm?? d?? ülkelerle ba?lant?y? artt?rm??t?r.?stanbul Türkiye’nin mevcut özellikleri ile d?? dünyada kimlik kart? konumundad?r.


SORU-5-Tarihi yap?lar?n ülkemizin her bölgesinde bulunmas?n? nas?l aç?klayabilirsiniz.

Geçmi?ten günümüze Anadolu’nun yerle?meye uygun bir yer olmas?ndan dolay? çok fazla medeniyete merkezlik etmesine sebep olmu? burada medeniyet kuran topluluklar kendi kültürlerini yans?tan eserler b?rakm??t?r.Anadolu’nun her kar?? topra?? dönem dönem farkl? kültürleri bar?nd?ran medeniyetlerin eserlerinin bulundu?u tam bir kültür yuvas? haline gelmi?tir.

A?a??daki çoktan seçmeli sorular? cevapland?r?n?z.

1. B Deniz turizmi
2. D Do?al güzelliklere sahip yerleri yerle?meye açmak
3. C Yalova k?? turizmi
4. A Sanayi
5. B Mu?la
6. B Denizli –Pamukkale
7. B Erzurum
8. C D?? ticaret aç???n?n artmas?n?n
9. D Turizm Faaliyetlerinin Geli?mesine
10. A Mardin
11. E Mardin-Nemrut Heykelleri
12. E Deniz turizmi
13. C 1 ve 3

A?a??daki cümlelerde bo? b?rak?lan yerleri uygun ifadelerle tamamlay?n?z.

1. Nev?ehir
2. Nemrut Heykelleri
3. Efes,Foça,Bergama
4. Sümela Manast?r?
5. Pamukkale Travertenleri
6. Karain,Damlata?,Dim ma?aralar?
7. Turizm Bakanl??

A?a??daki ifadelerden do?ru olanlar?n ba??na D yanl?? olanlar?n ba??na Y yaz?n?z.

1. D
2. D
3. D
4. Y
5. D
6. D

Sevgili gençler bu etkinlikler yo?un üniversite temposunda sizlerin zaman kay?plar?n?z? azaltarak bir nebze faydam?z olmas? aç?s?ndan haz?rlanmaktad?r.Sizlerde gereken bilinci göstererek bu etkinliklerden faydalanman?z noktas?nda kopyala yap??t?rmadan ziyade cevaplar? anlamaya çal??arak faydalanman?z temennimizdir.Aksi takdirde yapm?? oldu?umuz çal??ma amac?na ula?maz ve sizlerde sadece günü kurtarm?? olursunuz.Kafan?za yatmayan cevaplara müdahale etmeniz gerekirse yorum bölümlerinden tart??maya açman?z önerilmektedir.Aksi takdirde buradaki günü kurtarma talebiniz ileriki hayat?n?zda gelece?inizi kaybetmeye yönelik sizleri ciddi bir hataya sürükler…


12.SINIF DERS ETK?NL?KLER? (SAYFA 118-119)
CO?RAFYA 12 SAYFA 118-119 ETK?NL?K ÇALI?MASI

12.SINIFLAR SAYFA 118-119 ÖLÇME DE?ERLEND?RME SORULARI

SORU-1-Türkiye’nin nüfus özelliklerinin bilinmesi neden önemlidir?
Ülkelerin gelecekleri ile planlama yapmalar? noktas?nda en önemli etkenlerden biri nüfus özelliklerinin bilinmesidir.Türkiye gelecek dönemler ile ilgili güçlü bir devlet olmak için, mevcut varl???n? ekonomik olarak devam ettirebilmesi için gelece?e yönelik yat?r?mlara ve planlamalara ihtiyaç duyar bu hesaplamalar?n amac?na ula?mas? ba?ar?l? sonuçlar vermesi mevcut nüfus özelliklerinin bilinmesiyle ve ona göre planlamalar yap?lmas?yla mümkündür.
SORU-2-Türkiye’de uygulanan nüfus politikalar?nda zaman içerisinde neden de?i?ikli?e gidilmi?tir.
Ülkeler zaman içerisinde ekonomik ,sosyal,demografik olarak de?i?iklikler gösterebilir.Türkiye’de tarihsel serüveni içerisinde geli?mi?lik seviyesinde, ekonomik ve sosyal yap?s?nda h?zl? bir geli?me sürecine girmi?tir.Gelecek ile ilgili planlamalar?nda stratejileri ,elindeki kaynaklar?,ekonomik yap?s?ndaki sektörlerin a??rl?k dereceleri de?i?me gösterebilir.Bu etkile?im mevcut nüfus politikalar?nda de?i?iklik yapmas?na sebep olmu?tur.Bir dönem geli?meye yönelik yat?r?mlar ve i? gücüne ihtiyaç art??? desteklerken günümüzdeki mevcut genç nüfus potansiyeli ve ülke ?artlar? nüfusu kontrol alt?nda tutmay? gerektirmektedir.

SORU-3-Türkiye’de nüfus art?? h?z?n?n artt?r?lmas? için ne gibi uygulamalar yap?lm??t?r.
Sayfa 112 de nüfusu artt?rmaya yönelik uygulamalar belirtilmi?tir.
SORU-4-Türkiye’nin kalk?nmas? için nüfus miktar? ve yap?s? aras?nda nas?l bir ili?ki vard?r.
A??r? nüfus ülke kaynaklar?n?n önüne geçiyor mevcut ekonomik faaliyetlerden sanayile?meden daha h?zl? ilerliyor ise bir noktadan sonra art?k o ülke için ta??nmas? zor bir yük olarak kar??s?na ç?kar.Bu noktada mevcut nüfusun miktar? ülkenin geli?mi?lik seviyesine ,öz kaynaklar?na ,sanayile?me h?z?n?n kald?rabilece?i bir oranda olmal?d?r.Aksi takdirde ülke a??r? i?sizlik ve ekonomik sorunlar ve nüfusa yap?lan yo?un harcamalarla güç kayb?na u?rar.Nüfus yap?s? olarak Türkiye’nin genç nüfus potansiyeli kalk?nmaya yönelik bir avantajd?r.Genç nüfus üretici,rekabeti seven de?i?ik fikirler üretebilen ülkeyi gerekti?i gibi de?erlendirildi?inde iyi e?itildi?inde istihdam alanlar? sa?land???nda
SORU-5-Nüfus art?? h?z?n? artt?rmak için uygulanan politikalar?n dayanak noktalar? nelerdir.
Nüfus art???n?n artt?rmaya yönelik çal??malar?n özünde ülke nüfusunun ya? ortalamas?n?n artmas? yani nüfusun ya?lanmas?d?r.Nüfusun ya?lanmas? bir süre sonra ülkede i?gücü aç???na yol açar.Yat?r?mlar? yeteri kadar destekleyecek genç nüfus oran? azal?r.Ülke nüfusunun dinamizmini kaybetmesi nüfusun azalma yönünde e?ilim göstermesi söylenebilir.
SORU-6-Nüfus planlamas?n?n Türkiye için önemini belirtiniz.
Türkiye mevcut nüfus yap?s? ile genç nüfus potansiyeli yüksek bir ülkedir.E?er ki mevcut nüfus yap?s? iyi bir ?ekilde de?erlendirilmedi?i taktirde ülkemiz için ciddi bir yük olu?turur.Ülke ko?ullar? dü?ünüldü?ünde ülkemizin öz kaynaklar? ve ekonomik gücü do?rultusunda nüfus yap?m?za yön vermemiz gerekmektedir.Nüfusun kontrol alt?na al?nmas? ve mevcut nüfusa nitelik kazand?r?lmas? ülkemizin ön plana ç?kartt??? nüfus politikas?d?r.Ülkemizin ?u anki ekonomik refah? ve bundan sonraki devaml?l??? için nüfusu sürekli dinamik k?lacak bir nüfus planlamas? uygulanmal?d?r.Aksi taktirde ya çok gençle?ir ki bu durumda ülke kaynaklar? bu genç nüfusu kar??layamaz yada çok ya?lan?r bu durumda gelecek için olumsuz veriler do?urur.Bu durumlar? ya?amamak için ülkemiz için nüfus planlamas? çok önemlidir.
SORU-7-Nüfus politikalar? uygulan?rken nelere dikkat edilmelidir.
Ülkeler nüfusu politikas? uygulamas? yaparken mevcut ekonomik durumlar?n?,öz kaynaklar?n?,nüfusun ya? yap?s?n? yani demografik ve ekonomik özelliklerini çok iyi analiz etmelidirler.Elde edilen tespitler do?rultusunda planlama çal??malar?na yön verilmelidir.
SORU-8-Nüfusun ?ehirlerde toplanmas?n?n ve kad?nlar?n i? hayat?na girmesinin nüfusun yap?s? üzerinde nas?l bir etkisi olmu?tur.
Nüfusun ?ehirlerde toplanmas? insanlar?n k?rsal kesimdeki ya?ant?s?ndan farkl? dü?üncelere sahip olmas? noktas?nda insanlar? yönlendirir.K?rsal kesimin de?i?mez kriterleri ?ehirsel ya?amda yava? yava? etkisini kaybeder.Aile ba?lar? ve aileye bak?? aç?s? de?i?ir.Daha bireysel bir ya?am ön plana ç?kar .Ekonomik s?k?nt?lar daha bir ön plandad?r.Yada insanlar kendilerini yeti?tirmi? daha iyi bir e?itime sahip olmu?tur.Bütün bunlar? birle?tirirsek nüfus yap?s?nda bir ya?lanma do?umlar?n azalmas?n? gözlemleyebiliriz.
Kad?nlar?n i? hayat?na girmesi beraberinde sorumluluklar?n? ve hayata kat?l?? etkisini de etkiler. Aile içerisinde söz sahibi olur kendi ba??ms?zl??? ön plana ç?kabilir.K?rsal kesimden gelen ataerkil yakla??mlara kar?? kar?? koyma direnci ortaya ç?kar.Çocuk yapmak istemeyebilir yada erteleyebilir yada say? bak?m?ndan az çocuk yapar.Kariyer kad?n için ön plana ç?kabilir.Bu özellikleri birle?tirirsek sonuç olarak nüfus yap?s?nda do?umlar?n azalmas?na nüfusun ya?lanmas?na etkide bulunur.
SORU-9-Türkiye’nin ekonomik sosyal ve kültürel alanlarda yat?r?mlar yapmas?nda nüfusun hangi özellikleri ne gibi önem ta??r.
Türkiye nüfusunun genç yap?da olmas? çok önemlidir.Çünkü yap?lacak bu yat?r?mlar? destekleyecek i?gücüne ihtiyaç vard?r.Nüfus yap?s? ya?l? olmas? özellikle geli?mi? ülkelerde ciddi i?gücü s?k?nt?lar? olu?turur.Ülkemiz nüfus yap?s? bu tür yat?r?mlar? fazlas?yla kald?rabilecek bir yap?dad?r.Yine bu yat?r?mlar?n desteklenmesinde nitelikli nüfus yap?s? çok önemlidir.Genç nüfusu üretkendir yarat?c?d?r mücadeleyi sever kolay pes etmez yeni yat?r?mlara kar?? cesaretlidir.
SORU-10-Türkiye’nin demografik yap?s? ile kalk?nma planlar?n?n haz?rlanmas?nda nas?l bir ili?ki vard?r.
Türkiye’nin nüfus yap?s? kalk?nma planlar?n haz?rlanmas?nda belirleyici bir etkendir.Ülkemiz nüfus özelliklerine göre kalk?nmaya yönelik projeler belirlenir.Mevcut nüfus yap?m?z?n ihtiyaçlar?n? giderici sosyal ekonomik politikalar uygulan?r.
A?A?IDAK? ÇOKTAN SEÇMEL? SORULARI CEVAPLANDIRINIZ.
1-C ?ehirlere göçün te?viki
2-D Aile planlamalar?
3-E Ülkemizde 2. dünya sava??na girmemesine ra?men erkek nüfusun silah alt?na al?nmas?
4-D Çal??abilir nüfus oran?n?n azalmas? demek aktif nüfus oran?n?n (Piramitin orta kesiminin) azalmas? demektir bu durumda taban?n geni?lemesi yani genç nüfusun artmas? demektir.
5-D Kad?nlar?n çal??an nüfus içindeki pay?n? ve köyden kente göç oran?n? tespit edemeyiz.
6-B Yaln?z II
7-C Nüfus art?? h?z?n?n ekonomik kalk?nmay? olumsuz yönde etkilemesini önlemek
8-E Ekonomik ,sosyal ve kültürel yat?r?mlar?n nas?l olaca??n? tespit etmek.da olumlu bir özellik de?ildir.(Okul, Hastane gibi)
9-C Demografik yat?r?mlar?n artmas? devletin nüfus için yo?un yat?r?mlar yapmas? çok
da avantajl? bir durum de?ildir.
 


Videolu Soru zmleri

?km?? Sorular

Facebook Sayfam?z

Mesleki ve Teknik E?itim

Mesleki ve Teknik E?itim
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugn1041
mod_vvisit_counterDn1343
mod_vvisit_counterBu Hafta7944
mod_vvisit_counterBu Ay11883
mod_vvisit_counterToplam7668229

Kimler evrimii

Şu anda 14 ziyaretçi çevrimiçi

[+]
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color
  • blue color
  • green color
Ödev